Στα 114 κιλά περίπου, ο 14χρονος Ουίλιαµ έβλεπε τη σχέση του µε το φαγητό να καταστρέφει τόσο τη σωµατική όσο και την ψυχική του υγεία. «Του αγόραζα ανδρικά ρούχα 2XXL. Χρειαζόταν εισπνευστήρα στο σχολείο. Αναγκάστηκε να σταµατήσει το ράγκµπι», θυµάται η µητέρα του, Λίζι. Θύµα σχολικού εκφοβισµού από συµµαθητές του («τα συνηθισµένα, χοντρέ και τέτοια»), ο Ουίλιαµ αποµονώθηκε ολοένα και περισσότερο. «∆εν έβγαινε ποτέ από το σπίτι. Πήγαινε σχολείο, επέστρεφε και περνούσε όλο τον χρόνο του στο δωµάτιό του παίζοντας PlayStation», λέει η µητέρα του. Οσο πιο αποµονωµένος γινόταν τόσο εντονότερη γινόταν και η παρόρµησή του να τρώει. «Νοµίζω ότι είχε αποκτήσει εµµονή µε το φαγητό», λέει η Λίζι. «∆εν ήταν ευτυχισµένος αν δεν µασούσε κάτι. Του άρεσε τόσο πολύ, που έφτανε στο σηµείο να τρώει µέχρι να νιώσει άρρωστος».
Μέχρι που ξεκίνησε τις ενέσεις αδυνατίσµατος. Η Λίζι άρχισε να χορηγεί στον γιο της ένα φάρµακο τύπου GLP-1 τον Φεβρουάριο του 2025. Τα συγκεκριµένα σκευάσµατα µιµούνται φυσικές ορµόνες του οργανισµού, µειώνοντας την όρεξη και επιβραδύνοντας την κένωση του στοµάχου. Στον Ουίλιαµ χορηγήθηκε το Wegovy -το µοναδικό φάρµακο GLP-1 που έχει εγκριθεί για έφηβουςαπό τη δρα Σίντι Νιούµαν της Diet UK Clinics, της πρώτης ιδιωτικής κλινικής στη Βρετανία που προσφέρει ενέσεις απώλειας βάρους σε παιδιά.
Μέσα σε επτά µήνες έχασε περισσότερα από 25 κιλά. Ο εισπνευστήρας ανήκει πλέον στο παρελθόν, επιλέγεται συνεχώς για την οµάδα ράγκµπι και η µητέρα
του δυσκολεύεται να τον κρατήσει στο σπίτι. Την ώρα που µιλάµε, ο Ουίλιαµ, σήµερα 15 ετών, βρίσκεται έξω κάνοντας ποδήλατο. «Είναι ένα εντελώς διαφορετικό παιδί», λέει η Λίζι.
Χωρίς επαρκή στοιχεία
Οταν η δρ Νιούµαν ξεκίνησε να συνταγογραφεί ενέσεις αδυνατίσµατος σε παιδιά ηλικίας 12 έως 17 ετών, τον Ιανουάριο του 2025, αποτελούσε µάλλον εξαίρεση. Παρά τη θεαµατική επιτυχία αυτών των φαρµάκων στους ενήλικους, οι επιπτώσεις τους στους ανήλικους παραµένουν σχετικά ανεπαρκώς µελετηµένες. Για πολλούς ειδικούς, η ιδέα χορήγησης ενός τόσο ισχυρού φαρµάκου σε παιδιά και έφηβους αποκλειστικά για απώλεια βάρους προκαλούσε εύλογες ανησυχίες.
Η δανέζικη φαρµακευτική εταιρεία Novo Nordisk, που παρασκευάζει το Wegovy, έχει δηλώσει ότι δεν διαθέτει ακόµη επαρκή στοιχεία ώστε να ζητήσει από το βρετανικό National Institute for Health and Care Excellence (NICE) την έγκριση του φαρµάκου για χρήση σε άτοµα κάτω των 18 ετών. Ως αποτέλεσµα, το NICE δεν έχει εκδώσει επίσηµη σύσταση για τη χρήση του στους έφηβους στο πλαίσιο του βρετανικού συστήµατος Υγείας. Ωστόσο, νέα στοιχεία του NHS England αποκαλύπτουν ότι περισσότεροι από 400 ανήλικοι έχουν ήδη λάβει Wegovy µέσω του εθνικού συστήµατος Υγείας, σε ειδικές κλινικές αντιµετώπισης επιπλοκών που σχετίζονται µε την παχυσαρκία.
Πρόκειται για τα πρώτα επίσηµα δεδοµένα που επιβεβαιώνουν ότι τα φάρµακα GLP-1 αποτελούν πλέον συστηµατικό κοµµάτι της θεραπευτικής προσέγγισης
σε έως και το 1/3 των παιδιών που παρακολουθούνται στις συγκεκριµένες δοµές.
Παρά τις αντιδράσεις, η ανάγκη για αποτελεσµατικές παρεµβάσεις είναι προφανής. Συνολικά 6.497 παχύσαρκα παιδιά και έφηβοι ηλικίας έως 17 ετών έχουν
παρακολουθηθεί στις ειδικές κλινικές του NHS. Από αυτά, 1.088 παιδιά ήταν µόλις 5 έως 8 ετών. Πολλά ήδη αντιµετωπίζουν σοβαρά προβλήµατα υγείας,
όπως σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και υπέρταση, εξαιτίας της παχυσαρκίας τους. Ενώ οι περίπου 400 ανήλικοι που λαµβάνουν ενέσεις µέσω του NHS παρακολουθούνται σε 39 διαφορετικές κλινικές, η µοναδική κλινική της δρος Νιούµαν έχει σήµερα 209 νεαρούς ασθενείς σε θεραπεία. «Λαµβάνουµε νέες παραποµπές κάθε εβδοµάδα», αναφέρει. «Η αλλαγή στη ζωή αυτών των παιδιών είναι εντυπωσιακή».
H πρωτοπόρος δρ Νιούµαν
Η δρ Σίντι Νιούµαν ίδρυσε την Diet UK στο Πρέστον του Λανκασάιρ πριν από 35 χρόνια για την αντιµετώπιση της παχυσαρκίας ενηλίκων. Σήµερα θεωρείται
λιγότερο µια εξαίρεση και περισσότερο µια πρωτοπόρος σε µια θεραπευτική προσέγγιση που, είτε αρέσει είτε όχι, φαίνεται πως θα γίνεται όλο και συχνότερη στους νέους.
Αρχικά η γιατρός αρνιόταν να αναλάβει παιδιά µε πρόβληµα βάρους, θεωρώντας ότι οι παιδιατρικές υπηρεσίες και το NHS κάλυπταν αυτές τις ανάγκες. Οι γονείς όµως συνέχιζαν να επιστρέφουν σε εκείνη, συχνά απελπισµένοι και χωρίς πρόσβαση σε εξειδικευµένη βοήθεια.
Τι φταίει
Η ίδια θεωρεί ότι η παιδική παχυσαρκία τροφοδοτείται από πολλούς παράγοντες: Υπερεπεξεργασµένα τρόφιµα που διαφηµίζονται επιθετικά στα παιδιά.
- ∆ιαταραχές ύπνου λόγω υπερβολικής ενασχόλησης µε ηλεκτρονικά παιχνίδια.
- Ψυχολογικό στρες που συνδέεται µε τα κοινωνικά δίκτυα.
- Ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες που εγκαθίστανται από πολύ µικρή ηλικία.
Αναφέρεται ειδικά στα ζαχαρούχα δηµητριακά, το γρήγορο φαγητό, τις σοκολάτες, τα αλµυρά σνακ και τα αναψυκτικά, τα οποία έχουν πλέον γίνει καθηµερινότητα σε πολλά νοικοκυριά. Κατά τη γνώµη της, τα παιδιά µεγαλώνουν µέσα σε ένα περιβάλλον που ενθαρρύνει διαρκώς την ανθυγιεινή διατροφή. Υπογραµµίζει µάλιστα ότι το πρόβληµα δεν αφορά µόνο οικογένειες µε χαµηλή ενηµέρωση ή κοινωνικές δυσκολίες, αλλά και ιδιαίτερα συνειδητοποιηµένους γονείς.
Δέπυ και bullying
Η Λίζι παραδέχεται ότι και η ίδια αντιµετώπισε προβλήµατα βάρους µετά τη γέννηση του γιου της. Παρότι µαγείρευε συστηµατικά στο σπίτι, παρατήρησε µια
δραµατική αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες του παιδιού όταν εκείνος έφτασε περίπου στα 12 χρόνια. Εψαχνε διαρκώς για επιπλέον φαγητό, κυρίως γλυκά και πατατάκια, ενώ αναστατωνόταν έντονα όταν δεν υπήρχαν διαθέσιµα σνακ. Οι καβγάδες γύρω από το φαγητό έγιναν σχεδόν καθηµερινό φαινόµενο. Ταυτόχρονα, ο σχολικός εκφοβισµός εντάθηκε.
Ο Ουίλιαµ αποµακρύνθηκε από τους φίλους του, εγκατέλειψε το ράγκµπι επειδή δεν µπορούσε πλέον να ολοκληρώνει ολόκληρους αγώνες και περνούσε
τον περισσότερο χρόνο µόνος στο δωµάτιό του. Η µητέρα του θεωρεί πιθανό µέρος της συµπεριφοράς του να σχετίζεται µε ∆ΕΠΥ (∆ιαταραχή Ελλειµµατικής
Προσοχής-Υπερκινητικότητας – ADHD), κάτι που είχε υποψιαστεί παλαιότερα σχολικός ψυχολόγος, χωρίς ωστόσο να υπάρξει επίσηµη διάγνωση. Τελικά ο εκφοβισµός έγινε τόσο σοβαρός, ώστε ο Ουίλιαµ σταµάτησε να πηγαίνει σχολείο για ένα µήνα. Μεταφέρθηκε σε άλλο σχολείο, όπου όµως βρέθηκε ξανά αντιµέτωπος µε παρόµοια περιστατικά.
Σε κατάσταση κρίσης
Σύµφωνα µε τη δρα Νιούµαν, πολλά από τα παιδιά που φτάνουν σήµερα στην κλινική της βρίσκονται σε κατάσταση κρίσης. Ορισµένα παρουσιάζουν βαριά
κατάθλιψη, κοινωνική αποµόνωση ή σοβαρές επιπλοκές υγείας εξαιτίας της παχυσαρκίας. Οπως λέει, έχει συναντήσει παιδιά που έχουν επιχειρήσει να αυτοκτονήσουν ή εκφράζουν βαθιά απελπισία για το µέλλον τους. Υστερα από διαδικτυακή έρευνα, ο πατέρας του Ουίλιαµ πρότεινε να απευθυνθούν στην Diet UK.
Αρχικά τόσο ο ίδιος όσο και η µητέρα του ήταν διστακτικοί, καθώς συνέδεαν τις ενέσεις αδυνατίσµατος κυρίως µε διασηµότητες που τις χρησιµοποιούν για
αισθητικούς λόγους. Επειτα όµως από τη συνάντηση µε τη γιατρό, αποφάσισαν να προχωρήσουν.
Τα παιδιά που γίνονται δεκτά πρέπει να πληρούν αυστηρά κριτήρια βάρους και δείκτη µάζας σώµατος (BMI). Οι γονείς συµµετέχουν ενεργά σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας, ενώ η δρ Νιούµαν τονίζει ότι αρνείται να αναλάβει οποιοδήποτε παιδί δείχνει να πιέζεται από τους γονείς του να ξεκινήσει τις ενέσεις.
Κίνδυνοι
Οι ασθενείς παρακολουθούνται µέσω τακτικών βιντεοκλήσεων, µετρήσεων και συζητήσεων που αφορούν τόσο τη σωµατική όσο και την ψυχική τους υγεία. Η
ίδια υποστηρίζει ότι οι περισσότεροι έφηβοι εµφανίζουν ελάχιστες ή ήπιες παρενέργειες. Κατά την άποψή της, οι κίνδυνοι της σοβαρής παιδικής παχυσαρκίας
-διαβήτης, υπέρταση, κατάθλιψη και πρόωρος θάνατος- είναι σηµαντικά µεγαλύτεροι από τους µέχρι σήµερα γνωστούς κινδύνους των φαρµάκων GLP-1.
Ο Ουίλιαµ ανταποκρίθηκε γρήγορα στη θεραπεία. Μέσα στην πρώτη κιόλας εβδοµάδα άρχισε να χάνει βάρος και σταδιακά έπαψε να επιθυµεί ανθυγιεινά
τρόφιµα. Το καθηµερινό του µενού άλλαξε ριζικά. Τα γρήγορα γεύµατα και τα σνακ αντικαταστάθηκαν από πρωτεΐνες, λαχανικά και πιο υγιεινά σπιτικά φαγητά.
Η Λίζι επιµένει ότι οι ψυχολογικές αλλαγές ήταν εξίσου εντυπωσιακές µε τις σωµατικές. Ο γιος της απέκτησε αυτοπεποίθηση, έγινε πιο κοινωνικός και µιλά
πλέον ανοιχτά για τη θεραπεία του. Η οικογένεια παραµένει σε στενή επαφή µε την κλινική µέσω τακτικών διαδικτυακών ραντεβού.
Κόστος
Το Wegovy κοστίζει περίπου 250 λίρες τον µήνα, χωρίς να υπολογίζονται οι αµοιβές των ιατρικών επισκέψεων και η προαιρετική ψυχολογική υποστήριξη. Η
δρ Νιούµαν αναγνωρίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν περιορισµένα µακροπρόθεσµα δεδοµένα για τη χρήση των φαρµάκων GLP-1 σε παιδιά. Παραµένει
ασαφές πόσο χρονικό διάστηµα θα πρέπει να συνεχίζουν τη θεραπεία οι νεαροί ασθενείς.
«Επειδή τα παιδιά εξακολουθούν να αναπτύσσονται, δεν χάνουν πάντα βάρος µε τον ίδιο τρόπο που συµβαίνει στους ενήλικους», εξηγεί. «Μερικές φορές το βάρος παραµένει σταθερό, αλλά βλέπουµε ότι έχουν ψηλώσει». Το πότε και πώς θα διακοπεί η θεραπεία είναι, όπως λέει, «ένα περίπλοκο ζήτηµα». «Ο στόχος είναι να µπορέσουν τελικά να διαχειρίζονται µόνα τους το βάρος τους, όµως αυτό είναι ιδιαίτερα δύσκολο σε ένα περιβάλλον που ευνοεί την παχυσαρκία».
Υπάρχει φυσικά και ο κίνδυνος επαναπρόσληψης βάρους όταν σταµατήσουν τις ενέσεις, ειδικά όταν ζουν ανάµεσα σε συνοµήλικους που καταναλώνουν συστηµατικά γρήγορο φαγητό. Ωστόσο, η γιατρός επισηµαίνει ότι πολλοί ενήλικοι ασθενείς της κατάφεραν να διακόψουν τη θεραπεία και να διατηρήσουν το βάρος τους. Ελπίζει ότι το ίδιο θα συµβεί και µε παιδιά όπως ο Ουίλιαµ.
Η Λίζι εµφανίζεται αισιόδοξη
«Νοµίζω ότι πλέον ξέρει πως δεν µπορεί να τρώει junk food. Πιστεύω ότι το έχει συνειδητοποιήσει», λέει. Παραδέχεται ότι τα οφέλη της απώλειας βάρους ήταν τόσο εντυπωσιακά, ώστε δεν έχει αφιερώσει ιδιαίτερη σκέψη στις πιθανές µακροπρόθεσµες παρενέργειες. «Για να είµαι ειλικρινής, δεν έχω καν σκεφτεί τις µακροχρόνιες επιπτώσεις», λέει. Προς το παρόν, η µείωση του κινδύνου ασθενειών σχετικών µε την παχυσαρκία είναι αρκετή. «Απλώς χαίροµαι που έχασε βάρος. Είναι πολύ πιο ευτυχισµένος».
*Τα ονόµατα της Λίζι και του Ουίλιαµ έχουν αλλάξει για λόγους προστασίας της ιδιωτικότητάς τους
Της Antonia Hoyle/©Associated Newspapers Limited
Kυριακάτικη Απογευματινή
