Ένα ξεκάθαρο ελληνικό «όχι» προέκυψε ως απάντηση απέναντι στο αίτημα συμμετοχής μας σε μια πολυδιαφημισμένη έκθεση, η οποία θα περιλαμβάνει Γλυπτά του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο! Το σχετικό αίτημα έφτασε στο υπουργείο Πολιτισμού από το Μουσείο Γλυπτικής Liebieghaus Skulpturensammlung της Φρανκφούρτης, που ζήτησε τον δανεισμό 12 αρχαιοτήτων από ελληνικά μουσεία (Μουσείο Ακρόπολης, Εθνικό Αρχαιολογικό, Μουσείο Πειραιά) προκειμένου να περιληφθούν σε έκθεσή του με θέμα «Η γέννηση των θεών».
Η άρνηση της Ελλάδας ήταν κατηγορηματική! Και αυτό επειδή το Βρετανικό Μουσείο πρόκειται να αποστείλει στη συγκεκριμένη έκθεση δύο θραύσματα από τον γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η… μπανανόφλουδα: κάθε συμμετοχή της Ελλάδας σε παρόμοιες εκθέσεις μπορεί να σημαίνει την αποδοχή της κυριότητας των Βρετανών επί των Γλυπτών.
Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) στην τελευταία συνεδρίαση, σταθμίζοντας προσεκτικά τις παραμέτρους αυτής της κατάστασης, αρνήθηκε στο γερμανικό μουσείο να περιληφθούν τα ελληνικά έργα στον κατάλογο της έκθεσης. Το γερμανικό μουσείο στην έκθεσή του «Η γέννηση των θεών», που θα εγκαινιαστεί τον Νοέμβριο, στοχεύει να αναδείξει την εικονογραφία, τον συμβολισμό και κυρίως τη διαχρονική επιρροή του ανατολικού αετώματος του Παρθενώνα, που απεικονίζει τη γέννηση της θεάς Αθηνάς από το κεφάλι του Δία. Μόνο που το μεγαλύτερο μέρος αυτού του αετώματος βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο!
Προκλητική κρίνεται η στάση του Βρετανικού Μουσείου να συμφωνήσει στον δανεισμό των δύο θραυσμάτων του γλυπτού διακόσμου (καθώς και 10 αντιγράφων). Ασφαλώς το ζήτημα δεν είναι ο αριθμός των ελληνικών αρχαιοτήτων, προϊόντων κλοπής του Έλγιν, τα οποία προτίθεται να δανείσει το Βρετανικό Μουσείο, αλλά η συγκεκριμένη συμπεριφορά της διοίκησής του και μάλιστα εν μέσω ζυμώσεων με την Ελλάδα για το θέμα των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Δεν είναι υπερβολή να ισχυριστεί κάποιος ότι η συμπεριφορά αυτή δείχνει αλαζονεία αποικιοκρατικής αντίληψης απέναντι στην ελληνική πλευρά καθώς και παντελή έλλειψη ευαισθησίας. Εδώ το Βρετανικό Μουσείο, αδιαφορώντας απροκάλυπτα απέναντι στο ελληνικό αίτημα της επιστροφής και επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Αθήνα αλλά και στην προτροπή της UNESCO για εποικοδομητικές συζητήσεις που να οδηγούν τις δύο πλευρές σε ένα αποτέλεσμα, χρησιμοποιεί τα βιαίως αποκομμένα από το μνημείο αριστουργήματα του Φειδία για διπλωματικές σχέσεις.
Την ίδια ώρα, πάντως, από την πλευρά του Βρετανικού Μουσείου γίνεται λόγος για μια νέα φάση στις επαφές με την Ελλάδα. Ο διευθυντής του, Νίκολας Κάλιναν, προσφάτως εμφανίζεται να βλέπει ως πιθανό ένα βήμα προόδου στο ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα, παραπέμποντας μάλιστα στο παράδειγμα του δανεισμού της περίφημης Ταπισερί της Μπαγιέ, ως μοντέλο μιας ευρύτερης πολιτιστικής συνεργασίας μεταξύ χωρών και μουσείων.
Οι δηλώσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι συζητήσεις μεταξύ του προέδρου του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, και της ελληνικής κυβέρνησης έχουν πράγματι προχωρήσει τα τελευταία χρόνια με αντικείμενο μια πιθανή «πολιτιστική συνεργασία», η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει αμοιβαίους δανεισμούς. Η βρετανική πλευρά εξακολουθεί ωστόσο να υποστηρίζει ότι τα Γλυπτά ανήκουν νομικά στο Βρετανικό Μουσείο και πως οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να κινείται εντός του ισχύοντος βρετανικού νομικού πλαισίου.
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη διαφορά με την ελληνική θέση: η Αθήνα δεν ζητά έναν απλό, προσωρινό δανεισμό αλλά την επιστροφή και επανένωση των Γλυπτών στην Αθήνα, χωρίς να αναγνωρίσει βρετανική κυριότητα. Το ίδιο το Βρετανικό Μουσείο, από την πλευρά του, μιλά για μια «πρακτική» και «πραγματιστική» λύση, χωρίς καμία πλευρά να χρειαστεί να εγκαταλείψει τις αξιώσεις της. Και είναι σε αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση που -όπως όλα δείχνουν- εντάσσεται η κίνηση του Βρετανικού Μουσείου να προχωρήσει στον δανεισμό των δύο θραυσμάτων του Παρθενώνα: πρόκειται για μία ακόμη απόπειρα να εμπεδωθεί ως «κανονικότητα» η παραμονή τους στο Βρετανικό Μουσείο. Και σε αυτήν τη βάση, να συνεχιστεί η όποια συζήτηση για μια κάποιας μορφής επιστροφή τους.
Εφημερίδα Απογευματινή
