Ρεπορτάζ: Τρύφωνας Ιωαννίδης
Με χαμηλούς τόνους και χωρίς διάθεση να καλλιεργήσει προσδοκίες αντιμετωπίζει η Αθήνα τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, που πραγματοποιείται αύριο και μεθαύριο στην Άγκυρα. Στο κυβερνητικό επιτελείο γνωρίζουν ότι η φετινή Σύνοδος θα διεξαχθεί σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο διεθνές περιβάλλον, με την Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή, τις αμυντικές δαπάνες και τη στάση των ΗΠΑ απέναντι στη Συμμαχία να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Για την ελληνική πλευρά, το βασικό ζητούμενο είναι να μη μεταφερθούν εντάσεις στα ελληνοτουρκικά και να διατηρηθεί το κλίμα σχετικής ηρεμίας που έχει διαμορφωθεί το τελευταίο διάστημα. Η κυβέρνηση δεν θέλει να εμφανιστεί ούτε ως επισπεύδουσα ούτε ως αρνητική απέναντι σε ένα πιθανό τετ α τετ του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Οι διπλωματικοί δίαυλοι παραμένουν ανοιχτοί, όμως μέχρι στιγμής δεν υπάρχει οριστικοποιημένη συνάντηση των δύο ηγετών.
Στην Αθήνα κρατούν «μικρό καλάθι», καθώς γνωρίζουν ότι το πρόγραμμα της Συνόδου είναι πυκνό και οι ισορροπίες λεπτές. Εάν τελικά υπάρξει συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν, αυτή θα έχει περισσότερο χαρακτήρα πολιτικής επιβεβαίωσης της ανάγκης να παραμείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας, παρά ουσιαστικής διαπραγμάτευσης για τα μεγάλα ανοιχτά ζητήματα. Στο τραπέζι, σε μια τέτοια περίπτωση, αναμένεται να βρεθούν η πορεία του ελληνοτουρκικού διαλόγου, οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και το Μεταναστευτικό.
Την ίδια ώρα, η τουρκική πλευρά προσέρχεται στη Σύνοδο με διαφορετικές προτεραιότητες και αρκετές προσδοκίες, λόγω κυρίως της καλής προσωπικής σχέσης του Αμερικανού και του Τούρκου προέδρου. Ο Ταγίπ Ερντογάν επιδιώκει να αξιοποιήσει τη διοργάνωση στο τουρκικό έδαφος για να προβάλει τον ρόλο της Τουρκίας ως κρίσιμου συμμάχου στο ΝΑΤΟ, αλλά και ως αναγκαίου συνομιλητή των ΗΠΑ. Το πραγματικό βάρος, ωστόσο, πέφτει στη σχέση του με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η τουρκική πλευρά προσδοκά ότι η παρουσία του Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα μπορεί να ανοίξει δρόμο για πρόοδο στα εξοπλιστικά, με πρώτο ζήτημα τα F-35. Παρά τους νομικούς και πολιτικούς περιορισμούς που εξακολουθούν να υπάρχουν λόγω των ρωσικών S-400, η Άγκυρα θεωρεί ότι η προσωπική σχέση Τραμπ – Ερντογάν μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι προσδοκίες για ευρύτερη αποκατάσταση της αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.
Την ίδια στιγμή, η ελληνική διπλωματία συνεχίζει αθόρυβα τις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις στην Ουάσινγκτον, επιδιώκοντας να διατηρηθούν σε ισχύ τα εμπόδια που εξακολουθούν να δυσχεραίνουν την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι επαφές με μέλη του Κογκρέσου παραμένουν συνεχείς, με την ελληνική πλευρά να υπενθυμίζει ότι οι λόγοι που οδήγησαν στον αποκλεισμό της Άγκυρας από το πρόγραμμα δεν έχουν εκλείψει, καθώς το ζήτημα των ρωσικών S-400 παραμένει άλυτο.
Ισχυρά ερείσματα
Παράλληλα, η Αθήνα εξακολουθεί να βρίσκει σημαντικά ερείσματα σε οργανώσεις της ελληνοαμερικανικής κοινότητας, αλλά και σε φιλοϊσραηλινές οργανώσεις και εβραϊκά λόμπι στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα οποία τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτύξει κοινό μέτωπο στο Κογκρέσο υπέρ της διατήρησης της ισορροπίας ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών εκτιμούν ότι, ακόμη και αν η προσωπική σχέση Τραμπ – Ερντογάν δημιουργεί προσδοκίες στην τουρκική πλευρά, οποιαδήποτε μεταβολή στο καθεστώς των F-35 εξακολουθεί να εξαρτάται από συγκεκριμένες νομοθετικές διαδικασίες και πολιτικούς συσχετισμούς στο Κογκρέσο όπου εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές επιφυλάξεις απέναντι στην Άγκυρα.
Η ελληνική διπλωματία παρακολουθεί στενά αυτές τις κινήσεις, χωρίς να δραματοποιεί δημοσίως τις εξελίξεις. Το ενδιαφέρον στρέφεται όχι μόνο στο τι θα ειπωθεί στις κλειστές συναντήσεις, αλλά και στο εάν θα υπάρξουν διατυπώσεις ή σήματα από την Ουάσινγκτον που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε κάθε περίπτωση, η Σύνοδος της Άγκυρας δεν θα είναι μια τυπική νατοϊκή συνάντηση. Για την Ελλάδα είναι ένα τεστ ψυχραιμίας και διπλωματικής εγρήγορσης. Για την Τουρκία, μια ευκαιρία να επανατοποθετηθεί στο κέντρο του δυτικού στρατοπέδου. Και για τον Τραμπ, ένα ακόμη πεδίο πίεσης προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για περισσότερες αμυντικές δαπάνες και μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης στην ασφάλεια της ηπείρου.
Εφημερίδα Απογευματινή
