Πώς μπορεί μια διαστημική αποστολή να συνδεθεί με ένα δημοτικό πάρκο ή μια πλατεία; Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Space Green» φιλοδοξεί να δώσει μια πρωτότυπη απάντηση, δημιουργώντας δημόσιους χώρους πρασίνου που θα φιλοξενούν δέντρα προερχόμενα από σπόρους οι οποίοι θα έχουν προηγουμένως ταξιδέψει στο Διάστημα.
Η μη κερδοσκοπική αυτή πρωτοβουλία συνδυάζει τη διαστημική τεχνολογία, την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, την επιστημονική έρευνα και τη βιώσιμη ανάπτυξη, επιδιώκοντας να φέρει τους πολίτες πιο κοντά στις εξελίξεις της διαστημικής εξερεύνησης.
Σπόροι σε τροχιά γύρω από τη Γη
Στο πλαίσιο του προγράμματος, δήμοι από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να επιλέξουν σπόρους δέντρων ή φυτών με ιδιαίτερη τοπική και πολιτιστική αξία.
Οι σπόροι αυτοί θα συμμετάσχουν σε κοινή διαστημική αποστολή που προγραμματίζεται για το 2027, ταξιδεύοντας σε τροχιά γύρω από τη Γη μέσα σε ειδική κάψουλα επανεισόδου της Genesis Space Flight Laboratories.
Η παραμονή τους στο διαστημικό περιβάλλον θα διαρκέσει περίπου εννέα μήνες. Μετά την επιστροφή τους στη Γη, θα υποβληθούν σε επιστημονικούς ελέγχους και θα πιστοποιηθεί η συμμετοχή τους στην αποστολή, πριν φυτευτούν σε δημόσιους χώρους.
Τα σημεία αυτά θα ονομαστούν «Space Green Points» και θα λειτουργούν ως μόνιμα σύμβολα που θα συνδέουν την επιστήμη, τη φύση και την τοπική πολιτιστική ταυτότητα.
Η πρωτοβουλία έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον ευρωπαϊκών δήμων, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με τοπικές αρχές στην Ελλάδα, τη Σλοβενία, την Κροατία και την Ουγγαρία.
Σύμφωνα με τους συντονιστές του προγράμματος, η πρόταση προς τους ελληνικούς δήμους είναι να συμμετάσχουν με σπόρους ελιάς, ενός δέντρου που αποτελεί διαχρονικό σύμβολο της ελληνικής ιστορίας, της ειρήνης, της ανθεκτικότητας και της σύνδεσης του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον.
Παράλληλα, μέρος των εσόδων του προγράμματος προβλέπεται να κατευθυνθεί σε εκπαιδευτικές και κοινωνικές δράσεις, ενισχύοντας τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Η επιστήμη πίσω από το εγχείρημα
Πέρα από τον συμβολικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα, το «Space Green» διαθέτει και σημαντική ερευνητική διάσταση.
Οι επιστήμονες επιδιώκουν να μελετήσουν πώς επηρεάζονται οι σπόροι και το βιολογικό υλικό από παράγοντες όπως η μικροβαρύτητα, η κοσμική ακτινοβολία, οι ακραίες θερμοκρασιακές μεταβολές και οι συνθήκες παρατεταμένης παραμονής στο Διάστημα.
Στόχος είναι να διαπιστωθεί κατά πόσο ορισμένα φυτικά είδη μπορούν να αναπτύξουν χαρακτηριστικά που θα τα βοηθήσουν να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στις προκλήσεις που προκαλεί η κλιματική αλλαγή.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα μπορεί να συμβάλουν στην ανάπτυξη πιο ανθεκτικών φυτών, ικανών να επιβιώσουν σε ολοένα δυσκολότερες περιβαλλοντικές συνθήκες.
Το πρόγραμμα αξιοποιεί τη γνώση που αποκτήθηκε από προηγούμενα επιστημονικά εγχειρήματα, όπως η αποστολή GEN-1P, η οποία εκτοξεύθηκε από το Esrange Space Center στη Σουηδία.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής μεταφέρθηκαν στο Διάστημα σπόροι, φύκια, μύκητες και έντομα, με σκοπό τη μελέτη της συμπεριφοράς τους σε συνθήκες μικροβαρύτητας.
Η αποστολή έφθασε σε υψόμετρο περίπου 260 χιλιομέτρων, προσφέροντας περισσότερα από έξι λεπτά πραγματικής έλλειψης βαρύτητας για τη διεξαγωγή πειραμάτων.
Μεταξύ των ερευνών που πραγματοποιήθηκαν περιλαμβανόταν και η μελέτη της συμπεριφοράς της Drosophila melanogaster, της γνωστής φρουτόμυγας, προκειμένου να εξεταστούν οι επιπτώσεις του διαστημικού περιβάλλοντος στους ζωντανούς οργανισμούς.
Οι εμπνευστές του «Space Green» θεωρούν ότι τα μελλοντικά πάρκα και οι χώροι πρασίνου που θα φιλοξενούν τα «διαστημικά δέντρα» μπορούν να εξελιχθούν σε σημεία αναφοράς για τις τοπικές κοινωνίες, προσελκύοντας επισκέπτες, μαθητές και ερευνητές.
