Ένα νέο πλαίσιο για τη χωροθέτηση και την ανάπτυξη της βιομηχανίας και της εφοδιαστικής αλυσίδας αποκτά η χώρα, με τη θεσμοθέτηση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα (ΕΧΠ-Β).
Το νέο πλαίσιο θεσμοθετείται με Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου, την οποία συνυπογράφουν η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μαριλένα Σούκουλη και ο υφυπουργός Ανάπτυξης Λάζαρος Τσαβδαρίδης.
Κεντρικός στόχος είναι η μετάβαση από τη διάσπαρτη και άναρχη ανάπτυξη σε ένα περισσότερο οργανωμένο, προβλέψιμο και περιβαλλοντικά συμβατό μοντέλο χωροθέτησης, με σαφείς κανόνες για επιχειρήσεις, επενδυτές και τοπικές κοινωνίες.
Ένα νέο πλαίσιο μετά από 17 χρόνια
Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία είχε εγκριθεί το 2009, σε διαφορετικές οικονομικές, παραγωγικές και γεωπολιτικές συνθήκες.
Έκτοτε, οι ανάγκες της ελληνικής και ευρωπαϊκής οικονομίας έχουν μεταβληθεί σημαντικά. Η ενεργειακή ασφάλεια, η πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, η ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, η ενεργειακή μετάβαση, η ψηφιακή και τεχνολογική αναβάθμιση και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας δημιουργούν νέα δεδομένα για τον παραγωγικό σχεδιασμό.
Το νέο ΕΧΠ-Β επικαιροποιεί και συμπληρώνει τις κατευθύνσεις του προηγούμενου πλαισίου, αξιοποιώντας την εμπειρία από την εφαρμογή του και λαμβάνοντας υπόψη το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τις σύγχρονες ανάγκες της παραγωγής.
Διαβάστε την Κοινή Υπουργική Απόφαση
Βιομηχανία και εφοδιαστική αλυσίδα ως ενιαίο σύστημα
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η ενιαία αντιμετώπιση της βιομηχανίας και της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Ο χωροταξικός σχεδιασμός δεν περιορίζεται πλέον στη χωροθέτηση μεμονωμένων βιομηχανικών μονάδων, αλλά εξετάζει συνολικά την παραγωγή, την αποθήκευση και τη διακίνηση προϊόντων.
Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η καλύτερη σύνδεση των παραγωγικών δραστηριοτήτων με τις υποδομές και τα δίκτυα μεταφοράς, η ενίσχυση της εξωστρέφειας και η θωράκιση της ελληνικής οικονομίας απέναντι σε διαταραχές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Προτεραιότητα στις κρίσιμες πρώτες ύλες
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις επενδύσεις που συνδέονται με κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει χωρική υποστήριξη για βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αλυσίδες αξίας και επενδύσεις που σχετίζονται με την αξιοποίηση των συγκεκριμένων πρώτων υλών, σε εναρμόνιση με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1252.
Η συγκεκριμένη κατεύθυνση συνδέεται με την ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας, της στρατηγικής αυτονομίας και της παραγωγικής ανθεκτικότητας της χώρας.
Οργανωμένη χωροθέτηση αντί για διάσπαρτη ανάπτυξη
Βασική πολιτική επιλογή του νέου ΕΧΠ-Β είναι η σταδιακή μετάβαση από τη διάσπαρτη εκτός σχεδίου εγκατάσταση βιομηχανικών δραστηριοτήτων σε οργανωμένες μορφές χωροθέτησης.
Η οργανωμένη ανάπτυξη θα πραγματοποιείται είτε μέσω Επιχειρηματικών Πάρκων είτε σε περιοχές όπου η βιομηχανική δραστηριότητα επιτρέπεται βάσει των θεσμοθετημένων χρήσεων γης.
Παράλληλα, προβλέπονται σαφέστερες προϋποθέσεις για τη χωρική και περιβαλλοντική συμβατότητα των δραστηριοτήτων.
Η νέα κατεύθυνση αποσκοπεί:
- στην καλύτερη οργάνωση της παραγωγικής δραστηριότητας,
- στη μείωση των συγκρούσεων μεταξύ διαφορετικών χρήσεων γης,
- στην περιβαλλοντική εξυγίανση προβληματικών περιοχών,
- στην αναβάθμιση υφιστάμενων βιομηχανικών πόλων και
- στη λελογισμένη επέκταση παραγωγικών δραστηριοτήτων όπου αυτή απαιτείται.
Παράλληλα, το πλαίσιο λαμβάνει υπόψη την ύπαρξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, ως παράγοντα που επηρεάζει τη βιωσιμότητα και τη λειτουργία των παραγωγικών εγκαταστάσεων.
Νέα έμφαση στα Επιχειρηματικά Πάρκα
Στο επίκεντρο της νέας πολιτικής βρίσκονται και τα Επιχειρηματικά Πάρκα, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των οργανωμένων υποδοχέων.
Τα συναρμόδια υπουργεία προγραμματίζουν παρεμβάσεις για την επανεξέταση του θεσμικού πλαισίου, με έμφαση στην απλοποίηση των διαδικασιών έγκρισης, τη διαφανή διοίκηση και τον αποτελεσματικότερο συντονισμό.
Παράλληλα, προβλέπεται η επιτάχυνση των απαιτούμενων εγκρίσεων, ώστε να προχωρούν έγκαιρα τόσο νέα όσο και υφιστάμενα Επιχειρηματικά Πάρκα.
Περιβάλλον, κυκλική οικονομία και κλιματική ανθεκτικότητα
Η παραγωγική ανάπτυξη συνδέεται στο νέο πλαίσιο με αυστηρότερη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης.
Το ΕΧΠ-Β ενσωματώνει κατευθύνσεις που προκύπτουν από τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και προβλέπει όρους και περιορισμούς για την προστασία και τη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος.
Παράλληλα, προωθούνται η βιομηχανική συμβίωση, η αποδοτικότερη χρήση των πόρων και η κυκλική οικονομία, ενώ ενσωματώνονται παράμετροι που αφορούν την κλιματική ανθεκτικότητα και τον πράσινο μετασχηματισμό της παραγωγής.
Τι προβλέπεται για Αττική και Θεσσαλονίκη
Ιδιαίτερη αντιμετώπιση προβλέπεται για τις δύο μεγαλύτερες μητροπολιτικές περιοχές της χώρας, την Αττική και τη Θεσσαλονίκη.
Για τις περιοχές αυτές προβλέπεται απαγόρευση της διάσπαρτης χωροθέτησης νέων βιομηχανικών μονάδων, με προτεραιότητα στην εγκατάσταση δραστηριοτήτων σε οργανωμένους υποδοχείς.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων υποδοχέων, στην εξυγίανση των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων και στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων υψηλής τεχνολογίας.
Στόχος είναι να περιοριστούν οι χωρικές και περιβαλλοντικές πιέσεις στις μητροπολιτικές περιοχές, χωρίς να ανακοπεί η παραγωγική δραστηριότητα.
Ειδικές προβλέψεις για τα νησιά
Το νέο πλαίσιο λαμβάνει υπόψη και τις ιδιαίτερες συνθήκες του νησιωτικού χώρου, όπου οι διαθέσιμοι χώροι είναι περιορισμένοι και τα οικοσυστήματα παρουσιάζουν αυξημένη ευαισθησία.
Οι κατευθύνσεις αφορούν την αξιοποίηση τοπικών πρώτων υλών, την ανάπτυξη συνεργειών με την αγροτική και τουριστική δραστηριότητα και την αποφυγή ασύμβατων χρήσεων.
Παράλληλα, επιδιώκεται η κάλυψη βασικών παραγωγικών και εφοδιαστικών αναγκών των νησιωτικών περιοχών με όρους χωρικής και περιβαλλοντικής συμβατότητας.
Τι αλλάζει για επιχειρήσεις και επενδυτές
Στην πράξη, το νέο ΕΧΠ-Β επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πιο προβλέψιμο επενδυτικό περιβάλλον.
Οι βασικές αλλαγές συνοψίζονται σε:
- μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου για τη βιομηχανία,
- ενιαίο χωρικό σχεδιασμό για βιομηχανία και εφοδιαστική αλυσίδα,
- στήριξη επενδύσεων στρατηγικής σημασίας,
- προτεραιότητα στις κρίσιμες πρώτες ύλες,
- οργανωμένη ανάπτυξη μέσω Επιχειρηματικών Πάρκων,
- περιορισμό της διάσπαρτης εκτός σχεδίου εγκατάστασης,
- αναβάθμιση υφιστάμενων παραγωγικών πόλων,
- ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας και της κλιματικής ανθεκτικότητας και
- σαφέστερους κανόνες για επιχειρήσεις, πολίτες και τοπικές κοινωνίες.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο επιχειρεί, με αυτόν τον τρόπο, να συνδέσει τον χωρικό σχεδιασμό με τις ανάγκες της σύγχρονης παραγωγής, δημιουργώντας ένα ενιαίο πλαίσιο για τη βιομηχανία, τις επενδύσεις και την εφοδιαστική αλυσίδα, με παράλληλη έμφαση στην προστασία του περιβάλλοντος και στην ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.
