Η εικόνα ενός εφήβου που χαμογελά σε μια οθόνη, συμμετέχει σε παρέες, ανεβάζει φωτογραφίες και μοιάζει «καλά» πολλές φορές κρύβει έναν εσωτερικό κόσμο γεμάτο φόβο, μοναξιά και σιωπηλή απόγνωση. Τα πρόσφατα περιστατικά αυτοκτονιών νέων ανθρώπων στη χώρα μας συγκλόνισαν την κοινωνία όχι μόνο λόγω της τραγικότητάς τους, αλλά και γιατί μας έφεραν αντιμέτωπους με μια αλήθεια που συχνά αποφεύγουμε να δούμε. Πολλοί έφηβοι μεγαλώνουν χωρίς σταθερό έδαφος κάτω από τα πόδια τους.
Η εφηβεία είναι πάντοτε μια δύσκολη περίοδος. Είναι η ηλικία των ερωτημάτων, της αναζήτησης ταυτότητας, των εντάσεων, της ανάγκης αποδοχής και της σύγκρουσης με τον κόσμο των μεγάλων. Σήμερα όμως όλα αυτά μοιάζουν πιο οξυμένα. Ο σύγχρονος νέος ζει μέσα σε μια καθημερινότητα γεμάτη πίεση, συγκρίσεις, ανασφάλεια και συνεχή έκθεση. Από πολύ μικρή ηλικία μαθαίνει ότι πρέπει να αποδείξει την αξία του, να πετύχει, να ξεχωρίσει, να είναι αποδεκτός. Κι αν δεν τα καταφέρει, νιώθει ότι αποτυγχάνει ως άνθρωπος.
Παλιότερες γενιές μπορεί να στερούνταν υλικά αγαθά, είχαν όμως πιο σταθερές αναφορές. Η οικογένεια, η γειτονιά, η κοινότητα, ακόμη και οι ανθρώπινες σχέσεις λειτουργούσαν ως δίχτυ προστασίας. Σήμερα πολλοί έφηβοι μεγαλώνουν μέσα σε σπίτια όπου οι γονείς είναι εξαντλημένοι, αγχωμένοι ή συναισθηματικά απόντες.
Υπάρχει επικοινωνία, αλλά όχι ουσιαστική επαφή. Υπάρχει συνεχής σύνδεση μέσω συσκευών, αλλά όχι πραγματική εγγύτητα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η μοναξιά γίνεται πιο βαριά. Ο νέος δυσκολεύεται να μιλήσει για τον πόνο του, γιατί φοβάται ότι δεν θα τον καταλάβουν ή ότι θα θεωρηθεί αδύναμος. Κλείνεται στον εαυτό του, αντιδρά έντονα, θυμώνει, απομονώνεται ή βυθίζεται σε μια σιωπή που οι γύρω συχνά δεν αντιλαμβάνονται εγκαίρως.
Η κατάθλιψη στους εφήβους δεν εμφανίζεται πάντοτε με κλάματα και έκδηλη θλίψη. Μπορεί να εκφραστεί ως επιθετικότητα, αδιαφορία, απότομες αλλαγές συμπεριφοράς, εξάρτηση από το διαδίκτυο, ακραίες αντιδράσεις ή αίσθημα κενού. Πίσω από πολλά ξεσπάσματα κρύβεται μια βαθιά ανάγκη να ακουστεί κάποιος πραγματικά.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ευθύνη των ενηλίκων. Οι έφηβοι δεν χρειάζονται μόνο κανόνες ή επιπλήξεις. Χρειάζονται παρουσία. Χρειάζονται ανθρώπους που να ακούν χωρίς να ειρωνεύονται, χωρίς να υποτιμούν, χωρίς να απαντούν βιαστικά με το γνωστό «κι εμείς περάσαμε δύσκολα». Κάθε εποχή έχει τις δικές της πληγές, και οι σημερινοί νέοι κουβαλούν βάρη που πολλές φορές δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν.
Η κοινωνία επίσης οφείλει να σταματήσει να αντιμετωπίζει την ψυχική ασθένεια ως ταμπού. Όταν ένας νέος ζητά βοήθεια, δεν είναι αδύναμος. Αντίθετα, δείχνει θάρρος. Η στήριξη από ειδικούς, η αγάπη της οικογένειας, η αποδοχή και η ουσιαστική σχέση μπορούν να σώσουν ζωές. Πάνω απ’ όλα, όμως, οι νέοι χρειάζονται ελπίδα. Χρειάζονται να νιώσουν ότι η αξία τους δεν εξαρτάται από βαθμούς, επιτυχίες ή εικόνες. Ότι ακόμη κι όταν αποτυγχάνουν, ακόμη κι όταν πέφτουν, η ζωή τους παραμένει πολύτιμη.
Γιατί πίσω από κάθε παιδί που φωνάζει, θυμώνει ή σιωπά υπερβολικά υπάρχει συνήθως μια καρδιά που ζητά απεγνωσμένα να αγαπηθεί.
