Η ενεργειακή κρίση, που κλιμακώνεται στην Ευρώπη, προέκυψε από τους πολέμους της Ρωσίας – Ουκρανίας αρχικά (2022) και σε πολύ πιο σημαντικό βαθμό σωρευτικά από τις στρατιωτικές συγκρούσεις με επίκεντρο το Ιράν, Αμερικανών και Ισραηλινών (2026). Στην αρχική φάση χάθηκε το στρατηγικό πλάνο ενεργειακής επάρκειας για την Ευρώπη, στο οποίο κυριαρχούσε η αντίληψη του γερμανικού σχεδιασμού από την εποχή της μακρόχρονης καγκελαρίας Μέρκελ, σύμφωνα με τον οποίο ουσιαστικά προέβλεπε ειδική συνεργασία και σχέση στην ενέργεια Γερμανίας – Ρωσίας (Nord Stream 1, 2) με παράλληλη πλεονεκτική σχέση Γερμανίας – Κίνας στο εξωτερικό εμπόριο. Η στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία κατέστρεψε την ενεργειακή σχέση με την Ευρώπη δημιουργώντας αρχικά δεδομένα για τις εξαγωγικές πλέον στο LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο) ΗΠΑ. Δραματική συνέχεια για την ενεργειακή κατάσταση στην Ευρώπη έδωσε ο ατυχής, επί του παρόντος, πόλεμος της συμμαχίας των ΗΠΑ – Ισραήλ εναντίον του ισλαμικού καθεστώτος στο Ιράν και των συμμάχων του στην Εγγύς Ανατολή. Οι πολεμικές επιχειρήσεις δεν έφεραν το επιθυμητό αποτέλεσμα αφού κατέληξαν σε μία «εμπόλεμη εκεχειρία». Κατάληξη ήταν να επικρατήσουν συνθήκες ανασφάλειας και εμπλοκής στις θαλάσσιες μεταφορές τόσο από τα Στενά του Ορμούζ όσο και από τα στενά της Ερυθράς, μετά την προέλαση των Χούθι στη Δυτική Υεμένη και την κατάληψη κρίσιμων νησιών στο πέρασμα Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Και οι δύο πόλεμοι εν συνόλω επέφεραν τεράστια πλήγματα σε διυλιστήρια και ενεργειακές εγκαταστάσεις και παρά το γεγονός ότι μέχρι πριν από ένα δεκαήμερο η επιβάρυνση στο κόστος στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο στη διεθνή αγορά ήταν ελεγχόμενο, στην παρούσα φάση οι πληθωριστικές πιέσεις για την Ευρώπη δείχνουν απαγορευτικές στο κατώφλι του χειμώνα για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και βιομηχανία. Τι σημαίνει αυτό. Περαιτέρω πολιτική, κοινωνική, παραγωγική απορρύθμιση, έστω και αν η κρίση τελικά αποδειχθεί διάρκειας ολίγων μηνών.
Η παρούσα ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη, όπως και οι προηγούμενες περιφερειακές ή διεθνείς κρίσεις από το 2020 ακόμη μπορούν να αναδειχθούν ως ευκαιρίες για την Ελλάδα και τη στρατηγική της να μετατραπεί σε νότιο ενεργειακό κόμβο για την Ευρώπη. Το «κλειδί» στην παρούσα συγκυρία είναι να ενισχυθεί και να προωθηθεί ο Κάθετος Διάδρομος. Αυτή στην αρχική φάση συνδέεται με το αμερικανικό LNG, αλλά στην προοπτική της μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη για προμήθεια από περισσότερους παρόχους συνδέοντας την Ανατολή με τη Δύση και τον Νότο με τον Βορρά της Ευρώπης.
Πέραν από ένα πλέγμα εταιρειών ελληνικών συμφερόντων, όπως οι AKTOR Group, ΔΕΠΑ Εμπορίας (συμμέτοχοι στην Atlantic See LNG Trade) Διώρυγα Gas (συμμέτοχοι Motor Oil, AKTOR), ΔΕΣΦΑ, Gastrade, IGB, το δίκτυο είναι εξαιρετικά σημαντικό για την Ελλάδα. Ουσιαστικά μιλάμε πλέον για 11 κρατικούς διαχειριστές σε εννέα χώρες αν μιλήσουμε μόνον για την ενεργειακή διαδρομή. Αλλά στη βάση αυτής θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για έναν δρόμο εμπορικό, διαμετακομιστικό, οπτικών ινών και data centers, επιχειρήσεων, τεχνολογιών και αποθήκευσης. Ξεκινώντας από την Αλεξανδρούπολη ως κόμβο κινούμεθα στη διαδρομή Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, με ανατολική διακλάδωση προς Μολδαβία, Ουκρανία και δυτική στη βαλκανική προς Βόρεια Μακεδονία, Σερβία. Αν το δούμε ενεργειακά, είναι η διαδρομή που συνδέει την Ευρώπη με τις νότιες και ανατολικές θάλασσες, ενώ τα υπάρχοντα FSRU και άλλα προς σχεδιασμό δημιουργούν μία εναλλακτική για την Ευρώπη, πέραν εκείνης της Βορείου Θάλασσας (Γερμανία) και της Βαλτικής, χωρίς να υπολογίσουμε τις Σκανδιναβικές χώρες στον Βορρά. Το ενδιαφέρον των Αμερικανών και των εταιρικών συμφερόντων τους από την αφετηρία της διαδρομής δείχνει τη δυνατότητα του όγκου και της σημασίας του δικτύου. Εκτός αυτού στον ελληνικό γεωπολιτικό σχεδιασμό που ακολουθείται, ο Κάθετος Διάδρομος προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη έρχεται να συμπληρώσει τις δύο διαδρομές των ηλεκτρικών καλωδίων προς Κύπρο – Ισραήλ ανατολικά στη Μεσόγειο και νότια προς Αίγυπτο. Επίσης να δώσει ευρωπαϊκό βάθος σε όλες τις διαδρομές, δίκτυα και αγωγούς που σχετίζονται ή θα χαραχθούν στη Δυτική Ασία και τον Κόλπο με επίκεντρο τη Σαουδική Αραβία στη βάση της εμπέδωσης των Συμφωνιών του Αβραάμ, τον IMEC και το πέρασμα της Ινδίας στο βάθος του Ειρηνικού μέχρι την Αυστραλία στην έκταση της διαδρομής Quad.
Εφημερίδα Απογευματινή
