H παρουσία του φυσικοθεραπευτή στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας είναι αρκούντως καθοριστική για την κατάσταση και την εξέλιξη βασικών «δεικτών υγείας» των νοσηλευόµενων βαρέως πασχόντων, όπως η αναπνευστική λειτουργία, η κινητικότητα και η αυτονοµία. Η έγκαιρη φυσικοθεραπεία δεν αφορά µόνο τη νοσηλεία στη ΜΕΘ. ∆ηµιουργεί εκείνες τις προϋποθέσεις για την πιο οµαλή µετάβαση στα επόµενα στάδια της φυσικής αποκατάστασης και την καλύτερη επάνοδο του ασθενή στη λειτουργική του ζωή.
Σύµφωνα µε όσα αναφέρει στην «Κυριακάτικη Α» ο πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών (ΠΣΦ), Πέτρος Λυµπερίδης, «ενώ η European Society of Intensive Care Medicine συστήνει για ΜΕΘ επιπέδου III έναν κατάλληλα εκπαιδευµένο φυσικοθεραπευτή ανά πέντε κλίνες, επτά ηµέρες την εβδοµάδα, στην Ελλάδα, αντιθέτως, µόνον το 20% των φυσικοθεραπευτών (µε ερευνητικά στοιχεία του 2025) εργάζονται αποκλειστικά στη ΜΕΘ, ενώ το 80% µετακινούνται, λόγω έλλειψης προσωπικού, και σε άλλα τµήµατα. Η συνηθέστερη αναλογία είναι ένας φυσικοθεραπευτής ανά 10-15 ασθενείς, ενώ το 75% των ΜΕΘ δεν διαθέτουν καθηµερινή απογευµατινή φυσικοθεραπευτική κάλυψη».
Μάλιστα, ο Πέτρος Λυµπερίδης µας εξηγεί επίσης ότι «η αποκλειστική τοποθέτηση φυσικοθεραπευτή στη ΜΕΘ συνδέεται µε καλύτερη ενσωµάτωση στη διεπιστηµονική οµάδα, καθώς το 60% αυτών των φυσικοθεραπευτών συµµετέχει στην πρωινή σύσκεψη µε τους γιατρούς, έναντι 24,8% όσων εργάζονται µε κυκλική µετακίνηση. Παράλληλα, γνωρίζουν συχνότερα τα κριτήρια της έναρξης και της διακοπής της πρώιµης κινητοποίησης και εφαρµόζουν συχνότερα οργανωµένο πρωτόκολλο. Μέσα από τη συνεργασία µε γιατρούς, νοσηλευτές και τα υπόλοιπα µέλη της οµάδας, η φυσικοθεραπεία εντάσσεται σε ένα συνεχές σχέδιο φροντίδας, από την οξεία φάση έως την αποκατάσταση». Είναι γνωστό και αναµενόµενο ότι η παραµονή ενός βαρέως πάσχοντος στη ΜΕΘ, ιδιαίτερα όταν είναι παρατεταµένη, µπορεί να οδηγήσει σε περιορισµό της αναπνευστικής του λειτουργίας, σε µυϊκή αδυναµία, σε απώλεια µυϊκής µάζας, σε µείωση της κινητικότητας. Για τον λόγο αυτό, η άµεση και εξατοµικευµένη φυσικοθεραπευτική παρέµβαση αποτελεί ουσιαστικό µέρος της φροντίδας του ασθενούς.
Ο Πέτρος Λυµπερίδης σηµειώνει στην «Κυριακάτικη Α» σχετικά: «Ενας από τους βασικούς ρόλους του φυσικοθεραπευτή στη ΜΕΘ είναι η αναπνευστική φυσικοθεραπεία. Με κατάλληλες τεχνικές συµβάλλει στη διατήρηση καθαρών αεραγωγών, στην αποµάκρυνση εκκρίσεων, στη βελτίωση του αερισµού και συνολικά στην υποστήριξη της αναπνευστικής λειτουργίας. Κατά την πανδηµία COVID-19, το Περιφερειακό Γραφείο του ΠΟΥ για την Ευρώπη υπογράµµισε ότι η αναπνευστική φυσικοθεραπεία και η πρώιµη λειτουργική αποκατάσταση διαδραµατίζουν ζωτικό ρόλο, ενώ ανέδειξε την πρώιµη αποκατάσταση ως κρίσιµη για την επάνοδο της ανεξαρτησίας. Εξίσου σηµαντική είναι η έγκαιρη κινητοποίηση των ασθενών, ανεξαρτήτως της αιτίας νοσηλείας. Ανάλογα µε την κλινική τους κατάσταση, η παρέµβαση εξελίσσεται σταδιακά από την παθητική κινητοποίηση και τις ασκήσεις επί κλίνης έως την ενεργητική άσκηση, την ορθοστάτηση και τη βάδιση. Ο φυσικοθεραπευτής αξιολογεί διαρκώς την ανταπόκριση του ασθενούς και προσαρµόζει το πρόγραµµα, συµβάλλοντας στην πρόληψη της δυσκαµψίας, της µυϊκής αδυναµίας, των κατακλίσεων και της λειτουργικής έκπτωσης, καθώς και στην ασφαλή αλλαγή θέσης και µετακίνησή του».
∆ιεθνή δεδοµένα
Η διεθνής βιβλιογραφία ενισχύει την προσέγγιση του Πέτρου Λυµπερίδη, ο οποίος µας εξηγεί ακόµη ότι «µελέτες σε ασθενείς µε λοίµωξη COVID-19 που νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ συνέδεσαν την πρώιµη φυσική αποκατάσταση µε καλύτερη µυϊκή δύναµη, λειτουργική κατάσταση και ταχύτερη επάνοδο στην κινητικότητα για τους ασθενείς, µετά την έξοδο από το νοσοκοµείο. Πολύ πιο πρόσφατες µελέτες ενισχύουν το επιχείρηµα για την ανάγκη στελέχωσης των ΜΕΘ µε φυσικοθεραπευτές, όπως η µελέτη των Spicer et al., που έγινε σε ΜΕΘ κέντρου νευροχειρουργικής, στο οποίο αυξήθηκε προσωρινά η φυσικοθεραπευτική στελέχωση κατά 50% και οι παρεχόµενες συνεδρίες φυσικοθεραπείας διπλασιάστηκαν σε συχνότητα.
Τα αποτελέσµατα ήταν εντυπωσιακά:
•11 ηµέρες λιγότερο µε τραχειοστοµία,
•19 ηµέρες µικρότερη συνολική νοσηλεία,
•ενώ κατά την έξοδο µπορούσε να κινητοποιηθεί το 77% των ασθενών έναντι του 33% µε τη συνήθη στελέχωση.
Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συµπέρασµα ότι η έγκαιρη πρόσβαση σε υψηλής συχνότητας εξειδικευµένη φυσικοθεραπεία είναι κρίσιµο στοιχείο για τη λειτουργική ανεξαρτησία αυτών των ασθενών».
Εν κατακλείδι, λοιπόν, ο φυσικοθεραπευτής µπορεί να βοηθήσει ποικιλοτρόπως τους ασθενείς να απαλλαγούν από τις δυσάρεστες συνέπειες της παρατεταµένης ακινησίας, του µηχανικού αερισµού, αλλά και της βαριάς νόσησης.
Με τις τεχνικές της φυσικοθεραπείας οι ασθενείς µπορούν να:
- µειώσουν τη διάρκεια νοσηλείας,
- αποδεσµευθούν ταχύτερα από την ανάγκη µηχανικού αερισµού,
- πετύχουν µεγαλύτερη λειτουργικότητα,
- προλάβουν τη µυϊκή αδυναµία,
- αποφύγουν την επαναδιασωλήνωση,
- επικοινωνήσουν ευκολότερα και ταχύτερα,
- αντιµετωπίσουν τυχόν γνωστικά ελλείµµατα,
- βελτιώσουν την ψυχολογική τους κατάσταση,
- βελτιώσουν τη γενικότερη υγεία τους.
Κυριακάτικη Απογευματινή
