Η ανακοίνωση για την επιστροφή των κλεµµένων κειµηλίων των Ιερών Μονών Τιµίου Προδρόµου Σερρών και Παναγίας Εικοσιφοινίσσης (της Μητροπόλεως ∆ράµας) καταδεικνύει το καλό κλίµα που επικρατεί στις ελληνοβουλγαρικές σχέσεις. Τα κειµήλια αυτά βρέθηκαν παρανόµως στη Βουλγαρία έπειτα από λεηλασίες του βουλγαρικού στρατού το 1917 κατά τον Α΄ Παγκόσµιο Πόλεµο. Πρέπει πάντως να απαιτήσουµε την επιστροφή και των υπόλοιπων θησαυρών της Μονής Εικοσιφοινίσσης που δεν περιλαµβάνονται στη συγκεκριµένη συµφωνία.
Το αντάλλαγµα, το οποίο θα δώσει η Ελλάς, είναι τα οστά του Βούλγαρου τσάρου Σαµουήλ. Ηταν ο µεγάλος αντίπαλος που τελικά ηττήθηκε από τον Βασίλειο Β΄ τον Μακεδόνα, δηλαδή από τον Βυζαντινό αυτοκράτορα που έµεινε στην ιστορία ως Βουλγαροκτόνος. Ο Σαµουήλ πέθανε το 1014 από τη θλίψη του µετά τη νίκη των Βυζαντινών στη µάχη του Κλειδίου. Τα οστά είχαν ταφεί στη Μικρή Πρέσπα, στο νησάκι του Αγίου Αχιλλείου.
Η επίσηµη ανακοίνωση της ελληνοβουλγαρικής ανταλλαγής προκάλεσε την αντίδραση των ιστορικών στα Σκόπια, όπως γράφει η ιστοσελίδα Mkd.mk. Είναι γνωστό ότι από τον Αύγουστο του 2017 λειτουργεί, άνευ αξιόλογων αποτελεσµάτων, µία Μικτή Επιστηµονική Επιτροπή Βούλγαρων και Σκοπιανών ιστορικών. Ενα από τα αγκάθια στη συζήτηση είναι η εθνικότητα του τσάρου Σαµουήλ. Οι Σκοπιανοί τον θεωρούν «Μακεδόνα». Στη Βουλγαρία δεν έχουν αµφιβολίες για τη βουλγαρική συνείδησή του.
Οπως σηµειώνει το σκοπιανό δηµοσίευµα, ο τσάρος Σαµουήλ ήταν ένας µεσαιωνικός «Μακεδόνας» ηγεµόνας. Είναι ένα από τα ιστορικά πρόσωπα, τα οποία καλούνται να αποκηρύξουν οι πολιτικοί και οι επιστήµονες των Σκοπίων για να λάβουν την έγκριση της Σόφιας για την ενταξιακή πορεία προς την Ε.Ε. Το δηµοσίευµα θεωρεί την παράδοση των οστών ως µία συνωµοσία της Ελλάδας και της Βουλγαρίας κατά των Σκοπίων.
Θυµίζω ότι στις 19.7.2022, µε τη µεσολάβηση της Γαλλίας, τα Σκόπια άρχισαν να συζητούν τους δύο βουλγαρικούς όρους για να αποσυρθεί το βέτο που έθεσε η Σόφια. Ο πρώτος όρος ήταν να κάνουν µια δήλωση για την προέλευση της γλώσσας τους. Κατέθεσαν επίσηµη δήλωση ότι η σηµερινή γλώσσα τους δηµιουργήθηκε (ουσιαστικά κατασκευάστηκε) το 1945, δηλαδή επί κοµµουνιστικού καθεστώτος του Τίτο, και ότι προέρχεται µόνο από διαλέκτους που οµιλούνται εντός των ορίων του σηµερινού κράτους. Αρα παραδέχονται ότι η γλώσσα τους δεν έχει δεσµούς µε γλωσσικά ιδιώµατα που οµιλούν ολιγάριθµοι κάτοικοι της Βόρειας Ελλάδας.
Η δεύτερη δέσµευση, η οποία δεν έχει εκπληρωθεί, είναι η τροποποίηση του Συντάγµατος των Σκοπίων ούτως ώστε να αναγράφει τους Βούλγαρους ως συνιστώσα εθνότητα του κράτους µαζί µε τους «Μακεδόνες», τους Αλβανούς κ.ά. Η τροποποίηση απαιτεί τα 2/3 του συνόλου των βουλευτών, πράγµα αδύνατον λόγω της αρνήσεως του κυβερνώντος κόµµατος.
Κατά την ψηφοφορία του Ιουνίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων, η βουλγαρική επιµονή είχε ενδιαφέροντα αποτελέσµατα που µας αφορούν. Συγκεκριµένα, η Ολοµέλεια των ευρωβουλευτών στο Στρασβούργο υπερψήφισε την έκθεση του Αυστριακού εισηγητή Waitz για την πορεία προόδου των Σκοπίων µε ψήφους 461 υπέρ, 121 κατά και 107 αποχές. Κατόπιν πρότασης του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόµµατος, των Σοσιαλιστών και των Φιλελεύθερων αφαιρέθηκαν από το τελικό κείµενο οι αναφορές σε «µακεδονική γλώσσα και ταυτότητα». Η διαµάχη συνεχίζεται.
* Ο κ. Χολέβας είναι πολιτικός επιστήμονας
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
