Το 1956 η εξέγερση στην Ουγγαρία κατεστάλη αιματηρά από τα τανκς της ΕΣΣΔ και ο Ίμρε Νάγκι, επικεφαλής της τότε κυβέρνησης, είχε τραγικό τέλος: εκτελέστηκε για αντισοβιετική δράση. Το 1968, η «άνοιξη της Πράγας» τέλειωσε με την εισβολή των σοβιετικών τανκς στην Τσεχοσλοβακία. Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και των «αδελφών» καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη έφερε αέρα ελευθερίας, δημοκρατικές διαδικασίες – αγαθά απαγορευμένα για δεκαετίες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στις χώρες αυτές.
Και όμως, δεν πέρασαν πολλά χρόνια για να δούμε στις χώρες που πλήρωσαν με αίμα την εκπλήρωση της «διεθνιστικής αλληλεγγύης» με τα τανκς του Κόκκινου Στρατού να αναδύονται δυνάμεις που όχι μόνο κύλησαν στον αυταρχισμό αλλά κα επανασυνδέθηκαν με τη σημερινή Ρωσία του Πούτιν. Το καθεστώς Όρμπαν στην Ουγγαρία ήταν η πιο χαρακτηριστική περίπτωση. Αλλά, επίσης, τόσο η Τσεχία όσο και η Σλοβακία έφτασαν σήμερα να κυβερνώνται από ηγέτες που δεν διαφέρουν και πολύ από τον απελθόντα εμπνευστή της «ανελεύθερης δημοκρατίας» στην Ουγγαρία. Στη Σλοβακία ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίκο είναι ο κυρίαρχος παίκτης που ακολουθεί μια εθνολαϊκίστικη, συντηρητική και φιλορωσική πολιτική. Στην Τσεχία, ο Αντρέι Μπάμπις κέρδισε τις εκλογές με μια παρόμοια πλατφόρμα και ισχυρές δόσεις λαϊκισμού.
Παίζουν ασφαλώς ρόλο οι παραδοσιακοί δεσμοί των χωρών αυτών με τη «μητέρα Ρωσία» αλλά η «λεπτομέρεια» είναι άλλη: και οι τρεις χώρες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά βαΐων και κλάδων. Όμως τον ενθουσιασμό των πρώτων ετών από την ένταξή τους διαδέχτηκε η απογοήτευση. Οικονομική δυσπραγία, έντονες κοινωνικές ανισότητες, μεγιστάνες της μιας νύχτας που ήταν μόλις λίγο καιρό πριν άνθρωποι του «σοσιαλιστικού καθεστώτος», διαφθορά και εγκληματικότητα απομυθοποίησαν το αφήγημα της ευημερίας, οδήγησαν πολλούς πολίτες των χωρών αυτών στην απογοήτευση και την αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων. Οι χρόνιες δομικές αδυναμίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και η οικονομική δυσπραγία ήταν μία από τις βασικές αιτίες να εμφανιστούν ισχυρά αντιευρωπαϊκά αντισώματα.
Η πτώση του Βίκτορ Όρμπαν σηματοδοτεί αλλαγές προς το καλύτερο για τις χώρες αυτές. Ήδη ο Ρόμπερτ Φίκο «μαγειρεύει» αλλαγές στον εκλογικό νόμο ώστε να μην ηττηθεί του χρόνου στις κάλπες.
Στην ΕΕ παρουσιάζεται μια δεύτερη ευκαιρία για ανάταξη και συνοχή, με τις αλλαγές που είναι σε εξέλιξη στις ανατολικές χώρες. Θα αδράξουν οι Βρυξέλλες την ευκαιρία αυτή με κατάλληλες πολιτικές ή θα αρκεστούν σε ευχολόγια χωρίς πραγματικό αντίκρισμα, βλέποντας το πολιτικό εκκρεμές σε δεύτερο χρόνο να μετακινείται εκ νέου προς ανατολάς;
Εφημερίδα Απογευματινή
