Σε ένα ιδιαίτερα εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον ξεκινά σήμερα στην ελβετική πόλη Μπούργκενστοκ ο νέος γύρος διαπραγματεύσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με τις δύο πλευρές να επιχειρούν να μετατρέψουν την προσωρινή συμφωνία των προηγούμενων ημερών σε ένα πιο σταθερό πλαίσιο αποκλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Οι συνομιλίες πραγματοποιούνται υπό τη βαριά σκιά των συνεχιζόμενων συγκρούσεων στον Λίβανο, αλλά και της νέας έντασης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι η πρόοδος στις διαπραγματεύσεις συνδέεται άμεσα με την παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην περιοχή, υποστηρίζοντας ότι η διατήρηση των εχθροπραξιών υπονομεύει κάθε προσπάθεια πολιτικής συνεννόησης.
Στην Ελβετία οι βασικοί διαπραγματευτές
Στο Μπούργκενστοκ έχουν ήδη συγκεντρωθεί οι αντιπροσωπείες των εμπλεκόμενων χωρών. Της ιρανικής αποστολής ηγείται ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ενώ συμμετέχουν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, στελέχη της Κεντρικής Τράπεζας και ανώτεροι αξιωματούχοι που εμπλέκονται στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και την οικονομική συνεργασία.
Από αμερικανικής πλευράς, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αναχώρησε για την Ελβετία προκειμένου να λάβει μέρος στις συνομιλίες. Όπως δήλωσε πριν την αναχώρησή του, θα παραμείνει στη χώρα για περιορισμένο χρονικό διάστημα, «μία ή δύο ημέρες», εκφράζοντας ωστόσο αισιοδοξία ότι μπορούν να σημειωθούν βήματα προόδου τόσο στο ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος όσο και στις προσπάθειες επίτευξης κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο.
Οι επαφές θεωρούνται καθοριστικές, καθώς από την επιτυχία τους θα εξαρτηθεί η εφαρμογή των βασικών προβλέψεων της προσωρινής συμφωνίας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η αποκλιμάκωση των περιφερειακών συγκρούσεων και η σταδιακή αποκατάσταση οικονομικών και ενεργειακών ροών.
Ενισχυμένος ο ρόλος του Πακιστάν
Σημαντική είναι και η παρουσία του Πακιστάν, το οποίο έχει αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο στις συνομιλίες. Στην Ελβετία φθάνουν σήμερα ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ και ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν υπογράμμισε ότι το Ισλαμαμπάντ θα συνεχίσει να στηρίζει ενεργά την εφαρμογή των συμφωνηθέντων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, ενώ στο περιθώριο των διαπραγματεύσεων ο Πακιστανός πρωθυπουργός αναμένεται να πραγματοποιήσει σειρά διμερών επαφών με τις αντιπροσωπείες που συμμετέχουν στις συνομιλίες.
Η πακιστανική διπλωματία εκτιμά ότι η διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας αποτελεί προϋπόθεση για την αποτροπή μιας νέας γενικευμένης ανάφλεξης στην περιοχή.
Η προειδοποίηση Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να αυξήσει την πίεση προς την Τεχεράνη. Από την Ουάσιγκτον προειδοποίησε ότι, εάν δεν υπάρξει οριστική συμφωνία εντός των επόμενων 60 ημερών, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξετάσουν την επιβολή ειδικών τελών διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τα πιθανά τέλη «διόδια Φύλακα Άγγελου», υποστηρίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διασφαλίζουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και την ασφάλεια της διεθνούς εμπορικής κίνησης στην περιοχή.
Η προσωρινή συμφωνία προβλέπει τη διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά για διάστημα δύο μηνών, διάστημα που θεωρείται κρίσιμο ώστε να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για μια μόνιμη διευθέτηση.
Οι μάχες στον Λίβανο απειλούν τη διπλωματική προσπάθεια
Παρά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες, το πεδίο των συγκρούσεων εξακολουθεί να παράγει νέα δεδομένα που δυσχεραίνουν τις διαπραγματεύσεις. Οι μάχες μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ συνεχίζονται, με νέους ισραηλινούς βομβαρδισμούς στον νότιο Λίβανο να προκαλούν απώλειες αμάχων και εκτεταμένες καταστροφές.
Από την άλλη πλευρά, η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να πραγματοποιεί επιθέσεις εναντίον ισραηλινών στόχων, διατηρώντας υψηλό επίπεδο στρατιωτικής πίεσης κατά μήκος των συνόρων.
Η ισραηλινή κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι, ακόμη και εάν επιτευχθεί μια προσωρινή συμφωνία εκεχειρίας, διατηρεί το δικαίωμα στρατιωτικής απάντησης σε οποιαδήποτε επίθεση θεωρήσει απειλή για την ασφάλεια της χώρας.
Οι συνομιλίες στην Ελβετία αποτελούν ίσως τη σημαντικότερη διπλωματική προσπάθεια των τελευταίων μηνών για την αποτροπή μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης. Ωστόσο, η σύνδεση των διαπραγματεύσεων με τις εξελίξεις στον Λίβανο και στα Στενά του Ορμούζ καθιστά το εγχείρημα εξαιρετικά περίπλοκο.
Το επόμενο 48ωρο θεωρείται καθοριστικό για να διαπιστωθεί εάν οι δύο πλευρές μπορούν να μετατρέψουν την προσωρινή συμφωνία σε ένα βιώσιμο πλαίσιο αποκλιμάκωσης, ή αν η κρίση θα εισέλθει σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας με σοβαρές επιπτώσεις για την ασφάλεια και την ενεργειακή σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.
