Η ανακοίνωση της λειτουργίας της δωρεάν γραμμής ψυχολογικής στήριξης 1550 για μαθητές και γονείς, ενόψει των Πανελλαδικών Εξετάσεων, παρουσιάστηκε, εύλογα, ως μια θετική πρωτοβουλία. Και πράγματι είναι. Κάθε παιδί που νιώθει πίεση, φόβο ή απόγνωση πρέπει να έχει πρόσβαση σε βοήθεια. Κάθε οικογένεια που δοκιμάζεται από το άγχος των εξετάσεων χρειάζεται στήριξη.
Βέβαια, η ίδια η ύπαρξη μιας τέτοιας γραμμής λέει περισσότερα για τις Πανελλήνιες απ’ όσα θα θέλαμε να παραδεχτούμε.
Διότι όταν ένα κράτος θεωρεί απαραίτητο να οργανώσει ψυχολογική υποστήριξη ειδικά για την περίοδο των εξετάσεων, τότε δεν μπορεί να παριστάνει ότι όλα λειτουργούν κανονικά. Δεν μιλάμε πια μόνο για μια απαιτητική εκπαιδευτική διαδικασία. Μιλάμε για έναν μηχανισμό κοινωνικής και ψυχολογικής εξουθένωσης, που εδώ και δεκαετίες μετατρέπει την εφηβεία σε πεδίο διαρκούς φόβου. Για ένα σύστημα που φορτώνει σε παιδιά 17 ετών την αίσθηση ότι μέσα σε λίγες ώρες κρίνεται η αξία τους, το μέλλον τους, η ζωή τους ολόκληρη.
Τα τελευταία χρόνια έχουν γραφτεί και ειπωθεί σχεδόν τα πάντα για τις Πανελλαδικές. Για την παραπαιδεία που γιγαντώθηκε γύρω τους. Για τις οικογένειες που εξαντλούνται οικονομικά και ψυχικά. Για τους μαθητές που λυγίζουν κάτω από μια πίεση δυσανάλογη της ηλικίας τους. Και, δυστυχώς, για τραγωδίες που υπενθυμίζουν με τον πιο σκληρό τρόπο το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. Η πρόσφατη υπόθεση των δύο κοριτσιών στην Ηλιούπολη, με τη μία εξ αυτών να αναφέρεται στις Πανελλαδικές σε σημείωμά της, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από αυτή τη συζήτηση. Όχι γιατί οι εξετάσεις ευθύνονται αποκλειστικά για τέτοιες πράξεις, αυτό θα ήταν άδικο και απλουστευτικό. Αλλά γιατί τέτοια περιστατικά φωτίζουν το ασφυκτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνουν χιλιάδες παιδιά.
Και ίσως έχει φτάσει η στιγμή η συζήτηση να γίνει χωρίς υπεκφυγές. Να παραδεχτούμε ότι το μοντέλο των Πανελλαδικών δεν μπορεί πλέον να ανταποκριθεί ούτε στις ανάγκες της εκπαίδευσης ούτε στις απαιτήσεις της ίδιας της κοινωνίας. Πρόκειται για ένα σύστημα που κουβαλά λογικές και αντιλήψεις άλλων δεκαετιών, την ώρα που η πραγματικότητα γύρω του έχει αλλάξει δραματικά.
Γι’ αυτό και έχει ιδιαίτερη σημασία η δημόσια τοποθέτηση της υπουργού Παιδείας, Σοφίας Ζαχαράκη, ότι έχει έρθει η ώρα να ανοίξει σοβαρά η συζήτηση για το τέλος των Πανελληνίων και τη μετάβαση σε ένα διαφορετικό μοντέλο πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Είναι ίσως η πρώτη φορά εδώ και χρόνια που ακούγεται τόσο καθαρά από επίσημα χείλη αυτό που η κοινωνία γνωρίζει, αλλά η πολιτεία δίσταζε να πει.
Γιατί όταν ένα κράτος χρειάζεται γραμμές ψυχολογικής στήριξης για να αντέξουν οι μαθητές μια εξεταστική διαδικασία, δεν αρκεί να στηρίζει τα παιδιά την ώρα που πιέζονται. Οφείλει να αλλάξει και το σύστημα που τα πιέζει.
