Οι χρήσιμες αλήθειες του Γκαλμπρέιθ

Τίποτε δεν δίνει μεγαλύτερη χαρά στους κρατιστές από μία δημόσια επιχείρηση που επιβιώνει μόνο από γενναίες επιδοτήσεις
13:17 - 17 Οκτωβρίου 2026
Οι χρήσιμες αλήθειες του Γκαλμπρέιθ

Στην υπό κρίση, κοινωνική και οικονομική, σήμερα Γαλλία δεν λείπουν από τη γαλλική Αριστερά οι προτάσεις που θα τη βύθιζαν σε ακόμη μεγαλύτερο δημοσιονομικό βάραθρο. Τι ζητάει ο Μελανσόν προκειμένου να εκμεταλλευτεί με λαϊκίστικους όρους αυτό που συμβαίνει σήμερα στη χώρα του; Να σταματήσει η λιτότητα και να δοθούν χρήματα ώστε να υπάρξει κοινωνική δικαιοσύνη, τα οποία θα πάρει η κυβέρνηση -και προφανώς ο ίδιος αν θα ελάμβανε την εξουσία- από τους πλούσιους και τις κερδοφόρες επιχειρήσεις.

Κάποτε ο Γεώργιος Παπανδρέου είχε πει, όταν κάποιοι του ζητούσαν να φορολογήσει με μεγάλα ποσά την ελληνική ναυτιλία, ότι τα πλοία έχουν προπέλες, εννοώντας ότι θα φύγουν από την ελληνική σημαία για να υψώσουν άλλων χωρών με πιο ευνοϊκή φορολογία. Οι πλούσιοι Γάλλοι ή οι κερδοφόρες επιχειρήσεις μπορεί να μην έχουν προπέλες, αλλά προφανώς έχουν άλλους τρόπους να αποφύγουν τις απειλές του Μελανσόν έτσι και τίθεντο σε εφαρμογή.

Έχουν συμπληρωθεί ήδη πάνω από 20 χρόνια από την ημέρα που πέθανε ένας από τους κορυφαίους οικονομολόγους στον κόσμο, ο Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ, γνωστός όχι μόνο ως καθηγητής του Χάρβαρντ αλλά και ως πολυγραφότατος συγγραφέας οικονομικών συγγραμμάτων, με πιο γνωστό από αυτά την «Κοινωνία της αφθονίας». Και αν δεν με απατά η μνήμη μου, ο γιος του ήταν ένας εκ των περιστασιακών συμβούλων του Αλέξη Τσίπρα.

Τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος ακολουθούν πάντα μία κυκλική πορεία. Για αυτό και πάντοτε, μετά την αντιμετώπισή τους και την περίοδο ευφορίας που θα ακολουθήσει, θα υπάρξει και μία επιστροφή σε μικρή ή μεγάλη κρίση.

Η Ελλάδα, σε σχέση με αυτό που πέρασε προ ολίγων ετών, δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση. Διαφέρει ίσως από άλλες χώρες, ως προς την αντιμετώπιση κάθε φορά των οικονομικών προβλημάτων της, στο γεγονός ότι επί σειράν ετών κρατικιστικές αντιλήψεις εξοικείωσαν έναν λαό με την απαίτηση της κρατικής προστασίας, ό,τι και αν γίνει. Και αυτό το πνεύμα ήταν φυσικό να εξουδετερώσει οποιεσδήποτε δυνατότητες οικονομικής ευελιξίας, με τελική συνέπεια να εμποδίζεται η εφαρμογή πολιτικών που θα οδηγούσαν ταχύτερα σε αντιμετώπιση των προβλημάτων και κατ’ επέκταση σε ταχύτερη ανάπτυξη.

Οι απόψεις του μεγάλου οικονομολόγου που θα ακολουθήσουν δεν κατατίθενται ως φόρος τιμής στη μνήμη του, αλλά επειδή και πάλι η ανάγκη ενός μικρότερου κράτους στη χώρα μας και μεγαλύτερης ευελιξίας στην αγορά εργασίας βρίσκεται αντιμέτωπη μονίμως με τον συνδικαλισμό. Ας δούμε μερικές σχετικές θέσεις του Γκαλμπρέιθ για την υποχρέωση του κράτους να εξασφαλίζει την απασχόληση:

– Ασφαλώς μερικές βιομηχανίες όπως λόγου χάρη οι σιδηρόδρομοι -είναι ένα σχετικό παράδειγμα για όλες τις χώρες- πρέπει να λειτουργούν με ζημίες. Από την άλλη πλευρά όμως δεν μπορείς να απαιτήσεις από οποιαδήποτε επιχείρηση να λειτουργεί με ζημίες προκειμένου να προσφέρει απασχόληση. Αυτό είναι ένας μοιραίος πειρασμός, του οποίου έχουν γίνει βορά όλες οι σοσιαλιστικές κυβερνήσεις. Μία τέτοια απαίτηση σημαίνει στην πράξη ότι το ανθρώπινο δυναμικό, οι εργοστασιακές εγκαταστάσεις και οι διοικητικές και επιχειρηματικές ικανότητες θα πρέπει να σπαταλούνται σε αγαθά για τα οποία ο κόσμος πιστεύει ότι δεν αξίζουν να αγοράζονται! Αυτό έχει ένα απαξιωτικό αποτέλεσμα για την επιχείρηση και καλούνται, από την άλλη πλευρά, οι πολίτες να πληρώσουν για τις ζημίες. Και να πω και κάτι άλλο. Τίποτε δεν δίνει μεγαλύτερη χαρά στους κρατιστές από μία δημόσια επιχείρηση που επιβιώνει μόνο από γενναίες επιδοτήσεις.

– Όσον αφορά τις δημόσιες επιχειρήσεις, κάποτε πρότεινα -ανέφερε ο Γκαλμπρέιθ- να μην έχουν αυτές διοικητικό συμβούλιο αλλά ένα διοικητικό σώμα από ορκωτούς λογιστές, μεγάλης ακεραιότητας και επαγγελματικής επάρκειας. Δεν θα παρενέβαιναν στο μάνατζμεντ, αλλά θα επόπτευαν αν τηρούνταν οι νόμοι κατά τη λειτουργία της επιχείρησης. Ούτε παραπλάνηση των καταναλωτών, ούτε ατασθαλίες, ούτε μεροληπτική συμπεριφορά σε ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων, ούτε «λαδώματα» και τα τοιαύτα. Και το τεστ για το μάνατζμεντ της επιχείρησης, που θα είχε αυτονομία αποφάσεων αλλά σε πλαίσιο τήρησης των νόμων και της ηθικής, θα ήταν να διατηρεί έναν ικανοποιητικό ρυθμό κερδών και ανάπτυξης, όντας υπεύθυνο για τα αποτελέσματα.

«Τα οικονομικά της αθώας απάτης» ήταν το τελευταίο βιβλίο του Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ. Στο βιβλίο αυτό αναδεικνύει τις «αθώες απάτες», όπως τις ονομάζει, που κρύβονται πίσω από τα οικονομικά των κυβερνήσεων. Η οικονομία και γενικότερα τα οικονομικά και πολιτικά συστήματα καλλιεργούν τη δική τους αλήθεια υπό την πίεση συνήθως των συμφερόντων.

Δεν ξέρουμε αν ο Γκαλμπρέιθ πριν το γράψει είχε πάρει στοιχεία από την ΕΕ για τις προ ετών αλχημείες των Ελλήνων εκσυγχρονιστών ή αν έμαθε για τα αποτελέσματα της απογραφής που είχε γίνει, με νόμο μάλιστα του ΠΑΣΟΚ. Η ουσία είναι ότι όσα είχαν γίνει μεταξύ 2000 και 2004 αλλά και όσα ορισμένοι εξακολουθούν να υποστηρίζουν, όπως ο Μελανσόν για παράδειγμα στην ευρισκόμενη σε κρίση σήμερα Γαλλία αλλά και κάθε αριστερός αιθεροβάμων, ουσιαστικώς αποτελούν τη μεγαλύτερη επαλήθευση της αλήθειας που περιγράφει ο Αμερικανός οικονομολόγος, όσο και αν αυτό δεν αρέσει σε κάποιους.

Εφημερίδα Απογευματινή