Ένα νέο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να εντοπίζει τον καρκίνο του παγκρέατος πολύ πριν αυτός καταστεί ορατός στις απεικονιστικές εξετάσεις, ενισχύοντας τις προοπτικές έγκαιρης διάγνωσης ενός από τους πιο θανατηφόρους όγκους, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Το μοντέλο, που αναπτύχθηκε από ερευνητές της Mayo Clinic σε συνεργασία με άλλους επιστημονικούς φορείς, κατάφερε να ανιχνεύσει λεπτές μεταβολές σε αξονικές τομογραφίες ρουτίνας κατά μέσο όρο περίπου 475 ημέρες πριν από τη διάγνωση των ασθενών. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Gut».
Ο καρκίνος του παγκρέατος σπάνια εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, καθώς συνήθως δεν εμφανίζει συμπτώματα και δεν είναι εύκολα ορατός στις εξετάσεις μέχρι να προχωρήσει η νόσος. Πάνω από το 85% των περιπτώσεων διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, όπου οι θεραπευτικές επιλογές περιορίζονται κυρίως στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Αυτό εξηγεί και το ιδιαίτερα χαμηλό ποσοστό πενταετούς επιβίωσης, που ανέρχεται περίπου στο 10% σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τα ευρήματα της μελέτης υποδεικνύουν μια πιθανή αλλαγή παραδείγματος στον τρόπο διάγνωσης της νόσου: από την καθυστερημένη αντίδραση στα συμπτώματα στην έγκαιρη αναγνώριση ασθενών υψηλού κινδύνου, ακόμη και χρόνια πριν από την εκδήλωσή της.
Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, το χρονικό αυτό παράθυρο έχει καθοριστική σημασία, καθώς η έγκαιρη ανίχνευση μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες ίασης και επιβίωσης.
Το σύστημα, με την ονομασία «Redmod», αναλύει μοτίβα στις αξονικές τομογραφίες που δεν είναι ορατά στο ανθρώπινο μάτι. Εκπαιδεύτηκε και δοκιμάστηκε σε δεδομένα άνω των 1.400 ατόμων, μεταξύ των οποίων 219 ασθενείς που αρχικά είχαν φυσιολογικές εξετάσεις, αλλά αργότερα ανέπτυξαν καρκίνο.
Πιο αποτελεσματική
Σε άμεση σύγκριση, η τεχνητή νοημοσύνη αποδείχθηκε σημαντικά πιο αποτελεσματική από τους ακτινολόγους, εντοπίζοντας σωστά το 73% των περιπτώσεων έναντι περίπου 39% των γιατρών. Το πλεονέκτημα ήταν ακόμη μεγαλύτερο σε εξετάσεις που πραγματοποιήθηκαν πάνω από δύο χρόνια πριν από τη διάγνωση, όπου το σύστημα ανίχνευσε το 68% των περιπτώσεων, έναντι μόλις 23% των ειδικών.
Επιπλέον, το μοντέλο παρουσίασε σταθερή απόδοση σε διαφορετικά νοσοκομεία και εξοπλισμό, ενώ ταξινόμησε σωστά πάνω από το 80% των εξετάσεων ατόμων που δεν εμφάνισαν καρκίνο.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το εργαλείο AI θα μπορούσε μελλοντικά να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό ασθενών υψηλού κινδύνου -όπως ηλικιωμένοι με ανεξήγητη απώλεια βάρους ή πρόσφατη εμφάνιση διαβήτη- προκειμένου να υποβάλλονται σε στενότερη παρακολούθηση. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προοπτικές μελέτες πριν από την ευρεία εφαρμογή του στην κλινική πράξη.
Εφημερίδα Απογευματινή
