Στην Ελλάδα πρέπει να σταματήσει να κινείται μεταξύ των δύο άκρων το εκκρεμές των κοινωνικών αντιλήψεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Παιδεία, οι παιδαγωγικές απόψεις, η στάση γονέων και διδασκόντων απέναντι στα παιδιά. Από το αυστηρό κούρεμα, την ποδιά των κοριτσιών και το πηλήκιο των αγοριών φτάσαμε στο άλλο άκρο. Ασέβεια μαθητών προς τους καθηγητές, περιορισμός του διδάσκοντος σε απλό μεταφορέα πληροφοριών, αδυναμία του σχολείου να διαπλάσει χαρακτήρες.
Η περίοδος των εξετάσεων προσφέρεται για να δούμε κατάματα τις ευθύνες όλων μας απέναντι στη νέα γενιά. Ορισμένοι γονείς πιέζουν αφόρητα τα αγόρια και τα κορίτσια τους για βαθμούς, για επιδόσεις, για να συνεχισθεί η καλή παράδοση του πατέρα ή της μητέρας που διέπρεπαν στα νιάτα τους. Αυτή η συμπεριφορα μπορεί άλλοτε να ωθήσει το παιδί προς στην εργατικότητα, άλλοτε όμως μπορεί να προκαλέσει άγχος, κατάθλιψη και άλλες δυσάρεστες καταστάσεις. Η βαθμοθηρία δεν πρέπει να είναι ο κύρος στόχος γονέων και νεωτέρων γενεών.
Το άλλο άκρο είναι ένας δήθεν προοδευτικός λαϊκισμός που δίνει παντα δίκιο στα παιδιά, δικαιολογεί τις ανάρμοστες συμπεριφορές, απορρίπτει πλήρως την παραδοσιακή παιδαγωγική ως παλαιομοδίτικη. Με τη λογική «να μην πληγωθούν τα παιδιά» χαλάρωσαν ή καταργήθηκαν μέθοδοι που μας βοήθησαν να μάθουμε γράμματα. Θυμάμαι τον αείμνηστο Σαράντο Καργάκο, ο οποίος διαμαρτυρόταν για την κατάργηση της διόρθωσης των ορθογραφικών λαθών από τον διδάσκοντα.
«Όχι στα αιματοβαμμένα γραπτά» ήταν τότε το σύνθημα των προοδευτικών, δηλαδή να μην διορθώνει με κόκκινο μελάνι τα λάθη ο δάσκαλος. Ας μείνουν οι μαθητές ανορθόγραφοι για να μην θιγεί -δήθεν- η προσωπικότητά τους.
Ούτε η υπερβολική αυστηρότητα βοήθησε ούτε η καταφυγή στην ακραία προοδευτικότητα είναι λύση. Τα παιδιά μας, τώρα που γράφουν εξετάσεις δεν θέλουν να ακούσουν τη φράση «ντροπή σου», άμα φέρουν χαμηλούς βαθμούς. Ζητούν κατανόηση, ένα χαμόγελο και μία ενθάρρυνση: Δεν πειράζει, θα ξαναπροσπαθήσεις!
Πάντως δεν βοηθά τα παιδιά ο λαϊκισμός που τους επαινεί για τα λάθη τους και τους αποκόπει από κίνητρα και στόχους. Με θλίψη διάβασα προ ολίγων ετών τη συμβουλή ενός πατέρα -συγγραφέως βιβλίων- που είπε δημοσίως στο παιδί του «Μπράβο που απέτυχες»! Όχι, έτσι δεν κερδίζουμε τίποτε. Χωρίς στόχους, χωρίς παρώθηση, οι νέοι μας θα γίνουν μηδενιστές, αδιάφοροι για το μέλλον τους και για το μέλλον της κοινωνίας.
Η αρχαιοεληνική κληρονομιά μάς μεταδίδει το ομηρικό «Αιέν Αριστεύειν», πάντα να προσπαθείς να αριστεύσεις. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας προβάλλει στους νέους ως πρότυπα και ως προστάτες της Παιδείας τους Τρεις Ιεράρχες, οι οποίοι διακρίθηκαν στις σπουδές τους και στα γράμματα. Τα Ανγνωστικά που γνωρίσαμε οι παλαιότεροι παρουσίαζαν ως παραδείγματα τους εθνικούς ευεργέτες, όπως ήταν ο Ζώης Καπλάνης. Μας συγκινούσε αυτός ο Ηπειρώτης που εργαζόταν από μικρός και στον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο του μελετούσε για να προοδεύσει.
Τα παιδιά μας χρειάζονται πρότυπα, όχι ακρότητες.
* Ο κ. Χολέβας είναι πολιτικός επιστήμων
Εφημερίδα Απογευματινή
