Για δεκαετίες είχα την πολυτέλεια να έχω την πιο συναρπαστική δουλειά από όλους όσοι βρίσκονταν σε ένα δωµάτιο. Ως ταξιδιωτικός συντάκτης, έχω κάνει ιπτάµενα σαφάρι πάνω από την Κένυα. Περπάτησα βαθιά µέσα στο Bwindi Impenetrable Forest στην Ουγκάντα για να συναντήσω µια οικογένεια ορεινών γορίλων. Κολύµπησα µε φαλαινοκαρχαρίες στα ανοιχτά των ακτών της Oκινάουα και παρατήρησα τα αστέρια στην Ιερή Κοιλάδα του Περού.
Ως ελεύθερος επαγγελµατίας, το εισόδηµά µου ήταν πάντοτε κάπως απρόβλεπτο, αλλά το συµπλήρωνα µε τακτικές δουλειές συγγραφής διαφηµιστικών και εταιρικών κειµένων για µεγάλες εταιρείες, οι οποίες πλήρωναν καλά. Οι 45.000 λίρες που κέρδιζα τα περισσότερα χρόνια ήταν υπεραρκετές για να ζούµε άνετα εγώ και η οικογένειά µου. Όµως αυτός ο υπέροχος τρόπος ζωής σταµάτησε απότοµα πέρυσι. Σε ένα καταστροφικό τέλος µιας 25χρονης συγγραφικής καριέρας, έχω επισήµως αντικατασταθεί από την τεχνητή νοηµοσύνη (A.I. – Artificial intelligence). Η µία εταιρεία µετά την άλλη µού έλεγαν ότι οι υπηρεσίες µου δεν είναι πλέον απαραίτητες, ενηµερώνοντάς µε ότι τα προγράµµατα τεχνητής νοηµοσύνης µπορούν πλέον να κάνουν τη δουλειά µου.
Το άγχος ήταν αφόρητο. Καθώς δεν µπορούσα να τα βγάλω πέρα, οι λογαριασµοί των πιστωτικών καρτών µου εκτοξεύθηκαν και, έχοντας µια οικογένεια να φροντίσω, δεν είχα άλλη επιλογή παρά να αλλάξω κατεύθυνση. Βρέθηκα να µοιράζω φυλλάδια στη γειτονιά µου, σε µια απεγνωσµένη προσπάθεια να ανακαλύψω ξανά τον εαυτό µου και να προσφέρω τις υπηρεσίες µου.
Κάθε άλλο παρά µόνος είµαι απέναντι σε αυτή την απειλή. Εκατοµµύρια θέσεις εργασίας κινδυνεύουν να αναληφθούν από την τεχνητή νοηµοσύνη. Κολοσσοί του τεχνολογικού κόσµου που ηγούνται της επανάστασης της A.I. προειδοποιούν εδώ και καιρό για µια επικείµενη Αποκάλυψη στην αγορά εργασίας. Ο Dario Amodei, διευθύνων σύµβουλος της νεοφυούς εταιρείας τεχνητής νοηµοσύνης Anthropic, υποστήριξε ότι το λογισµικό θα µπορούσε να εξαφανίσει τις µισές θέσεις εργασίας γραφείου εισαγωγικού επιπέδου. Σύµφωνα µε προβλέψεις του think tank Institute for Public Policy Research, εκτιµάται ότι 8.000.000 θέσεις εργασίας στο Ηνωµένο Βασίλειο θα µπορούσαν να απειληθούν µέσα στα επόµενα 3 έως 5 χρόνια, στο χειρότερο δυνατό σενάριο.
Μέχρι στιγµής, η εικόνα είναι πολύ λιγότερο ζοφερή απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί. Ορισµένες εταιρείες έχουν µάλιστα καυχηθεί ότι η τεχνητή νοηµοσύνη έχει οδηγήσει στη δηµιουργία θέσεων εργασίας.
Μιλώντας στο συνέδριο του Εργατικού Κόµµατος την περασµένη ∆ευτέρα, ο υπουργός Τεχνητής Νοηµοσύνης, Kanishka Narayan, δήλωσε ότι µέχρι στιγµής δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν συνολική µείωση των θέσεων εργασίας ως αποτέλεσµα της A.I.
Παρότι στα χαρτιά η αλλαγή δεν συντελείται τόσο γρήγορα όσο είχαν προβλέψει ορισµένοι ηγέτες του κλάδου της τεχνητής νοηµοσύνης, η δική µου εµπειρία δείχνει ότι η απειλή εξακολουθεί να είναι πραγµατική.
Οι δουλειές που πλήττονται
Εκείνοι από εµάς που πλήττονται περισσότερο, όπως φαίνεται, είναι οι νέοι απόφοιτοι που εισέρχονται σε µια εξαιρετικά ανταγωνιστική αγορά εργασίας και οι µεγαλύτερης ηλικίας εργαζόµενοι που δεν διαθέτουν τις δεξιότητες που απαιτούνται για να ανταποκριθούν στις ολοένα αυξανόµενες απαιτήσεις των εργοδοτών.
Οι θέσεις εργασίας µε τις µεγαλύτερες πιθανότητες να αντικατασταθούν είναι εκείνες των τηλεφωνητών και οι θέσεις διοικητικής ή υποστηρικτικής εργασίας γραφείου, µε επίπεδο κινδύνου 83%, σύµφωνα µε ειδικούς της Kickresume.
Ανάλυση της Microsoft σε 200.000 συνοµιλίες µε chatbot διαπίστωσε ότι η τεχνητή νοηµοσύνη θα µπορούσε να διεκπεραιώσει τουλάχιστον το 90% της εργασίας που πραγµατοποιούν ιστορικοί και προγραµµατιστές, το 80% της εργασίας των πωλητών και των δηµοσιογράφων και το 75% της εργασίας των djs και των επιστηµόνων δεδοµένων. Αλλα επαγγέλµατα που ήταν ιδιαίτερα εκτεθειµένα ήταν οι υπάλληλοι εξυπηρέτησης πελατών, οι οικονοµικοί σύµβουλοι και οι υπεύθυνοι προώθησης προϊόντων.
Για εµένα, η αλλαγή ξεκίνησε σταδιακά, µε τις δουλειές να αρχίζουν σιγά σιγά να λιγοστεύουν.
Στην αρχή, το φάντασµα της τεχνητής νοηµοσύνης ήταν σχεδόν µυθικό. Υπήρχαν τροµακτικές ιστορίες για συναδέλφους συγγραφείς που πλήττονταν από τη ραγδαία άνοδο του ChatGPT. Σίγουρα, όµως, εµείς θα ήµασταν ασφαλείς για µερικά χρόνια ακόµη.
Ωστόσο, µέχρι τα τέλη του 2024 ήταν σαφές ότι συνέβαινε κάτι κοσµογονικό. Ενας µεγάλος ιστότοπος, για τον οποίο έγραφα οδηγούς καταναλωτών, σταµάτησε ξαφνικά να µου προσφέρει δουλειά. Οπως πολλοί ανεξάρτητοι συντάκτες, προτιµούσα να έχω µια σταθερή, αµειβόµενη δουλειά, την οποία µπορούσα να συµπληρώνω µε άλλες, πιο συναρπαστικές αναθέσεις.
Καθώς το σταθερό µου εισόδηµα στέρευε, δεν είχα πλέον ούτε τον χρόνο ούτε τα µέσα για να αναλαµβάνω και τις πιο περιπετειώδεις δουλειές.
Μόνο όταν έλαβα ένα αµήχανο email από έναν αρχισυντάκτη συνειδητοποίησα τελικά πόσο σοβαρή ήταν η κατάσταση. Μου είπε ότι η εταιρεία του θα χρησιµοποιούσε τεχνητή νοηµοσύνη για την παραγωγή των κειµένων της. Το σταθερό µου εισόδηµα των 2.000 λιρών τον µήνα εξαφανίστηκε µέσα σε µία νύχτα.
Μέχρι πέρυσι, ποτέ δεν µου είχε λείψει η δουλειά. Η συγγραφική µου καριέρα ήταν, µε τα περισσότερα κριτήρια, µια τεράστια επιτυχία.
Καθώς ήµουν αυτοαπασχολούµενος, όταν τελικά έπεσε ο πέλεκυς δεν δικαιούµουν κανενός είδους αποζηµίωση ούτε µου δόθηκε η ευκαιρία να εκφράσω τις απόψεις µου στο τµήµα ανθρώπινου δυναµικού µέσω µιας συνέντευξης αποχώρησης. Η αρχική µου αντίδραση ήταν οργή. Επισήµως, ακολούθησα τη συµβουλή ενός από τους πρώτους µέντορές µου, ευχαριστώντας τα ανώτερα στελέχη για τη δουλειά και εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα συνεργαζόµασταν ξανά σύντοµα. Ανεπισήµως, µίλησα µε τον αρχισυντάκτη µου µέσω WhatsApp για το πόσο εξοργισµένος ήµουν, λέγοντάς του ότι έκαναν ένα τροµερό λάθος. Οπως εγώ, ήταν κι εκείνος έξαλλος. Οπως εγώ, σύντοµα βρέθηκε κι εκείνος χωρίς δουλειά.
Για τρεις µήνες πάλευα απεγνωσµένα να βρω µια νέα, σταθερή δουλειά για να την αντικαταστήσω. Οταν τελικά ήρθε, αφορούσε την επιµέλεια κειµένων που είχαν γραφτεί από πρόγραµµα τεχνητής νοηµοσύνης για µια ταξιδιωτική εταιρεία.
Οπως ήταν φυσικό, αισθάνθηκα κάπως άβολα όταν η ευκαιρία για σταθερή εργασία που παρουσιάστηκε αποδείχθηκε ότι ήταν η επιµέλεια ταξιδιωτικών κειµένων γραµµένων από A.I.
Ωστόσο, η αµοιβή ήταν καλή και η ίδια η δουλειά απλή. Παρότι κατά διαστήµατα ήταν κουραστικά µονότονη, το συµβόλαιό µου ανανεώθηκε και ένιωσα να επιστρέφει µια αίσθηση σταθερότητας.
Οµως, προς φρίκη µου, µέσα σε οκτώ µήνες µού είπαν ότι, χωρίς να το συνειδητοποιώ, είχα διδάξει στο λογισµικό τεχνητής νοηµοσύνης πώς να βελτιώνει τα δικά του κείµενα. Οι υπηρεσίες µου δεν ήταν πλέον απαραίτητες.
Μόλις µία εβδοµάδα πριν από τη λήξη του συµβολαίου µου µού είπαν ότι δεν θα ανανεωνόταν ξανά. Αυτή τη φορά δεν υπήρχε άλλη συγγραφική δουλειά στην οποία θα µπορούσα να καταφύγω. Μια καριέρα, που είχα χτίσει επί 25 χρόνια, είχε διαλυθεί.
«Αγχος και ντροπή»
Ο αντίκτυπος στα οικονοµικά µου και στην οικογενειακή µου ζωή ήταν τεράστιος. Το φορολογητέο εισόδηµά µου µειώθηκε κατά περισσότερο από το ένα τρίτο. Ως άνθρωπος που αντιµετωπίζει σε όλη του τη ζωή αγχώδη διαταραχή και είναι επίσης επιρρεπής σε περιόδους κατάθλιψης, το άγχος ήταν φρικτό. Ενιωθα ντροπή που δεν µπορούσα να προσφέρω στην οικογένειά µου τον τρόπο ζωής που ήθελα γι’ αυτήν. Ευτυχώς, καθώς η σύντροφός µου εργαζόταν µε πλήρες ωράριο στο NHS, καταφέραµε να κρατηθούµε όρθιοι, να πληρώνουµε το στεγαστικό δάνειο και να συνεχίσω τις µηνιαίες εισφορές µου για τη σύνταξη.Οµως οι διακοπές, οι έξοδοι µε τα παιδιά, ο καφές απ’ έξω και οι συνδροµές κόπηκαν όλα.
Ο λογαριασµός της πιστωτικής µας κάρτας διογκώθηκε. Οι αποταµιεύσεις µας µειώθηκαν. Ηταν απολύτως ξεκάθαρο ότι έπρεπε να αλλάξω πορεία. Ολες οι δουλειές που έψαχνα στο LinkedIn αφορούσαν είτε θέσεις επιµέλειας κειµένων της A.I. είτε συγγραφή περιεχοµένου για τα µέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τίποτα δεν µου φαινόταν ελκυστικό και όσες αιτήσεις έκανα δεν οδήγησαν πουθενά.
∆ραµατική αλλαγή καριέρας
Ηταν, κατά τη διάρκεια µιας τηλεφωνικής συνοµιλίας µε την αδελφή µου τον ∆εκέµβριο του 2025, όταν αναπολούσαµε τον κήπο των παππούδων µας και πώς τον φροντίζαµε, που εκείνη µου πρότεινε να πάρω αυτό το παιδικό πάθος και να το µετατρέψω σε επιχείρηση.
Είχα τον δικό µου κήπο, τον οποίο λάτρευα, και µια επιθυµία να εργάζοµαι σε εξωτερικούς χώρους, όσο το δυνατόν πιο µακριά από την τεχνητή νοηµοσύνη. Ξεκίνησα φτιάχνοντας φυλλάδια µε τα οποία πρόσφερα τις υπηρεσίες µου ως κηπουρός και τα µοίρασα στην περιοχή όπου µένω.
∆ηµιούργησα µια σελίδα στο Instagram και έστειλα µηνύµατα σε φίλους σε τοπικές οµάδες του WhatsApp σχετικά µε τα σχέδιά µου. Σύντοµα, φίλοι άρχισαν να µε καλούν για δουλειές και να αφήνουν κριτικές στο Google. Η νέα µου δουλειά ως κηπουρός άρχισε να αναπτύσσεται µε γρήγορους ρυθµούς.
Ενα ζευγάρι στο γυµναστήριο της περιοχής µου είδε την αφίσα µου και µου ζήτησε να τους κατασκευάσω µια λιµνούλα. Τον Ιούνιο φέτος έσκαψα το χώµα και δηµιούργησα έναν χώρο για βατράχους, έχοντας κοκκινολαίµηδες και καρδερίνες να µου κρατούν συντροφιά καθώς δούλευα, κοιτάζοντας τη Hope Valley στην καρδιά του Peak District. Εκείνη τη στιγµή, ήξερα ότι είχα πάρει τη σωστή απόφαση.
∆εν ήταν χωρίς προκλήσεις. Τα έσοδά µου παρουσιάζουν τεράστιες διακυµάνσεις, από µόλις 750 λίρες τον µήνα έως 3.000 λίρες, αν και οι δεκαετίες που έχω περάσει ως ελεύθερος επαγγελµατίας σηµαίνουν ότι είµαι καλός στη διαχείριση του προϋπολογισµού. Ο λογαριασµός της πιστωτικής κάρτας έχει εξοφληθεί. Τα οικονοµικά µας βρίσκονται πλέον σε πιο σταθερή πορεία.
∆εν είµαι ο µόνος που χρειάστηκε να αντιµετωπίσει αυτή την απότοµη αλλαγή. Ενας παλιός φίλος εγκατέλειψε τη µουσική βιοµηχανία για να επανεκπαιδευτεί ως σύµβουλος, ενώ ένας άλλος συγγραφέας που γνωρίζω επανεκπαιδεύτηκε και άρχισε να εργάζεται στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας του NHS.
Η πραγµατικότητα είναι ότι υπάρχουν πολλές δουλειές που µπορούν να γίνουν πέρα από την εµβέλεια της τεχνητής νοηµοσύνης. Αυτές τείνουν να είναι περισσότερο τεχνικά και χειρωνακτικά επαγγέλµατα, όπου η ανθρώπινη εµπιστοσύνη εκτιµάται από πελάτες οι οποίοι θέλουν επαφή και σχέση µε κάποιον που διαθέτει εξειδίκευση.
Σύµφωνα µε την ανάλυση της Microsoft, επαγγελµατίες όπως οι ελαιοχρωµατιστές-διακοσµητές, οι καθαριστές και οι τεχνίτες στεγών τείνουν να είναι οι πιο ασφαλείς από την άνοδο της τεχνητής νοηµοσύνης.
Εάν φοβάστε ότι η τεχνητή νοηµοσύνη µπορεί να έχει βάλει στο στόχαστρο τη δουλειά σας, κάντε ένα βήµα πίσω και σκεφτείτε τι σας αρέσει να κάνετε και σε τι είστε καλοί. Σας αρέσουν τα µαστορέµατα και οι επισκευές; Θα µπορούσε αυτό να οδηγήσει σε δουλειά ως σοβατζής, ηλεκτρολόγος ή υδραυλικός; Ή µήπως σας αρέσει να εργάζεστε µε ανθρώπους;
Είναι πολύ πιθανό να έχετε αποκτήσει από την καθηµερινή σας εργασία µεταβιβάσιµες δεξιότητες, τις οποίες µπορείτε να εφαρµόσετε σε ένα νέο επάγγελµα.
Μια καριέρα ως εκπαιδευτικός, αστυνοµικός, µαία ή νοσηλευτής θα µπορούσε να είναι µια καλή επιλογή. Ορισµένες αλλαγές θα είναι ευκολότερες από άλλες. Είναι σηµαντικό να εξετάσετε εάν θα χρειαστεί να επανεκπαιδευτείτε ή να αποκτήσετε κάποια προσόντα. Ποτέ δεν είναι αργά για επανεκπαίδευση, αλλά θα χρειαστεί να διαθέσετε χρόνο για να µάθετε τις απαιτούµενες δεξιότητες.
Αποταµίευση
Είναι επίσης ζωτικής σηµασίας να διατηρείτε τα οικονοµικά σας σε τάξη, ώστε να τα προστατεύσετε από έναν αιφνίδιο κλυδωνισµό. Οι περισσότεροι εργαζόµενοι θα πρέπει να βάζουν στην άκρη κάποια χρήµατα για µια δύσκολη στιγµή.
Το να έχετε έτοιµο ένα χρηµατικό απόθεµα σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά, όπως το να χάσετε τη δουλειά σας, θα σας επιτρέψει να απορροφήσετε το κόστος χωρίς να χρεωθείτε. Κρατήστε αυτά τα χρήµατα σε έναν λογαριασµό ταµιευτηρίου άµεσης πρόσβασης, ώστε να µπορείτε να τα χρησιµοποιήσετε γρήγορα. Οι ειδικοί λένε ότι χρειάζεστε ένα ποσόν που να καλύπτει δαπάνες τριών έως έξι µηνών.
Μπορεί να φαίνεται ότι η τεχνητή νοηµοσύνη βρίσκεται παντού, ιδιαίτερα στον χώρο εργασίας. Και, παρά τα όσα µου συνέβησαν, γνωρίζω ότι έχει αξία, αρκεί να υπάρχουν προστατευτικές δικλίδες και αυστηροί κανονισµοί γύρω από αυτήν.
Μπορεί να µοιάζει µε µεγάλο άλµα, αλλά είναι δυνατό να βρείτε εργασία η οποία να σας προσφέρει ικανοποίηση και να βρίσκεται πέρα από την εµβέλεια των ροµπότ. Ισως χρειάζεται απλώς και λίγη τόλµη για να κάνετε το όνειρό σας πραγµατικότητα.
ΤΟΥ JOE MINIHANE ©Associated Newspapers Limited
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
