Οι κάλπες του Απριλίου

Οι ανοιξιάτικες εκλογικές αναµετρήσεις του 1990 και του 2000, το «δεκανίκι» Κατσίκη για την αυτοδυναµία της Νέας ∆ηµοκρατίας, µε φόντο το σκάνδαλο Κοσκωτά, και η οριακή επανεκλογή του ΠΑΣΟΚ, µε αιχµή την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ
08:57 - 20 Απριλίου 2026

«Στ’ Απριλιού τις δεκαοκτώ, πέρδικα ψόφησε στ’ αβγό», έλεγαν οι παλιοί. Η αλήθεια είναι ότι ο Απρίλιος δεν ήταν στα χρόνια της Μεταπολίτευσης ο ευνοϊκός µήνας για να πραγµατοποιήσουν εκλογές οι τότε κυβερνήσεις, αν σκεφτεί κάποιος ότι προτιµάτο το φθινόπωρο και µάλιστα οι µήνες Οκτωβρίου και Νοεµβρίου, κατά τη διάρκεια των οποίων είχαν πραγµατοποιηθεί συνολικά 6 εκλογικές αναµετρήσεις. Απρίλιο µήνα έχουν στηθεί δύο κάλπες: µία το 1990, στις 8 Απριλίου, και µία το 2000, στις 9 εκείνου του µηνός. Στις εκλογές του Απριλίου του 1990 είχε αναδειχθεί κυβέρνηση η Ν.∆. υπό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και αφού είχαν προηγηθεί οι κάλπες του 1989, τον Ιούνιο και τον Νοέµβριο, όπου ελέω εκλογικού συστήµατος, και παρά το µεγάλο ποσοστό που είχε πάρει η Ν.∆., δεν είχε καταστεί δυνατό να σχηµατιστεί κυβέρνηση. Παρά το γεγονός ότι και τότε είχε πάρει ένα -φανταστικό για τα σηµερινά πολιτικά δεδοµένα- ποσοστό 46,89%, και πάλι δεν επετύγχανε αυτοδυναµία, καθώς εξαιτίας του συστήµατος εξασφάλιζε µόνο 150 βουλευτές. Προσχώρησε όµως στη Ν.∆. ο τότε βουλευτής της ∆Η.ΑΝΑ., Θεόδωρος Κατσίκης, και πλέον µε 151 βουλευτές κατόρθωσε η Νέα ∆ηµοκρατία να σχηµατίσει αυτοδύναµη κυβέρνηση.

Σε εκείνες τις εκλογές το ΠΑΣΟΚ είχε λάβει ποσοστό 38,61%, ποσοστό αρκετά υψηλό σε σχέση µε όσα είχαν προηγηθεί µε το σκάνδαλο της υπόθεσης Κοσκωτά. Με το ποσοστό αυτό το ΠΑΣΟΚ εξασφάλιζε 123 έδρες. Ο Συνασπισµός -καµία σχέση µε τον σηµερινό ΣΥΡΙΖΑ- είχε επιτύχει ποσοστό 10,28% και 19 έδρες. Οι Οικολόγοι-Εναλλακτικοί 0,77% και µία έδρα, η ∆Η.ΑΝΑ. του Στεφανόπουλου 0,67% και επίσης µία έδρα (την οποία κατέλαβε ο Κατσίκης που, όπως είδαµε, προσχώρησε στη Ν.∆.). Οι Ανεξάρτητοι µε ποσοστό 1,01% εξασφάλισαν 4 έδρες, ενώ από µία έδρα είχε πάρει το κόµµα Εµπιστοσύνη (ποσοστό 0,45%) και Πεπρωµένο (ποσοστό 0,25%). Ενα άλλο ενδιαφέρον της εποχής ήταν ότι το κόµµα του Στεφανόπουλου το είχαν ξεπεράσει και οι Οικολόγοι!

Στο βιβλίο του «Οπως τα έζησα» ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης, διαχρονικά κορυφαίο στέλεχος της Νέας ∆ηµοκρατίας, αναφέρει τα εξής για τις εκλογές εκείνες:

«Το γεγονός ότι µόλις και µετά βίας η Ν.∆. αποκτούσε αυτοδυναµία και µε δεκανίκι έναν βουλευτή συγγενικού της κόµµατος (∆Η.ΑΝΑ.) οφείλεται ασφαλώς στο εκλογικό σύστηµα που το ΠΑΣΟΚ ως κυβέρνηση είχε θεσµοθετήσει λίγους µήνες πριν από τις εκλογές του Ιουνίου του 1989, προκειµένου να δυσχεράνει τις προοπτικές σχηµατισµού αυτοδύναµης κυβέρνησης από το πρώτο κόµµα (επρόκειτο για σύστηµα απλής αναλογικής). Η εύθραυστη αυτή αυτοδυναµία που απέκτησε στη Βουλή του 1990 η Ν.∆. αποτέλεσε φυσικό πλεονέκτηµα για το ΠΑΣΟΚ, αφού ενίσχυσε το “ηθικό” του, µε αποτέλεσµα, ασκώντας πολιτική του πεζοδροµίου, να καταφέρει να επανέλθει στην εξουσία, ύστερα από τριάµισι χρόνια δυσχερούς νεοδηµοκρατικής διακυβέρνησης, την οποία καθιστούσε δυσχερέστερη η µικρή πλειοψηφία της».

Η πολύ οριακή αυτοδυναµία ήταν φυσικό να έχει και τα προβλήµατά της. Και ένας από τους λόγους µεταξύ άλλων δεν ήταν µόνο η επίσης οριακή ψήφιση νοµοσχεδίων, αλλά και η εσωτερική αντιπολίτευση που εκµεταλλευόταν την ισχνή πλειοψηφία. Κύριος εκφραστής της εσωκοµµατικής αντιπολίτευσης ήταν ο Μιλτιάδης Εβερτ.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη του Απριλίου του 1990 αναγκάστηκε να προκηρύξει εκλογές τον Οκτώβριο του 1993 µετά την παραίτηση από την Κοινοβουλευτική Οµάδα της Ν.∆. του βουλευτή Κιλκίς, Γιώργου Συµπιλίδη, οπότε η κυβέρνηση απώλεσε την πλειοψηφία στη Βουλή που θα της επέτρεπε να εξαντλήσει την τετραετία.

Επί Σηµίτη

Η δεύτερη εκλογική αναµέτρηση που έγινε µήνα Απρίλιο ήταν το 2000 στις 9 του µήνα, όταν το ΠΑΣΟΚ µε τον Κώστα Σηµίτη επικεφαλής επανεκλέγεται κατακτώντας την εκλογική νίκη περιπετειωδώς και µε διαφορά µιας ποσοστιαίας µονάδας. Οι εκλογές της χρονιάς εκείνης ήταν πρόωρες. Σύµφωνα µε το Σύνταγµα, τις προκήρυξε ο Κώστας Σηµίτης µε αιτιολογικό να αποφασιστεί η ένταξη ή µη της Ελλάδας στην Οικονοµική και Νοµισµατική Ενωση.

Το αποτέλεσµα της κάλπης έδωσε στο ΠΑΣΟΚ ποσοστό 43,79%, που του εξασφάλιζε 158 έδρες, και στη Νέα ∆ηµοκρατία 42,74% και 125 έδρες. Το ΚΚΕ είχε συγκεντρώσει µόλις 5,52% που του εξασφάλιζε 11 έδρες, ενώ ο Συνασπισµός µπήκε µετά βίας στη Βουλή µε ένα ποσοστό 3,2% και 6 έδρες. Οπως τονίστηκε πιο πάνω, η επανεκλογή Σηµίτη ήταν περιπετειώδης. Μέχρι αργά το βράδυ της ηµέρας εκείνης και ενώ έβγαιναν τα πρώτα αποτελέσµατα η εικόνα ήταν ότι προηγούνταν η Νέα ∆ηµοκρατία. Αυτό έδειχναν και τα exit polls, τα οποία είχαν πλέον µπει βαθιά στην εκλογική πραγµατικότητα. Ενα περιστατικό ήταν ότι ακριβώς επειδή τα exit polls έδειχναν νίκη της Ν.∆. οι προσκείµενες στο κόµµα εφηµερίδες είχαν αρχίσει να γράφονται µε θριαµβευτικό ύφος για τη νίκη της Ν.∆. Λέγεται δε ότι είχε περιέλθει στα χέρια κορυφαίου στελέχους του ΠΑΣΟΚ -µάλλον επρόκειτο, χωρίς να έχει απολύτως διασταυρωθεί, για τον Κώστα Λαλιώτη- δοκίµιο πριν από το τελικό τύπωµα µιας γνωστής όσο και έγκυρης εφηµερίδας της νεοδηµοκρατικής παράταξης. Και µόλις ανακοινώθηκαν τα αποτελέσµατα που έδιναν νίκη στο ΠΑΣΟΚ, το στέλεχος αυτό πήρε τηλέφωνο τον διευθυντή της εφηµερίδας και του είπε:

«Ξέρεις, έχω το δοκίµιο του υπό έκδοση φύλλου σας µε τον τίτλο που έχεις βάλει. Σ’ το στέλνω για να το βάλεις… εκεί που ξέρεις».

Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»