Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εκφωνεί σήμερα, στις 10:00 ώρα Ελλάδας, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης. Ασφάλεια, μεταναστευτικό, τεχνητή νοημοσύνη, προστασία των ανηλίκων στα social media, Ουκρανία και ανταγωνιστικότητα βρίσκονται μεταξύ των βασικών θεμάτων.
Κεντρικό άξονα θα αποτελέσει η ευρωπαϊκή ανεξαρτησία και η δυνατότητα της Ε.Ε. να προστατεύει τα εξωτερικά σύνορά της, να περιορίζει τις στρατηγικές εξαρτήσεις της και να ενισχύει τη θέση της απέναντι στις τεχνολογικές και οικονομικές εξελίξεις που καθορίζονται από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Μεταναστευτικό και διαχείριση κρίσεων
Το μεταναστευτικό επανήλθε ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα μετά την πρόσφατη κρίση στη Θέουτα της Ισπανίας.
Η Φον ντερ Λάιεν αναμένεται να αναφερθεί στην εφαρμογή του νέου Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, καθώς και στην αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, των διακινητών και των κυκλωμάτων εμπορίας ανθρώπων, διατηρώντας τη διάκριση από τη νόμιμη μετανάστευση.
Η κρίση στη Θέουτα επανέφερε και το ερώτημα για το πώς μπορεί να αντιδρά η Ε.Ε. όταν ένα κράτος-μέλος αντιμετωπίζει αιφνίδια μεταναστευτική πίεση ή εργαλειοποίηση των ροών. Η Κομισιόν εξετάζει εάν τα διαθέσιμα εργαλεία επαρκούν ή χρειάζονται προσαρμογές για έκτακτες καταστάσεις.
Το ζήτημα αφορά άμεσα και την Ελλάδα, καθώς η Αθήνα έχει ζητήσει ισχυρότερο ειδικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αντιμετώπιση μαζικών ή «εργαλειοποιημένων» μεταναστευτικών πιέσεων.
Ο ρόλος του Frontex
Η εμπειρία της Θέουτα έχει προκαλέσει συζήτηση και για τον Frontex, τόσο ως προς την απουσία έγκαιρης προειδοποίησης όσο και για την απροθυμία κρατών-μελών, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ζητήσουν τη συνδρομή του.
Εξετάζεται εάν ο οργανισμός μπορεί να κινητοποιείται ταχύτερα σε έκτακτες καταστάσεις και κατά πόσον η Ε.Ε. μπορεί να εντοπίζει εγκαίρως οργανωμένες κινήσεις ανθρώπων μέσω των social media προς τα εξωτερικά της σύνορα.
Στην ίδια συζήτηση εντάσσεται η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών. Οι μεταναστευτικές πιέσεις δεν αφορούν πλέον μόνο τον ευρωπαϊκό Νότο, καθώς η εργαλειοποίηση των ροών στα σύνορα με τη Λευκορωσία έχει μεταφέρει το ζήτημα και στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Προστασία των ανηλίκων στα social media
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η πρόεδρος της Κομισιόν αναμένεται να προαναγγείλει ευρωπαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα παρουσιαστεί επισήμως την Πέμπτη.
Η κατεύθυνση αφορά μια σταδιακή προσέγγιση με βάση την ηλικία αντί ενός ενιαίου ορίου που θα διαχωρίζει την απαγόρευση από την ελεύθερη πρόσβαση.
Στη συζήτηση λαμβάνονται υπόψη οι νομικές προκλήσεις και η πρόσφατη απόφαση του Συνταγματικού Συμβουλίου της Γαλλίας, που εμπόδισε την εφαρμογή απαγόρευσης πρόσβασης στα social media για τους κάτω των 15 ετών.
Παράλληλα, εξετάζεται η μεταφορά του βάρους απόδειξης στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, οι οποίες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των υπηρεσιών τους είναι ασφαλή για τα παιδιά.
Στόχος είναι επίσης να εξεταστεί εάν διαφορετικές εθνικές πρωτοβουλίες, όπως εκείνες της Γαλλίας και της Ελλάδας, μπορούν να δώσουν τη θέση τους σε κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ηλικία, τον εθιστικό σχεδιασμό και τα συστήματα αλγοριθμικών συστάσεων.
Τεχνητή νοημοσύνη και ευρωπαϊκές δυνατότητες
Σημαντική θέση στην ομιλία θα έχει και η τεχνητή νοημοσύνη. Στην Κομισιόν εκτιμάται ότι η τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από τις προβλέψεις που είχαν γίνει πριν από έναν χρόνο.
Η Φον ντερ Λάιεν αναμένεται να αναφερθεί στους νέους κινδύνους, αλλά και στην ανάγκη η Ευρώπη να παραμείνει ανταγωνιστική τεχνολογικά απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στα ισχυρότερα «frontier models» και στους μηχανισμούς ασφαλείας γύρω από την ανάπτυξή τους. Η Ε.Ε. επιδιώκει παράλληλα να ενισχύσει τις δικές της δυνατότητες στα προηγμένα μοντέλα, μεταξύ άλλων για λόγους κυβερνοασφάλειας, και να επιταχύνει τη χρήση μικρότερων μοντέλων που βασίζονται σε ευρωπαϊκά βιομηχανικά δεδομένα.
Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση, στην αγορά εργασίας, στη φορολογική βάση και στη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους θα απασχολήσουν επίσης την Ε.Ε. το επόμενο διάστημα.
Ουκρανία και ρωσικές απειλές
Η Ουκρανία παραμένει ψηλά στην ατζέντα, ενόψει ενός χειμώνα που στις Βρυξέλλες εκτιμάται ότι θα είναι δυσκολότερος από τον προηγούμενο.
Η στήριξη αφορά την προστασία κρίσιμων υποδομών, την ενεργειακή ανθεκτικότητα και την αεράμυνα, μετά και την πρόσφατη δυνατότητα του Κιέβου να προμηθευτεί πυραύλους Patriot PAC-3.
Η πρόεδρος της Κομισιόν αναμένεται επίσης να επιμείνει στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, με μεγαλύτερο βάρος στην εφαρμογή και την επιβολή τους.
Τα πρόσφατα περιστατικά που αποδίδονται στη Ρωσία σε ευρωπαϊκές χώρες ενισχύουν παράλληλα τη συζήτηση για τις υβριδικές απειλές. Ασφάλεια και άμυνα συνδέονται με τις πρώτες κατευθύνσεις της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής ασφαλείας, η οποία θα παρουσιαστεί το επόμενο διάστημα.
Ανταγωνιστικότητα, Κίνα και κλίμα
Στην οικονομία, η Φον ντερ Λάιεν αναμένεται να συνδέσει την ανταγωνιστικότητα με τις θέσεις εργασίας, την ενεργειακή ασφάλεια και τις καθαρές τεχνολογίες.
Απέναντι στην Κίνα, προτεραιότητα παραμένει η διαπραγμάτευση για τις εμπορικές ανισορροπίες, με ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόσθετων ευρωπαϊκών μέτρων εάν αυτή δεν αποδώσει.
Στο κλίμα, το βάρος στρέφεται στην ανθεκτικότητα και την προσαρμογή απέναντι σε καύσωνες, πυρκαγιές και άλλους κλιματικούς κινδύνους, παράλληλα με τη διατήρηση των ευρωπαϊκών στόχων για τον περιορισμό των εκπομπών.
Στενότερη συνεργασία Ε.Ε. – Καναδά
Στο Στρασβούργο βρίσκεται σήμερα και ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος θα μιλήσει την Πέμπτη στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η Κομισιόν επιδιώκει στενότερη σχέση με τον Καναδά, χωρίς να τίθεται θέμα ένταξής του στην Ε.Ε. Η συνεργασία επικεντρώνεται στις κρίσιμες πρώτες ύλες, στην ενέργεια και σε τομείς στους οποίους οι δύο πλευρές μπορούν να ενισχύσουν την οικονομική τους ασφάλεια.
