Σε νέα ιστορική φάση εισέρχεται η κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την ηλεκτρονική υπογραφή προκαταρκτικής συμφωνίας με το Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης μεταξύ των δύο χωρών. Η επίσημη τελετή αναμένεται να πραγματοποιηθεί την προσεχή Παρασκευή στο ελβετικό θέρετρο Μπίργκενστοκ, κοντά στη Λουκέρνη, τοποθεσία που πρότειναν οι μεσολαβητές του Πακιστάν και του Κατάρ. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε στην ακύρωση της μεγαλύτερης προγραμματισμένης αεροπορικής επιδρομής του Ισραήλ σε βάρος του Ιράν, ενώ η τιμή του πετρελαίου μπρεντ υποχώρησε κάτω από τα 83 δολάρια το βαρέλι.
Ρήτρες και δεύτερο στάδιο
Το ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο Channel 12 αποκάλυψε τις 10 βασικές ρήτρες της αρχικής συμφωνίας-πλαισίου:
- Τερματισμός των εχθροπραξιών μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και συμμάχων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στον Λίβανο.
- Επαναβεβαίωση της δέσμευσης της Τεχεράνης να μην αναπτύξει ή αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
- Δέσμευση για επίλυση του ζητήματος της διάθεσης του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου.
- Διεξαγωγή συζητήσεων για τον εμπλουτισμό και τις πυρηνικές ανάγκες του Ιράν.
- Διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος κατά τις διαπραγματεύσεις.
- Άρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ, χωρίς επιβολή νέων κυρώσεων ή ενίσχυση στρατιωτικών δυνάμεων.
- Διασφάλιση απρόσκοπτης διέλευσης εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς διόδια, για 60 ημέρες.
- Αποδέσμευση των «παγωμένων» ιρανικών περιουσιακών στοιχείων με την εφαρμογή του μνημονίου.
- Απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων εντός 30 ημερών και κατάργηση των κυρώσεων με την επίτευξη τελικής συμφωνίας.
- Δημιουργία επενδυτικού ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος διευκρίνισε πως η συμφωνία εισέρχεται σε δεύτερο στάδιο, το οποίο θα επικεντρωθεί σε τεχνικά ζητήματα και στην άρση των κυρώσεων. Παράλληλα, ξεκαθάρισε πως οι ΗΠΑ δεν θα διαθέσουν «ούτε δολάριο» δικών τους κεφαλαίων, καθώς το ταμείο των 300 δισ. δολαρίων θα χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από κράτη του Κόλπου. Ο Τραμπ προειδοποίησε ότι το Ιράν «θα ζήσει την κόλαση» και οι επιχειρήσεις θα επαναληφθούν αν παραβιαστούν οι δεσμεύσεις, ενώ ζήτησε μεγαλύτερη υπευθυνότητα από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου για το μέτωπο του Λιβάνου.
Επιφυλάξεις
Το ακριβές κείμενο του μνημονίου, το οποίο ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, περιέγραψε ως ένα γενικό έγγραφο μιάμισης σελίδας, υπεγράφη ηλεκτρονικά, αλλά δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα, αφήνοντας να πλανώνται αμφιβολίες όσον αφορά τα σημεία απόκλισης μεταξύ των δύο πλευρών έπειτα από επίπονες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Αξιωματούχοι στην Ευρώπη εκφράζουν ερωτήματα και ανησυχίες πόσο γρήγορα μπορούν να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ στην εμπορική κυκλοφορία. Την ίδια ώρα, η διεθνής ναυτιλία τηρεί στάση αναμονής. Οι εφοπλιστές, με δηλώσεις όπως αυτή του επικεφαλής της Mitsui OSK Lines, ξεκαθαρίζουν ότι δεν θα ξεκινήσουν άμεσα τις διελεύσεις, ζητώντας απτές εγγυήσεις για την ασφάλεια της περιοχής.
Στο εσωτερικό μέτωπο των ΗΠΑ η CIA αμφισβήτησε την προθυμία της Τεχεράνης για κρίσιμες παραχωρήσεις. Έντονη συνεχίζει να είναι και η αντίδραση του Ισραήλ, το οποίο εμφανίζεται παραγκωνισμένο. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου υπογράμμισε ότι «με ή χωρίς συμφωνία, το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα», ενώ ισραηλινά μέσα ενημέρωσης επέκριναν τον χειρισμό του Τραμπ, σημειώνοντας ότι περιορίζει την ελευθερία δράσης του Τελ Αβίβ.
Του Αντώνη Τριανταφύλλου
Εφημερίδα Απογευματινή
