Άραβες σύμμαχοι αντέδρασαν στο αίτημα του Ντόναλντ Τραμπ να αναγνωρίσουν το Ισραήλ στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν με σιωπή, ανησυχία και ακόμη και γέλια, σύμφωνα με πηγές.
Αξιωματούχοι σε χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία απέρριψαν κατηγορηματικά την προσπάθεια του Τραμπ να διευρύνει τις Συμφωνίες του Αβραάμ, τη χαρακτηριστική διπλωματική συμφωνία της πρώτης του θητείας, η οποία εξομάλυνε τις σχέσεις αραβικών κρατών με το Ισραήλ.
Η τακτική
Άλλοι γνώστες, ωστόσο, υποστήριξαν ότι το αίτημα του Τραμπ ήταν ένας ευφυής ελιγμός, με στόχο να κατευνάσει τους σκληροπυρηνικούς Ρεπουμπλικανούς που φοβούνται ότι ο πρόεδρος παραχωρεί υπερβολικά πολλά στην Τεχεράνη. «Είναι μια έξυπνη τακτική για να ηρεμήσει την εξοργισμένη βάση», δήλωσε Άραβας διπλωμάτης στο Politico. «Θα συνεχίσει να το επαναφέρει ξανά και ξανά. Αλλά δεν θα αποτελέσει μέρος της συμφωνίας.»
Ο Τραμπ βρέθηκε αντιμέτωπος με αποσβολωμένη σιωπή σε τηλεδιάσκεψη το Σάββατο με ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ, της Τουρκίας, της Αιγύπτου και του Πακιστάν, όταν τους είπε ότι μια ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν εξαρτάται από την αναγνώριση του Ισραήλ από τις χώρες τους. Ύστερα από μια μακρά παύση, ο πρόεδρος αστειεύτηκε νευρικά: «Είναι ακόμη εκεί;»
Ένας πρώην Αμερικανός αξιωματούχος έστειλε ειρωνικά συγχαρητήρια σε επαφές του σε αραβικές κυβερνήσεις για την ένταξή τους στις Συμφωνίες του Αβραάμ, για να λάβει ως απάντηση emojis γέλιου, σύμφωνα με το Politico.
Άραβες αξιωματούχοι θεωρούν το τελεσίγραφο του Τραμπ «δηλητηριώδες χάπι», το οποίο «δημιουργεί νέους όρους για την ειρήνη που ούτε το Ιράν ούτε τα ενδιαφερόμενα κράτη θα αποδεχθούν», πρόσθεσε ο πρώην διπλωμάτης. Ένας δεύτερος πρώην Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε το κλίμα στις κυβερνήσεις της Μέσης Ανατολής ως ένα μείγμα «δυσπιστίας και απογοήτευσης».
Αντίδραση από Λευκό Οίκο
Ο Λευκός Οίκος αντέδρασε, επιμένοντας ότι οι Συμφωνίες του Αβραάμ υπήρξαν ηχηρή επιτυχία από τότε που τις πέτυχε ο Τραμπ στην πρώτη του θητεία, ενισχύοντας τόσο τους διπλωματικούς όσο και τους οικονομικούς δεσμούς στην περιοχή.
«Οι Συμφωνίες του Αβραάμ έχουν προσφέρει τεράστια οικονομικά οφέλη σε όλες τις εμπλεκόμενες χώρες και επέτρεψαν ιστορική συνεργασία, επομένως αυτό θα αποτελούσε φυσική συμπλήρωση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν», δήλωσε η εκπρόσωπος Άνα Κέλι.
Το νέο αίτημα έρχεται σε μια ιδιαίτερα εύθραυστη στιγμή των διαπραγματεύσεων, με τις αμερικανικές δυνάμεις να πραγματοποιούν τη Δευτέρα νέα πλήγματα σε ιρανικές εγκαταστάσεις πυραύλων και σκάφη τοποθέτησης ναρκών, ενώ το Ισραήλ εντείνει την επίθεσή του κατά της Χεζμπολάχ, συμμάχου του Ιράν στον Λίβανο.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν κατά 4% την Τετάρτη, εν μέσω αναφορών της ιρανικής κρατικής τηλεόρασης ότι το πλαίσιο της συμφωνίας περιλαμβάνει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, με το διεθνές σημείο αναφοράς Brent να υποχωρεί στα 95 δολάρια το βαρέλι.
Το προσχέδιο του «Πλαισίου του Ισλαμαμπάντ» προβλέπει ότι η Τεχεράνη θα αποκαταστήσει την εμπορική ναυσιπλοΐα μέσω των στενών στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε έναν μήνα, με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, σύμφωνα με το κρατικό δίκτυο IRIB.
Το ζήτημα του ουράνιου
Το πιο δύσκολο ζήτημα, εκείνο των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, θα μετατεθεί σε παράθυρο 60 ημερών για απευθείας συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν, σύμφωνα με το IRIB. Ο Τραμπ συγκαλεί το υπουργικό του συμβούλιο στις 11 το πρωί για να καθοριστούν τα επόμενα βήματα.
Ο πρόεδρος προσπαθεί να οριστικοποιήσει μια συμφωνία ύστερα από εβδομάδες αδιεξόδου, ενώ τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν. Ο πόλεμος επηρεάζει πλέον και τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, με την εκτόξευση των τιμών της βενζίνης να οδηγεί τη δημοτικότητα του Τραμπ σε καθοδική πορεία.
Παράλληλα, προσπαθεί να αποκρούσει τις πιέσεις σκληροπυρηνικών Ρεπουμπλικανών, οι οποίοι προειδοποιούν ότι οι αναδυόμενοι όροι της συμφωνίας θυμίζουν επικίνδυνα τη συμφωνία του 2015 επί Ομπάμα, την οποία ο Τραμπ χαρακτήριζε επί χρόνια «τη χειρότερη συμφωνία στην ιστορία».
Οι Συμφωνίες του Αβραάμ, τις οποίες διαπραγματεύθηκε το 2020 ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, εξομάλυναν τις σχέσεις του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Μαρόκο και το Σουδάν, σηματοδοτώντας την πρώτη επίσημη αραβική αναγνώριση του εβραϊκού κράτους μετά την Ιορδανία το 1994.
Η Σαουδική Αραβία, που θεωρείται εδώ και χρόνια το μεγαλύτερο τρόπαιο για οποιαδήποτε επέκταση των συμφωνιών, έχει επιμείνει ότι δεν θα εξομαλύνει τις σχέσεις της με το Ισραήλ χωρίς αξιόπιστη πορεία προς τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους — όρο που η Ιερουσαλήμ έχει απορρίψει.
Δημοσκόπηση του Νοεμβρίου 2022 έδειξε ότι το 76% των Σαουδαράβων αντιμετώπιζε αρνητικά τις Συμφωνίες του Αβραάμ, ενώ η αντίθεση έχει ενισχυθεί ακόμη περισσότερο μετά τον πόλεμο στη Γάζα.
Του Ross Ibbetson / ©Associated Newspapers Limited
