Στην εποχή μας καλλιεργείται έντονα η συνείδηση ότι ο καθένας πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά στον εαυτό του. Έτσι από πολύ νωρίς ο άνθρωπος μαθαίνει να εμπιστεύεται κυρίως τη δική του κρίση, να προβάλλει τη γνώμη του ως τη μόνη σωστή και να αισθάνεται ότι έχει απάντηση σχεδόν για τα πάντα. Η πρόσβαση σε πληθώρα πληροφοριών μπορεί σήμερα να είναι ευκολότερη από κάθε άλλη εποχή· αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα και ουσιαστική γνώση, ούτε οδηγεί στην αρετή της σοφίας.
Μέσα σε αυτή την απόλυτη βεβαιότητα καλλιεργείται η πνευματική αυτάρκεια, η αίσθηση δηλαδή ότι ο άνθρωπος δεν έχει ανάγκη από κανέναν πέρα από τον εαυτό του. Έτσι όμως κινδυνεύει να χάσει την ικανότητα για ουσιαστική σχέση και επικοινωνία, για αληθινό διάλογο, για ταπεινή μαθητεία και τελικά για πίστη στην ύπαρξη της αγάπης.
Αυτήν ακριβώς την εσωτερική κατάσταση αναδεικνύει η ευαγγελική περικοπή του εκ γενετής τυφλού. Ο τυφλός άνθρωπος του Ευαγγελίου στερείται τη σωματική όραση, όμως η καρδιά του παραμένει ταπεινά δεκτική. Δεν ειρωνεύεται, δεν απορρίπτει, δεν θεωρεί ότι γνωρίζει ήδη τα πάντα. Όταν ο Χριστός τού μιλά και του ζητά να πάει να νιφθεί στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ, εκείνος Τον εμπιστεύεται και ακολουθεί με απλότητα τον λόγο Του. Αντίθετα, οι Φαρισαίοι, άνθρωποι μορφωμένοι, αλλά ταυτόχρονα βέβαιοι για την αλήθεια τους, αδυνατούν να δουν την όντως Αλήθεια που βρίσκεται μπροστά τους. Ενώ έχουν μάτια, μένουν εσωτερικά τυφλοί, γιατί η αυτάρκειά τους δεν τους επιτρέπει να ανοιχθούν σε κάτι πέρα από τις δικές τους βεβαιότητες.
Ίσως η μεγαλύτερη τύφλωση του ανθρώπου να μην είναι η σωματική, ούτε ακόμη η πνευματική άγνοια, αλλά η εσωτερική ψευδαίσθηση της αυτάρκειας. Όταν κάποιος πιστεύει ότι δεν χρειάζεται κανέναν και τίποτα, απομονώνεται στον εαυτό του. Δυσκολεύεται να ακούσει πραγματικά τον άλλον άνθρωπο, να δεχθεί μια διαφορετική γνώμη ή οπτική. Κυρίως όμως δυσκολεύεται να παραδεχθεί ένα λάθος ή να ζητήσει συγγνώμη. Έτσι, ακόμη κι αν εξωτερικά φαίνεται δυνατός και σίγουρος, εσωτερικά παραμένει φοβισμένος μήπως αποκαλυφθεί η αδυναμία και η ατέλειά του. Η αυτάρκεια δίνει πρόσκαιρα την αίσθηση της δύναμης, αλλά συχνά απομονώνει τον άνθρωπο από την ελευθερία της μετανοίας και, τελικά, από τη βαθύτερη ειρήνη της καρδιάς.
Τι ήταν άραγε εκείνο που έκανε τον εκ γενετής τυφλό να εμπιστευθεί τον Χριστό;
Ο άνθρωπος αυτός δεν είχε καμία ανθρώπινη ελπίδα θεραπείας. Η τύφλωση τον συνόδευε ολόκληρη τη ζωή του και τίποτε δεν προμήνυε ότι η κατάστασή του θα μπορούσε ποτέ να αλλάξει. Κι όμως, κάτω από το βλέμμα και την παρουσία του Χριστού η καρδιά του μεταμορφώνεται σε κάμινο αγάπης.
Στην ευαγγελική περικοπή ο Χριστός πλησιάζει τον άνθρωπο στο βαθύτερο σκοτάδι του χωρίς να τον συντρίβει. Μέσα σε αυτή τη συνάντηση ο φόβος υποχωρεί και η καρδιά βρίσκει το θάρρος να αφεθεί στο φως Του.
Η μεγαλύτερη ανάγκη του ανθρώπου, ακόμη και σήμερα, παραμένει η απελευθέρωσή του από την αυτάρκεια και τη βεβαιότητα του εαυτού του. Στη ζωντανή συνάντηση με τον Χριστό μέσα στην Εκκλησία ο άνθρωπος αισθάνεται την αγάπη Του και γι’ αυτό τολμά την έξοδο από τη φυλακή του εαυτού του.
*Ο πατήρ Ανδρέας Γκατζέλης είναι πρόεδρος του Πνευματικού Συμβουλίου της Πανελλήνιας Ένωσης Γονέων
Εφημερίδα Απογευματινή
