Ήταν Πρωταπριλιά του 1955, αλλά καθόλου ψευδής ο αγώνας των Ελληνοκυπρίων εναντίον των Αγγλων, καθώς επιζητούσαν να απαλλαγούν από το καθεστώς της βρετανικής αποικιοκρατίας, υπό το οποίο τελούσαν, µε απώτερο στόχο την Ενωση της Κύπρου µε τη Μητέρα Ελλάδα. Τον αιµατηρό αυτόν αγώνα άρχισε η
ΕΟΚΑ, η Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών, επικεφαλής της οποίας ήταν ένας γεννηµένος στην Κύπρο αλλά ενταγµένος στις ελληνικές Ενοπλες ∆υνάµεις, ο Γεώργιος Γρίβας, που συµµετείχε στον αγώνα αυτόν µε το ψευδώνυµο «∆ιγενής».
Ο Γρίβας ήταν γνωστός στην Ελλάδα για τη δράση του κατά τη διάρκεια της Κατοχής, καθώς ήταν ο αρχηγός της αντικοµµουνιστικής οργάνωσης «Χ». Η
κυπριακή αντίσταση άρχισε µε βοµβιστικές επιθέσεις σε διάφορες κυβερνητικές, αστυνοµικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε τέσσερις πόλεις. Και πιο συγκεκριµένα, στην πρωτεύουσα Λευκωσία, στη Λάρνακα, τη Λεµεσό και την Αµµόχωστο. Στις επιχειρήσεις εκείνες τη µεγαλύτερη επιτυχία την είχε κάνει µια
οµάδα της ΕΟΚΑ υπό τον Μάρκο ∆ράκο, όπου στη Λευκωσία προκάλεσε εκτεταµένες ζηµιές στον κυβερνητικό ραδιοφωνικό σταθµό. Τα πάντα όσον αφορά τον ένοπλο αγώνα ξεκίνησαν ουσιαστικά το 1950, όταν η Εκκλησία της Κύπρου ανέλαβε να προωθήσει την Ενωση µε την Ελλάδα, στην οποία βεβαίως αντιδρούσαν οι Τουρκοκύπριοι. ∆ιενεργήθηκε δηµοψήφισµα, από το οποίο όµως δεν προέκυψε η δυνατότητα της Ενωσης. Οπότε οι Ελληνοκύπριοι σκέφτηκαν τη λύση του ένοπλου αγώνα, υπέρ του οποίου είχε ταχθεί και ο επικεφαλής της Κύπρου, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’. Ο Μακάριος τέθηκε επικεφαλής σχετικής επιτροπής που λειτουργούσε στην Αθήνα και περιελάµβανε ως µέλη οπαδούς της Ενωσης και η επιτροπή αυτή κατέληξε στον Γεώργιο Γρίβα, για να τεθεί αυτός επικεφαλής του ένοπλου αγώνα στην Κύπρο.
∆εδοµένου ότι έπειτα από εκείνο το αποτυχηµένο δηµοψήφισµα για την Ενωση είχε στην ουσία αποφασιστεί ο ένοπλος αγώνας, είχαν ξεκινήσει, έναν χρόνο πριν
από την έναρξη της δράσης της ΕΟΚΑ, να έρχονται στην Κύπρο µε κάθε µυστικότητα πολεµοφόδια. Τα δύο πρώτα πλοία κατόρθωσαν να αποβιβάσουν τον
φορτίο τους στην Πάφο. Το τρίτο όµως οι Αγγλοι το εντόπισαν -προφανώς από τις πληροφορίες κάποιου καταδότη- και κατέσχεσαν τον οπλισµό και τις προκηρύξεις που κουβαλούσε.
Βόµβες και νάρκες
Η ΕΟΚΑ είχε διαιρέσει την Κύπρο σε 19 τοµείς, επικεφαλής του καθενός από τους οποίους ήταν ένας Κύπριος αγωνιστής. Οι εντολές που είχαν λάβει τα
µέλη της οργάνωσης από τον Γρίβα ήταν να τοποθετούν ωρολογιακές βόµβες και νάρκες σε αγγλικούς στόχους και στη συνέχεια να κρύβονται. Κρησφύγετό
τους ήταν συνήθως ορεινές περιοχές της Κύπρου.
Οπως ήταν φυσικό, οι Αγγλοι δεν περίµεναν µία τέτοιου είδους δυναµική αντίδραση από τους Κυπρίους. Η αλήθεια είναι ότι από την έναρξη της δράσης
της Οργάνωσης µέχρι τον Ιούνιο του 1955, δηλαδή για περίπου 5-6 µήνες, µετά τις πρώτες βοµβιστικές επιθέσεις η ΕΟΚΑ δεν είχε να επιδείξει άλλη δράση. Λέγεται ότι τέτοια εντολή είχε δώσει ο Μακάριος. Οµως τον Ιούνιο του 1955 η ΕΟΚΑ εξαπέλυσε µία σφοδρή επίθεση σε κάθε αγγλικό στόχο, που κράτησε ένα δεκαήµερο.
Αξίζει να σηµειωθεί ότι το ΑΚΕΛ, το κοµµουνιστικό κόµµα της Κύπρου, είχε καταδικάσει τις επιθέσεις αυτές, προφανώς διότι αποδοκίµαζε το απελευθερωτικό κίνηµα των Κυπρίων. Μάλιστα το 1958 είχε κυκλοφορήσει ένα µικρό βιβλίο που είχαν επιµεληθεί αγωνιστές της ΕΟΚΑ, µε τίτλο «Η κοµµουνιστική ηγεσία έναντι του Κυπριακού αγώνος», στο οποίο περιγράφεται η διαβρωτική εκστρατεία των ηγετών του ΑΚΕΛ, οι οποίοι αποκαλούσαν τους αγωνιστές «τροµοκράτες». Αναφέρονται µεταξύ
άλλων στοιχείων τα εξής:
«…Η ΑΚΕΛική πολιτική ακολουθούσε προδιαγεγραµµένο σχέδιο της Ιντέλιτζενς Σέρβις. Το σχέδιο τούτο έχει ως αντικειµενικό σκοπό τη συντριβή της ΕΟΚΑ και τον παραγκωνισµό του Εθνάρχη. Η επίτευξη αυτού του σκοπού ανοίγει διάπλατα τον δρόµο στους Αγγλους της αποικιακής τους, οµαλής πλέον, πορείας, υπολογίζοντας επί του ΑΚΕΛ και των διαφόρων άλλων µετριοπαθών, ή µάλλον κατεργαραίων και συµφεροντολόγων.
Η µετέπειτα συµπεριφορά του ΑΚΕΛ διαλύει κάθε αµφιβολία περί της ταπεινής συνεργασίας του µε τους Αγγλους και της συνειδητής προδοσίας του…».
Ανεξαρτήτως πάντως των όσων γράφονται στο βιβλίο αυτό µε αδιάσειστα στοιχεία, πρέπει να σηµειωθεί ότι σύµφωνα µε πληροφορίες στέλεχος του ελληνικού ΚΚΕ ήταν αυτό που αποκάλυψε το πραγµατικό όνοµα του «∆ιγενή» στους Αγγλους.
Σκληρότητα
Οταν οι Αγγλοι άλλαξαν κυβερνήτη στην Κύπρο µετά τις επιθέσεις που είχαν υποστεί, τότε τοποθετήθηκε ένα πρόσωπο που διακρινόταν για τη σκληρότητά του, ο Τζον Χάρντινγκ, ο οποίος εισήγαγε και την ποινή του θανάτου για τους Κύπριους αγωνιστές. Με τον νόµο αυτόν του Χάρντινγκ είχαν καταδικαστεί σε θάνατο και οι αγωνιστές Μιχαλάκης Καραολής και Ανδρέας ∆ηµητρίου.
Επιχειρήθηκε η επίλυση του προβλήµατος µε συνοµιλίες µεταξύ Χάρντινγκ και Μακαρίου που δεν κατέληξαν πουθενά και γι’ αυτό οι Βρετανοί αποφάσισαν να εξορίσουν τον Μακάριο στις Σεϊχέλες, για τις οποίες αναχώρησε στις 9 Μαΐου του 1956.
Τότε ήταν που ο Χάρντινγκ και οι αγγλικές δυνάµεις πέρασαν στην αντεπίθεση στα δύο όρη Τρόοδος και Πενταδάκτυλος για να εξαρθρώσουν την ΕΟΚΑ. Αντεπιτέθηκε όµως και η ΕΟΚΑ, κατάφερε πλήγµατα, πλην όµως οι Βρετανοί, συνεπικουρούµενοι και από οµάδες καταδροµέων, κατάφεραν να εξαρθρώσουν
πολλές οµάδες της ΕΟΚΑ. Σε µία µάλιστα µάχη σκοτώθηκε και ο Γρηγόρης Αυξεντίου.
Ο νεότερος και τελευταίος απ’ όσους αγωνιστές οδηγήθηκαν στην αγχόνη ήταν και ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης, ο οποίος όµως λόγω του θορύβου που προκλήθηκε παγκοσµίως αποτέλεσε και την αφορµή να δώσει εντολή η βρετανική κυβέρνηση στον Χάρντινγκ να καταργηθεί η θανατική ποινή.
Την άνοιξη του 1957, καθώς η ΕΟΚΑ είχε αποδυναµωθεί, ο Γρίβας σταµάτησε τον αγώνα.
Κυριακάτικη Απογευματινή
