Μια πρώτη ένδειξη επιβράδυνσης της δημογραφικής υποχώρησης καταγράφεται στην Ελλάδα το 2026, καθώς τα στοιχεία των ληξιαρχικών πράξεων του υπουργείου Εσωτερικών δείχνουν ότι ο ρυθμός μείωσης των γεννήσεων περιορίζεται σημαντικά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026 καταγράφηκαν 43.339 γεννήσεις. Εφόσον ο ρυθμός αυτός διατηρηθεί έως το τέλος του έτους, ο συνολικός αριθμός εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί περίπου στις 65.000 γεννήσεις. Η τελική επίδοση ενδέχεται να είναι ελαφρώς υψηλότερη, καθώς ο Δεκέμβριος παρουσιάζει διαχρονικά αυξημένο αριθμό γεννήσεων.
Ο αριθμός θα παραμείνει χαμηλότερος από τις 66.532 γεννήσεις του 2025, ωστόσο η ετήσια υποχώρηση αναμένεται να είναι αισθητά μικρότερη από εκείνη που καταγράφηκε τα προηγούμενα χρόνια.
Από τις 86.390 γεννήσεις του 2021 στις 66.532 το 2025
Η πτωτική πορεία των γεννήσεων έγινε ιδιαίτερα έντονη μετά την πανδημία. Τα διαθέσιμα στοιχεία αποτυπώνουν τη μεταβολή:
| Έτος | Γεννήσεις |
|---|---|
| 2021 | 86.390 |
| 2022 | 77.106 |
| 2023 | 72.244 |
| 2024 | 69.675 |
| 2025 | 66.532 |
Το 2013, όταν είχε καταγραφεί ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών, οι γεννήσεις είχαν ανέλθει σε 64.568.
Εφόσον η εικόνα του πρώτου οκταμήνου αποδειχθεί αντιπροσωπευτική και συνεχιστεί μέχρι το τέλος του 2026, η ετήσια μείωση θα μπορούσε να περιοριστεί περίπου στις 1.500 γεννήσεις, έναντι απωλειών άνω των 3.000 γεννήσεων κατ’ έτος κατά την προηγούμενη τριετία.
Τα ληξιαρχικά δεδομένα αποτελούν διοικητικά στοιχεία και όχι ολοκληρωμένη δημογραφική μελέτη. Παρέχουν, ωστόσο, μια πρώτη εικόνα για την εξέλιξη της γεννητικότητας και χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των πολιτικών στήριξης της οικογένειας.
«Θετική εξέλιξη, αλλά χρειάζονται τολμηρά βήματα»
Η γενική γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή, χαρακτηρίζει την επιβράδυνση του ρυθμού υποχώρησης των γεννήσεων «εξαιρετικά θετική εξέλιξη».
Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η εξέλιξη συνδέεται με τα οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικά μέτρα που έχουν εφαρμοστεί τα τελευταία χρόνια για τη στήριξη της οικογένειας.
Από το 2019 έως το 2025 υλοποιήθηκε σειρά παρεμβάσεων, μεταξύ των οποίων το επίδομα γέννησης, η ενίσχυση των vouchers για βρεφονηπιακούς σταθμούς, οι «Νταντάδες της Γειτονιάς», η εννεάμηνη άδεια μητρότητας, η άδεια πατρότητας, η γονική άδεια, φορολογικές ελαφρύνσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών και ευνοϊκότερα στεγαστικά κριτήρια για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες.
Μηδενικός φόρος για τρίτεκνους έως 20.000 ευρώ
Το νέο πακέτο μέτρων που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ μετατοπίζει το βάρος από τις εφάπαξ παροχές σε μόνιμες φορολογικές και οικονομικές ελαφρύνσεις.
Για τις τρίτεκνες οικογένειες προβλέπεται από την 1η Ιανουαρίου 2027 σημαντική μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, με το αφορολόγητο όριο για οικογένεια με τρία παιδιά να αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ.
Ενδεικτικά:
- Τρίτεκνος με εισόδημα 20.000 ευρώ που κατέβαλλε φόρο 620 ευρώ, δεν θα καταβάλλει πλέον φόρο.
- Ελεύθερος επαγγελματίας με τρία παιδιά και εισόδημα 15.000 ευρώ θα έχει όφελος 1.350 ευρώ.
- Μισθωτός με τρία παιδιά και εισόδημα 30.000 ευρώ θα δει τον φόρο να μειώνεται από 2.820 σε 1.020 ευρώ, με ετήσιο όφελος 1.800 ευρώ.
Για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους η ελάφρυνση θα αποτυπώνεται κάθε μήνα στη μισθοδοσία, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες θα τη διαπιστώνουν κατά την εκκαθάριση της φορολογικής δήλωσης.
Αυξάνεται το επίδομα γέννησης για πολύτεκνους
Ισχυρότερη ενίσχυση προβλέπεται για τις πολύτεκνες οικογένειες, μέσω της κλιμακωτής αύξησης του επιδόματος γέννησης από το τέταρτο παιδί και μετά.
Μέχρι σήμερα το επίδομα διαμορφωνόταν σε:
- 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί
- 2.700 ευρώ για το δεύτερο
- 3.000 ευρώ για το τρίτο
- 3.500 ευρώ για το τέταρτο και κάθε επόμενο παιδί.
Με τη νέα ρύθμιση προβλέπονται:
- 4.500 ευρώ για το τέταρτο παιδί
- 5.500 ευρώ για το πέμπτο
- 6.500 ευρώ για το έκτο
- 7.500 ευρώ για το έβδομο
και αντίστοιχη προσαύξηση για κάθε επόμενο παιδί.
Ενδεικτικά, οικογένεια στην Καβάλα που απέκτησε το 14ο παιδί της τον Ιούλιο δικαιούται, με βάση τη νέα κλίμακα, επίδομα 14.500 ευρώ. Η πρόσθετη ενίσχυση των 11.000 ευρώ προβλέπεται να καταβληθεί αναδρομικά.
Επενδυτικός λογαριασμός για κάθε παιδί
Στο νέο πλέγμα μέτρων περιλαμβάνεται και ο σχεδιασμός για τη δημιουργία ειδικού επενδυτικού λογαριασμού για κάθε παιδί.
Οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν τον λογαριασμό μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση. Η Πολιτεία θα καταθέτει ποσό ίσο με την ετήσια εισφορά του γονέα, με ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ τον χρόνο, έως τη συμπλήρωση του 18ου έτους.
Στο παράδειγμα παιδιού που γεννήθηκε το 2026 και για το οποίο ο λογαριασμός ανοίγει το 2027, το συνολικό ποσό στην ηλικία των 18 ετών υπολογίζεται σε 49.304 ευρώ, εκ των οποίων 24.652 ευρώ θα προέρχονται από την κρατική συνεισφορά.
Περισσότερα στεγαστικά κίνητρα για τις μεγάλες οικογένειες
Στο στεγαστικό πεδίο διευρύνονται τα φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κενές κατοικίες σε μακροχρόνια μίσθωση.
Για τις τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, το όριο των 120 τετραγωνικών μέτρων θα αυξάνεται κατά 20 τετραγωνικά μέτρα για κάθε εξαρτώμενο παιδί πέραν των δύο.
Η ρύθμιση επιχειρεί να λάβει υπόψη τις αυξημένες στεγαστικές ανάγκες των μεγαλύτερων νοικοκυριών.
Παράλληλα, στο νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» προβλέπονται προνομιακοί όροι ένταξης για μέλη πολύτεκνων οικογενειών.
Το μεγάλο στοίχημα του δημογραφικού
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν οι νέες παρεμβάσεις θα επηρεάσουν μακροπρόθεσμα τις αποφάσεις των νέων ζευγαριών για την απόκτηση παιδιών ή εάν θα λειτουργήσουν κυρίως ως οικονομική ανακούφιση για οικογένειες που έχουν ήδη δημιουργηθεί.
Η δημογραφική πορεία συνδέεται άμεσα με την οικονομία, την αγορά εργασίας και τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, όπως επισημαίνει η κ. Αγγελή.
Η ίδια υποστηρίζει ότι για την αντιστροφή του πληθυσμιακού ελλείμματος απαιτούνται περαιτέρω παρεμβάσεις και ένα ολοκληρωμένο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Οικογένεια», με τις οικογενειακές πολιτικές να αντιμετωπίζονται ως επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο και όχι αποκλειστικά ως πολιτικές κοινωνικής προστασίας.
