H PISA και η αντίληψη των εφήβων

Το γεγονός ότι η Τουρκία ως εκπαιδευτικό σύστημα βρίσκεται στη 19η θέση παγκοσμίως, ενώ η Ελλάδα στην 47η, αποτελεί μια αφορμή για κλιμάκωση των εθνικών προσπαθειών για βελτίωση της κουλτούρας των παιδιών
10:30 - 10 Σεπτεμβρίου 2026
Πτώση κατά 16 μονάδες βάσης της δυνατότητας των Ελλήνων μαθητών στην κατανόηση κειμένου

Υπάρχουν όλο και περισσότερα ζητήματα κοινωνικά, μορφωτικά, πολιτιστικά, προσαρμογής στις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης, ακόμη και ποινικά εγκλήματα, που δεν μπορεί να συνεχισθεί στην Ελλάδα να αντιμετωπίζονται στα πεδία του πολιτικού ανταγωνισμού. Τα κόμματα θα πρέπει να πάψουν να νιώθουν πολιτικές κερδοσκοπικές εταιρείες, που απασχολούνται αποκλειστικά με τα ποσοστά της δημοφιλίας και την επιρροή τους στους πολίτες, με τα κέρδη και τις ζημίες τους και να αναλάβουν ευθύνες διαμόρφωσης στον δημόσιο διάλογο με αίσθηση εθνικής ευθύνης. Τουλάχιστον στους μη εκλογικούς χρόνους. Με δεδομένο μάλιστα ότι την τελευταία δεκαετία οι εθνικές εκλογές εξελίσσονται σε τακτική βάση, ανά τετραετία, υφίσταται εύλογος χρόνος, αντί για κομματικό «πετροπόλεμο» και ασκήσεις τοξικότητας και εμπάθειας στα social media, να υπάρξει σοβαρότητα στις προτάσεις αλλά και στη συναίνεση που χρειάζεται μια κοινωνία και ένα δημοκρατικό κράτος για να λειτουργήσει υπέρ των κοινών προτεραιοτήτων των πολιτών.

Φυσικά υφίστανται διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες, πολιτικές θεωρήσεις και εμπειρίες. Άλλες σχολές σκέψης ως προς τις λύσεις ή τις διεξόδους σε κάποιο ζήτημα ή κοινωνικό μέτωπο που έχει προκύψει. Αλλά δεν μπορεί σε μια δημοκρατική και συγκροτημένη πολιτεία να λείπουν οι συναινέσεις και οι συγκλίσεις, με την εθνική κοινότητα να κινείται στη βάση πρόσκαιρων δημοσκοπικών μετρήσεων για τη δύναμη και τον συσχετισμό της επίδρασης των κομμάτων στον μεταξύ τους ανταγωνισμό.

Αφορμή για τα παραπάνω σχόλια είναι τα ευρήματα της διεθνούς έρευνας σε ετήσια βάση του οργανισμού PISA στους μαθητές. Αφορά χώρες του ΟΟΣΑ και τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στα δεδομένα σημειώνουμε ότι στην έρευνα PISA 2025 συμμετείχαν 765.000 μαθητές, εκπροσωπώντας συνολικά 33.000.000 μαθητές από 91 χώρες. Αξιολογήθηκαν στις φυσικές επιστήμες, στα μαθηματικά, στην επίλυση προβλημάτων σε ψηφιακά περιβάλλοντα. Το κύριο πεδίο όμως που θα πρέπει να απασχολήσει στον μέγιστο βαθμό είναι εκείνο της κατανόησης κειμένου. Από την Ελλάδα η συμμετοχή στην έρευνα φέτος ήταν ιδιαίτερα συνεκτική και αντιπροσωπευτική με τη συμμετοχή 6.858 μαθητών από 229 σχολεία, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού των μαθητών στην επικράτεια. Καταγράφεται ως η μεγαλύτερη συμμετοχή από το 2000.

Αφήνοντας τα στοιχεία του ρεπορτάζ, αξίζει υπογράμμισης και διάκρισης η πτώση κατά 16 μονάδες βάσης της δυνατότητας των Ελλήνων μαθητών στην κατανόηση κειμένου. Η μείωση δηλαδή της αντιληπτικής τους ικανότητας. Το γεγονός αυτό δεν θα πρέπει να πανικοβάλει αλλά να προβληματίσει. Γιατί η μείωση αυτή της δυνατότητας συγκέντρωσης να διαβάσω και να κατανοήσω ένα κείμενο δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Αντίθετα παρακολουθεί μια ακόμη πιο επιβαρυμένη πορεία σε μαθητές από τις θεωρούμενες ως πλέον ισχυρές εκπαιδευτικά χώρες όπως η Φινλανδία, η Δανία, η Σουηδία , η Νορβηγία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, το Ισραήλ , το Χονγκ Κονγκ και άλλες.

Αντίθετα θα πρέπει να αξιολογήσουμε εθνικά πώς η πορεία αυτή θα αναστραφεί. Είναι ζήτημα δυνατότητας απόκτησης κουλτούρας των νεότερων γενεών από πρωτογενείς πηγές αλλά και λειτουργίας ως προς την κατανόηση να αναστραφεί αυτή η πραγματικότητα. Άλλωστε στην ίδια έρευνα της PISA δίδεται η ευκαιρία αξιολόγησης της απόδοσης και της εφαρμογής ενός τολμηρού πολιτικά και κυβερνητικά μέτρου που ελήφθη το 2022 από τη διακυβέρνηση Μητσοτάκη και το υπουργείο Παιδείας τότε. Της απαγόρευσης της χρήσης κινητών στο σχολείο. Βλέπουμε ότι το μέτρο εφαρμόζεται κανονικά και οι όποιες αρχικές αντιδράσεις από τους μαθητές όχι μόνον έχουν ξεπερασθεί αλλά και έχουν δώσει τα περιθώρια μιας νέας κανονικότητας απεξάρτησης των εφήβων και των μαθητών από το κινητό τους και την ψηφιακή επικοινωνία.

Το γεγονός ότι η Τουρκία ως εκπαιδευτικό σύστημα βρίσκεται στη 19η θέση παγκοσμίως σύμφωνα με τη συγκεκριμένη αξιολόγηση, ενώ η Ελλάδα στην 47η, δεν αποτελεί μόνον ένα χαστούκι στην εθνική μας αλαζονεία ως συνέχεια των Ελλήνων, αλλά και μια αφορμή για συνέχιση και κλιμάκωση των εθνικών προσπαθειών για βελτίωση της κουλτούρας των παιδιών και των εφήβων.

Εφημερίδα Απογευματινή