Η κατανάλωση πέντε φλιτζανιών καφέ την ημέρα θα μπορούσε να προστατεύσει από τις καρδιοπάθειες και τα εγκεφαλικά επεισόδια, σύμφωνα με μια μελέτη, όμως οι υψηλότερες δόσεις καφεΐνης θα πρέπει να αποφεύγονται. Η τελευταία έρευνα — η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας — υποδηλώνει ότι ο σκέτος μαύρος καφές θα μπορούσε να προσφέρει αρκετά οφέλη για την υγεία της καρδιάς.
Οι Αμερικανοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση καφέ χωρίς ζάχαρη, αρωματικές ύλες ή γάλα συνδεόταν με χαμηλότερο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, καρδιοπάθειας, εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής ανεπάρκειας και διαταραχών του καρδιακού ρυθμού. Πιστεύεται ότι η προστατευτική επίδραση του καφέ μπορεί να οφείλεται σε αντιφλεγμονώδεις ενώσεις που περιέχονται στους κόκκους, γνωστές ως πολυφαινόλες.
Η αντιφλεγμονώδης δράση του καφέ
Αυτές οι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά ενώσεις προστατεύουν από επιβλαβή στοιχεία της ατμόσφαιρας, βελτιώνουν τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων και μειώνουν τη φλεγμονή — πρόδρομο σοβαρών ασθενειών, μεταξύ των οποίων και ο καρκίνος. Η καφεΐνη μπορεί να προσφέρει παρόμοια οφέλη, αναφέρουν οι ερευνητές, όμως αυτά διαφέρουν πολύ περισσότερο από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, οι υψηλότερες δόσεις καφεΐνης μπορούν να υπερδιεγείρουν την καρδιά, προκαλώντας ξαφνικές αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, ακανόνιστους καρδιακούς παλμούς, ακόμη και καρδιακή ανακοπή σε υγιείς ενηλίκους.
Πόση καφεΐνη θεωρείται ασφαλής
«Η καφεΐνη που καταναλώνεται μέσω του καφέ αποτελεί βασικό μέρος της καθημερινής ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων», δήλωσε ο δρ Γκρέγκορι Μάρκους, επικεφαλής της καρδιολογικής έρευνας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας. «Στην ανασκόπησή μας των πιο πρόσφατων ερευνών, για τους περισσότερους ενηλίκους η πρόσληψη έως και 400 mg καφεΐνης την ημέρα [περίπου πέντε φλιτζάνια], χωρίς προσθήκη ζάχαρης, είναι ασφαλής και δεν αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο». Ωστόσο, οι υψηλές δόσεις καφεΐνης, όπως εκείνες που περιέχονται στα ενεργειακά ποτά, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα ενεργειακά “σφηνάκια”, ενδέχεται να έχουν επιβλαβείς επιδράσεις στην καρδιά και θα πρέπει να αποφεύγονται».
Τι έδειξαν οι έρευνες για την πίεση, τον διαβήτη και τις αρρυθμίες
Η έρευνα σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή, καθώς συγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο ο καφές και η συνθετική καφεΐνη επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση, τη χοληστερόλη, τον κίνδυνο διαβήτη και την καρδιαγγειακή υγεία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση περίπου πέντε φλιτζανιών καφέ την ημέρα φαινόταν να μειώνει τον κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης, μιας σημαντικής αιτίας θανάτου που επηρεάζει περίπου έναν στους τρεις Βρετανούς. Ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι η κατανάλωση ενός έως τριών φλιτζανιών αύξανε απότομα τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης, γεγονός που μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου. Η καθημερινή κατανάλωση καφέ συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής — μιας πάθησης που προκαλεί αίσθημα παλμών και ενδέχεται επίσης να οδηγήσει σε καρδιακή ανεπάρκεια, θρόμβους αίματος και εγκεφαλικά επεισόδια. Αποτελεί ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι η κατανάλωση καφέ με καφεΐνη μπορεί να προκαλέσει αύξηση των καρδιακών παλμών. Ωστόσο, μελέτη του 2025 διαπίστωσε ότι 200 ασθενείς με επίμονους ακανόνιστους καρδιακούς παλμούς διέτρεχαν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο επανεμφάνισης της πάθησης, εφόσον έπιναν καφέ.
Η κατανάλωση πέντε φλιτζανιών καφέ την ημέρα συνδέθηκε επίσης με κατά 30% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Μια άλλη μελέτη, η οποία χρησιμοποίησε δεδομένα από τη βρετανική βιοτράπεζα UK Biobank, διαπίστωσε ότι όσοι πίνουν πέντε φλιτζάνια την ημέρα έχουν μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν καρδιοπάθεια σε σύγκριση με όσους δεν πίνουν καφέ. Παρόμοιο μοτίβο παρατηρήθηκε και ως προς τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου: μία μελέτη διαπίστωσε ότι όσοι πίνουν περίπου τέσσερα φλιτζάνια την ημέρα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνό τους έως και κατά 21%.
Τα οφέλη δεν είναι ίδια για όλους
Ωστόσο, οι ερευνητές τόνισαν ότι «δεν υπάρχει μία ενιαία στρατηγική ασφαλούς κατανάλωσης καφεΐνης που να ταιριάζει σε όλους», καθώς οι υψηλές δόσεις καφεΐνης εγκυμονούν σοβαρό κίνδυνο για την υγεία ακόμη και κατά τα άλλα υγιών ανθρώπων. Διαπιστώθηκε επίσης ότι η προσθήκη ζάχαρης, αρωματικών σιροπιών, γάλακτος και/ή κρέμας στον καφέ μειώνει τα πιθανά οφέλη του για την υγεία, ενώ τα οφέλη του καφέ για την καρδιά αφορούν αυστηρά τον καφέ που έχει παρασκευαστεί με χάρτινο φίλτρο ή τον στιγμιαίο καφέ. Ο δρ Μάρκους εξήγησε: «Παρόλο που οι έρευνες υποδηλώνουν ότι η κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να συνδέεται με ορισμένα καρδιαγγειακά οφέλη για κάποιους ανθρώπους… οι αντιδράσεις στην καφεΐνη μπορεί να διαφέρουν σημαντικά, ανάλογα με διάφορους παράγοντες, όπως η ηλικία, τα φάρμακα, τα υποκείμενα προβλήματα υγείας, τα γονίδια και το πόσο γρήγορα τη μεταβολίζει ο οργανισμός τους».
Μια ποσότητα που μπορεί να είναι λογική για έναν άνθρωπο, θα μπορούσε να προκαλέσει σε κάποιον άλλο ανεπιθύμητες επιδράσεις, όπως αίσθημα παλμών, άγχος ή διαταραχές ύπνου». Διαπιστώθηκε ότι οι μη φιλτραρισμένες μορφές καφέ, όπως ο καφές από γαλλική πρέσα, αυξάνουν τα επίπεδα της λεγόμενης κακής χοληστερόλης, η οποία μπορεί με την πάροδο του χρόνου να συσσωρευτεί στις αρτηρίες, αυξάνοντας τον κίνδυνο σχηματισμού θρόμβου. Το σημαντικότερο είναι ότι αυτά τα οφέλη για την υγεία της καρδιάς δεν ισχύουν για τα προϊόντα με εξαιρετικά συμπυκνωμένη συνθετική καφεΐνη, όπως τα ενεργειακά ποτά, προειδοποιούν οι ερευνητές.
Ποιες δημοφιλείς μάρκες ξεπερνούν το όριο καφεΐνης
Η έρευνα δημοσιεύεται καθώς από τον Απρίλιο του επόμενου έτους θα απαγορευθεί στην Αγγλία η πώληση ενεργειακών ποτών με υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη σε παιδιά κάτω των 16 ετών. Βάσει των νέων κανονισμών, θα είναι παράνομη η πώληση σε παιδιά και νεαρούς εφήβους, σε καταστήματα, αυτόματους πωλητές και μέσω διαδικτύου, ποτών που περιέχουν περισσότερα από 150 mg καφεΐνης ανά λίτρο. Αναψυκτικά με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε καφεΐνη, όπως η Diet Coke, καθώς και το τσάι και ο καφές, δεν θα επηρεαστούν.
Ωστόσο, ποτά όπως τα Red Bull, Monster και Prime θα υπερβαίνουν όλα το όριο — το οποίο θεσπίστηκε για να μειωθούν τα επίπεδα παιδικής παχυσαρκίας και να περιοριστούν τα αυξανόμενα επίπεδα άγχους, η μειωμένη συγκέντρωση και η πτώση των σχολικών επιδόσεων. Υπολογίζεται ότι περίπου 100.000 παιδιά στην Αγγλία καταναλώνουν ενεργειακά ποτά καθημερινά, με ορισμένες δημοφιλείς μάρκες να περιέχουν περισσότερη καφεΐνη από δύο φλιτζάνια καφέ.
Της ZOE HARDY / ©Associated Newspapers Limited
