Είναι πράγματι μια ιδιάζουσα περίπτωση η Νέα Δημοκρατία, που αξίζει ευρύτερης και πιο προσεκτικής μελέτης: Επί 52 χρόνια, κατόρθωσε να παραμείνει σταθερά και διαχρονικά κόμμα εξουσίας. Δεν υπήρξε εκλογική αναμέτρηση, από το 1974 μέχρι το 2027, όταν και θα στηθούν οι επόμενες κάλπες, που να μην διεκδίκησε με αξιώσεις την πρωτιά στις εκλογές – άσχετα αν τελικά το κατάφερνε ή όχι. Ακόμα κι όταν αποτύγχανε, βρισκόταν στη δεύτερη θέση, ποτέ πιο κάτω. Ακόμα δε κι όταν έμεινε έντεκα ολόκληρα χρόνια εκτός διακυβέρνησης (που είναι πολλά για ένα κόμμα εξουσίας) κατόρθωσε και βρήκε τον τρόπο να επανεφεύρει τον εαυτό της και να επιστρέψει με αυτοδυναμία.
Ιδεολογικά είχε πάντοτε ένα πιο φιλελεύθερο κομμάτι κι ένα πιο συντηρητικό κομμάτι, τα οποία συνυπήρχαν άλλοτε αρμονικά κι άλλοτε με δυσκολία. Όποτε ένας ηγέτης του κόμματος εξέφραζε περισσότερο το ένα κομμάτι, το άλλο κατόρθωνε αργά ή γρήγορα και συσπειρωνόταν και ασκούσε μια εσωκομματική αντιπολίτευση, η ένταση της οποίας ποικίλλει ανάλογα με την ιστορική περίοδο και την πολιτική συγκυρία.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μετά την είσοδο της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (τότε ΕΟΚ) το 1981, οι πρώτοι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας ήταν καταχωρισμένοι για αρκετούς μήνες στο Ευρωκοινοβούλιο ως ανεξάρτητοι: Αφού αμφιταλαντεύτηκαν επί μακρόν μεταξύ των Φιλελεύθερων, των Συντηρητικών, των Γκολικών και του ΕΛΚ, τελικά εντάχθηκαν σύσσωμοι στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, στις τάξεις του οποίου παραμένει η ΝΔ μέχρι και σήμερα. Το DNA της Νέας Δημοκρατίας, ωστόσο, περιέχει στοιχεία από όλα τα παραπάνω ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και τις αντίστοιχες ιδεολογικές τους πλατφόρμες.
Την πρώτη οκταετία, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ήταν η απόλυτα κυρίαρχη φιγούρα: Ιδρυτής του κόμματος, πρωθυπουργός προδικτατορικά με την ΕΡΕ και κυρίως ο άνθρωπος που αποκατέστησε τη δημοκρατία στον τόπο.
Εσωκομματική αντιπολίτευση ή εσωτερική αμφισβήτηση ήταν ίσως το πιο σύντομο ανέκδοτο της εποχής, με τις ιδιαίτερες αυτές συνθήκες.
Στη συνέχεια μικρά κόμματα εμφανίζονταν, ύστερα από μίνι διασπάσεις, σταθερά στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας, ευαγγελιζόμενα σε γενικές γραμμές μία πιο «καθαρή» ιδεολογική ταυτότητα. Η παρουσία τους στα πολιτικά πράγματα ήταν από μικρή έως σχετικά σύντομη, ωστόσο είχε πάντα ημερομηνία λήξης. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ως πρόεδρος της ΝΔ αμφισβητήθηκε από τον βασικό του εσωκομματικό αντίπαλο, Κωστή Στεφανόπουλο, ο οποίος τελικά αποχώρησε και ίδρυσε τη ΔΗΑΝΑ, παίρνοντας μαζί του δέκα βουλευτές. Ως πρωθυπουργός είδε τον πάλαι ποτέ αγαπημένο του πολιτικό της νέας γενιάς, Αντώνη Σαμαρά, να φεύγει και να ιδρύει το 1993 την Πολιτική Άνοιξη. Το 1999 ο Στέφανος Μάνος δημιούργησε τους Φιλελεύθερους, το 2000 ο Γιώργος Καρατζαφέρης τον Λαϊκό Ορθόδοξο Συναγερμό, το 2001 ο Δημήτρης Αβραμόπουλος το Κίνημα Ελεύθερων Πολιτών, το 2010 η Ντόρα Μπακογιάννη τη Δημοκρατική Συμμαχία, το 2012 ο Πάνος Καμμένος τους Ανεξάρτητους Έλληνες, κοκ. Όλα ξεκίνησαν με φιλοδοξίες, όλα αποδείχθηκε ότι δεν μπορούσαν τελικά να μακροημερεύσουν. Και έχοντας ένα εσωτερικό πολιτικό ελατήριο, η ΝΔ υποχωρούσε κατά καιρούς, και μετά ανέβαινε πάλι εκλογικά στην κορυφή.
Οι αιτίες είναι πολλές:
Η ικανότητα της παράταξης αυτής να παρακολουθεί τα προτάγματα των καιρών και να μετεξελίσσεται, από Λαϊκό Κόμμα σε Ελληνικό Συναγερμό, στην ΕΡΕ, στη Νέα Δημοκρατία.
Η αίσθηση της συνέχειας και του ιστορικού βάθους που δίνει η μετεξέλιξη αυτή.
Οι ρίζες που σταδιακά κατόρθωσε να απλώσει στην τοπική Αυτοδιοίκηση, στον φοιτητικό συνδικαλισμό, στα επιμελητήρια και στις συνδικαλιστικές ενώσεις.
Η εσωκομματική πειθαρχία, την οποία επέβαλε με σιδηρά πυγμή επί μία οκταετία στο ξεκίνημα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, στη συνέχεια με τον καιρό χαλάρωσε, ήταν όμως πάντοτε παρούσα.
Οι παραδοσιακοί δεσμοί με την Εκκλησία.
Το γεγονός ότι ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας είναι συντηρητικό και, κατά το κοινώς λεγόμενο, δεξιόστροφο. Σίγουρα δε έπαιξε ρόλο και το ότι το γεγονός, που σημάδεψε μεταδικτατορικά τη χώρα η ουσιαστική (αν και όχι τυπική) χρεωκοπία της χώρας το 2010, συνέβη επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ ανεξάρτητα με το ποιοι τελικά έφεραν την ευθύνη γι’ αυτή και σε ποιον βαθμό ο καθένας.
Και άλλα δύο σημαντικά, μεμονωμένα γεγονότα στην πορεία της, επίσης: Το ένστικτο αυτοσυντήρησης που επέδειξε το 1997, εκλέγοντας τον μόλις 41 ετών τότε Κώστα Καραμανλή ως αρχηγό της, που από τη μία κουβαλούσε ένα ιστορικό όνομα, από την άλλη κατόρθωσε σταδιακά να εμφυσήσει νέο αέρα στο κόμμα του. Και η εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη (τότε αουτσάιντερ) το 2016 στην ηγεσία, ο οποίος είχε τα χαρακτηριστικά εκείνα που επέτρεψαν την πολιτική διείσδυση στον λεγόμενο χώρο του κέντρου και στη συνέχεια τις δύο νίκες σε εθνικές εκλογές. Βοηθούμενη δε και από τη δεκαετή κρίση χρέους που προηγήθηκε, η ηγεσία (στο κόμμα) και η διακυβέρνηση (στη χώρα) Μητσοτάκη άλλαξε και το πολιτικό αφήγημα της ΝΔ, θέτοντας ουσιαστικά πάνω από πολιτικές προτιμήσεις και ιδεολογίες την τεχνοκρατική επάρκεια, τη διαχειριστική ικανότητα και την αποτελεσματικότητα. Η ψήφιση του νόμου για την ισότητα στον γάμο δοκίμασε, αν και δεν έσπασε, τα όρια του αφηγήματος αυτού – έδειξε όμως σίγουρα ότι υπάρχουν.
Χθες η Νέα Δημοκρατία γιόρτασε τα 52α γενέθλιά της με τους τρεις εν ζωή πρώην προέδρους της απόντες. Αν στα 53α γενέθλιά της παραμένει στην εξουσία, θα καταγραφεί ότι την ιστορία τη γράφουν οι παρόντες. Αλλιώς, θα περάσει και εκείνη μια κρίση μέσης ηλικίας.
Εφημερίδα Απογευματινή
