Ήταν μια πράγματι σπουδαία και σπάνια ιστορικά στιγμή. Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών κ. Γεραπετρίτης, με τη χώρα μας προεδρεύουσα αυτόν τον μήνα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, προέβη σε μια δήλωση απέναντι στο έωλο μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης από τη Νέα Υόρκη εκ μέρους ενός ισχυρού μπλοκ κρατών. «Προβαίνω στην παρούσα δήλωση εξ ονόματος των Αιγύπτου, Κύπρου, Μπαχρέιν, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και της χώρας μου, της Ελλάδας. Η πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το ψευδεπίγραφο “Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλασσίων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο” του 2019 εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα». Αυτή ήταν η αφετηρία της επίσημης δήλωσής του.
Το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης μπορεί στη χώρα μας να αντιμετωπίζεται περίπου ως διμερές πρόβλημα στα Ελληνοτουρκικά, αλλά είναι ένα αμιγώς περιφερειακό ζήτημα σχετικά με τη γεωπολιτική της Μεσόγειου. Η Τουρκία είναι φανερό ότι για χρόνια και συγκεκριμένα από το 2018-2019 επιχειρεί να παρέμβει σε όλα τα νόμιμα δικαιώματα των παράκτιων κρατών που βλέπουν στη Μεσόγειο από την Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία, χαράσσοντας μιας αυθαίρετη ζώνη από τη Δυτική Μεσόγειο μέχρι το Αιγαίο. Τη ζώνη την ονομάζει «Γαλάζια Πατρίδα». Αυτή δεν αφορά αποκλειστικά τις περιοχές δικαιοδοσίας της Ελλάδας ή της Κύπρου και την επήρεια των ελληνικών νησιών του Αιγαίου. Αλλά επιδιώκει να δημιουργήσει χώρες-προτεκτοράτα όπως η Λιβύη αλλά και ο Λίβανος ή δυνάμεις εκβιαζόμενες και υπό πολιορκία όπως η Αίγυπτος. Πέραν των άλλων, η τουρκική στρατηγική επιθυμεί να βρεθεί εμβόλιμη, έστω χωρίς νομικό έρμα, στην ευρωπαϊκή επικράτεια στη Μεσόγειο αλλά και στους θαλάσσιους διαδρόμους που ξεκινούν από τον Ινδικό-Ειρηνικό, διέρχονται από την Ερυθρά και μέσω της Διώρυγας του Σουέζ συνδέονται με τη Μεσόγειο. Επίσης να ελέγξει τις εξόδους προς την Ευρώπη των Στενών του Ορμούζ. Ουσιαστικά η Τουρκία κινείται πανομοιότυπα με το Ιράν ως κράτος-ταραξίας και τρομοκράτης στη Μεσόγειο, όχι με τη χρήση πυραύλων και σμηνών από drones αλλά απειλώντας, χρηματοδοτώντας σκοτεινές επιχειρήσεις ή επιδεικνύοντας την ισχύ της στην πολεμική βιομηχανία και τον όγκο των ενόπλων δυνάμεων που διαθέτει, προδιαγραφών ΝΑΤΟ μάλιστα.
Τα ζητήματα δεν είναι μόνο τα διαδικαστικά εμπόδια που θέτει και πάλι χωρίς νομικό έρεισμα στα καλώδια σύνδεσης, ηλεκτρισμού ή δεδομένων, στο τρίγωνο Ευρώπης – Ασίας – Αφρικής αλλά και η προσπάθεια που καταβάλλει να ελέγξει τις διαδρομές των ναυτικών δυνάμεων, παρά το γεγονός ότι το γεωγραφικό και γεωπολιτικό βάθος της Τουρκίας είναι προς την Ανατολία ή τη Μαύρη Θάλασσα και όχι προς τη Μεσόγειο.
Ο τρόπος που θα πρέπει να επιχειρηθεί η ανάσχεση της Τουρκίας από τη διάθεση της «εισπήδησης» στη Μεσόγειο και στον γεωστρατηγικό χώρο των ναυτικών δυνάμεων είναι η περαιτέρω περιφερειακή συσπείρωση κρατών των Ελλήνων, των Αράβων και του Ισραήλ, που θα την πιέσουν στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, με νομιμότητα δηλαδή, στα φυσικά και γεωγραφικά όριά της. Είναι κρίσιμο να αξιοποιηθούν οι προσεγγίσεις που ανέπτυξε η ηγεσία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων κατά την επίσκεψή της στην Αθήνα με επικεφαλής τον πρίγκιπα διάδοχο. Σύμφωνα με αυτές, θα πρέπει να προωθηθεί η συνεργασία κρατών όπως Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Ομάν, που θα κινήσει την ιστορία της συνδεσιμότητας Ανατολής – Δύσης όχι πλέον μόνο στη βάση αγωγών αλλά και της ναυτιλίας. Αυτό σημαίνει στο πέρασμα προς τη Μεσόγειο, άρα τη Δύση, να διασφαλίζεται η προσέγγιση και η ασφάλεια του Σουέζ. Άρα η σταθερότητα του καθεστώτος στην Αίγυπτο και η ισχυροποίηση της χώρας των Φαραώ. Οι τομείς που προτείνει το Άμπου Ντάμπι στην περιφερειακή αυτή συγκρότηση είναι η ενέργεια, οι υποδομές (λιμάνια, logistics), η τεχνολογία, η άμυνα, η υγεία, ο τουρισμός.
Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ σε δεύτερο πιο σταθερό χρόνο συμπλήρωσαν τον σχολιασμό τους για το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης, χαρακτηρίζοντάς το προκλητικό και αντιπαραγωγικό δείχνει ότι η επιρροή της στρατηγικής Μπάρακ – Μπούλος στον Λευκό Οίκο δεν είναι ανυπέρβλητη. Παράλληλα οι διαδοχικές επισκέψεις Μητσοτάκη και Δένδια στη Σαουδική Αραβία και οι εκεί επαφές με τον διάδοχο Μπιν Σαλμάν αποδεικνύουν ότι συμφωνίες τύπου Μέκκας δεν είναι αποτρεπτικές.
Εφημερίδα Απογευματινή
