Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου αναμένεται να ανακοινώσει ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, σε ποιον θα αναθέσει τη διερευνητική εντολή για τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης, μετά τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, οι οποίες δεν ανέδειξαν αυτοδύναμη πλειοψηφία. Στο επίκεντρο των πολιτικών διεργασιών βρίσκεται ο πρώην αρχηγός του ισραηλινού γενικού επιτελείου, Γκάντι Άιζενκοτ, ο οποίος εμφανίζεται να συγκεντρώνει ευρύτερη κοινοβουλευτική υποστήριξη από τον απερχόμενο πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Η ανακοίνωση του Χέρτσογκ έγινε το βράδυ της Πέμπτης, μετά την ολοκλήρωση των διαβουλεύσεών του με εκπροσώπους όλων των κομμάτων που εισήλθαν στην Κνέσετ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, 67 από τους 120 βουλευτές εξέφρασαν την υποστήριξή τους στον Άιζενκοτ, επικεφαλής του κεντρώου κόμματος Γιασάρ, ενώ 46 τάχθηκαν υπέρ του Νετανιάχου.
Παρά τη σαφή αριθμητική υπεροχή του πρώην στρατηγού, ο Ισραηλινός πρόεδρος απέφυγε να προεξοφλήσει την έκβαση της διαδικασίας. Όπως εξήγησε, η κοινοβουλευτική υποστήριξη δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση ότι ένας υποψήφιος μπορεί να εξασφαλίσει τον σχηματισμό βιώσιμης κυβέρνησης.
«Τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων μπορεί να μοιάζουν σαφή, αλλά το καθήκον που μου έχει ανατεθεί διά νόμου είναι να προσδιορίσω ποιος έχει τη δυνατότητα να σχηματίσει κυβέρνηση, κι αυτό δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο, δεδομένων των αμοιβαίων βέτο ανάμεσα στις συμμαχίες και μέσα στις ίδιες τις συμμαχίες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Χέρτσογκ γνωστοποίησε ότι θα πραγματοποιήσει και νέες επαφές με τους πολιτικούς αρχηγούς, προτού λάβει την τελική του απόφαση. «Πρόθεσή μου είναι να αναθέσω σε μέλος της Κνέσετ την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης την ερχόμενη Κυριακή», διευκρίνισε.
Η αριθμητική της εξουσίας και ο ρόλος των αραβικών κομμάτων
Ο Γκάντι Άιζενκοτ, 66 ετών, θεωρείται το φαβορί για την ανάληψη της διερευνητικής εντολής, ωστόσο η εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας αναμένεται να αποτελέσει δύσκολη πολιτική εξίσωση.
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις αποκτά η Ενωμένη Λίστα, στην οποία κυρίαρχη παρουσία έχουν οι Ισραηλινοί Άραβες. Η παράταξη τάχθηκε υπέρ του Άιζενκοτ, δίνοντάς του τη δυνατότητα να διεκδικήσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ωστόσο, η στήριξη αυτή δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι θα μπορέσει να συγκροτήσει κυβέρνηση, καθώς ενδέχεται να χρειαστεί και τη συνεργασία του κόμματος Ραμ, το οποίο επίσης εκπροσωπεί την αραβική κοινότητα του Ισραήλ.
Οι δύο παρατάξεις εξασφάλισαν συνολικά 19 έδρες στις εκλογές του περασμένου μήνα, σχεδόν διπλασιάζοντας την κοινοβουλευτική τους δύναμη και αναδεικνυόμενες σε δυνητικούς ρυθμιστές των πολιτικών εξελίξεων.
Το πρόβλημα για τον Άιζενκοτ είναι ότι δύο από τους πολιτικούς συμμάχους του είχαν αποκλείσει προεκλογικά το ενδεχόμενο συνεργασίας με τα αραβικά κόμματα. Η αντίφαση αυτή δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στην προσπάθεια συγκρότησης κυβερνητικού συνασπισμού, καθώς η αριθμητική επάρκεια ενδέχεται να συγκρούεται με τις πολιτικές δεσμεύσεις των κομμάτων.
Από την πλευρά της, η Ενωμένη Λίστα υπογράμμισε ότι η απόφασή της να στηρίξει τον Άιζενκοτ δεν ήταν εύκολη. Όπως ανέφερε, μολονότι βασικός της στόχος είναι η απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία, η συμμαχία της αντιπολίτευσης δεν έχει μέχρι στιγμής επιδείξει την απαιτούμενη βούληση για ουσιαστική απομάκρυνση από τις πολιτικές του απερχόμενου πρωθυπουργού και για την αντιμετώπιση της υποκίνησης εναντίον των Αράβων πολιτών. Τη θέση αυτή μετέδωσε ο ιστότοπος Ynet, η ψηφιακή έκδοση της εφημερίδας Yedioth Ahronoth.
Η αποδυνάμωση Νετανιάχου και οι καταγγελίες για εκλογική απάτη
Παρά το γεγονός ότι το Λικούντ παραμένει η μεγαλύτερη κοινοβουλευτική δύναμη, με 27 έδρες, το κόμμα του Άιζενκοτ εξασφάλισε 21 έδρες, ενώ ο Νετανιάχου είδε τον κυβερνητικό συνασπισμό της δεξιάς, της ακροδεξιάς και των θρησκευτικών κομμάτων να χάνει την κοινοβουλευτική του ισχύ.
Η εξέλιξη αυτή αποδυναμώνει σημαντικά τη θέση του απερχόμενου πρωθυπουργού, ο οποίος επιδιώκει να εξασφαλίσει την έβδομη θητεία του στην ηγεσία της χώρας. Ο 77χρονος πολιτικός έχει παραμείνει στο αξίωμα περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στην ιστορία του Ισραήλ, ωστόσο η δυνατότητα να διατηρήσει την εξουσία εμφανίζεται πλέον ιδιαίτερα περιορισμένη.
Το Λικούντ και προσωπικά ο Νετανιάχου έχουν κατηγορήσει τα αραβικά κόμματα για εκλογική απάτη. Οι καταγγελίες, ωστόσο, απορρίπτονται από την αστυνομία και τις αρμόδιες εκλογικές αρχές.
Την Τετάρτη, ο απερχόμενος πρωθυπουργός προειδοποίησε για τον κίνδυνο σχηματισμού μιας νέας κυβέρνησης που, όπως υποστήριξε, θα είναι «εξαρτημένη από το εξτρεμιστικό Ισλάμ και ισλαμιστικά κόμματα». Η παρέμβασή του εντάσσεται στην προσπάθεια του Λικούντ να αναδείξει τις πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές μεταξύ των δυνάμεων που στηρίζουν τον Άιζενκοτ.
Η διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης και το ενδεχόμενο νέων εκλογών
Εφόσον ο Χέρτσογκ αναθέσει στον Άιζενκοτ τη διερευνητική εντολή, ο τελευταίος θα διαθέτει 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με δυνατότητα παράτασης κατά 14 ημέρες. Αν αποτύχει, η εντολή μπορεί να ανατεθεί σε άλλο μέλος της Κνέσετ.
Σε περίπτωση που αποτύχει και η δεύτερη προσπάθεια, θα πρέπει τουλάχιστον 61 βουλευτές να συμφωνήσουν, μέσα σε διάστημα 21 ημερών, σε έναν νέο υποψήφιο για την πρωθυπουργία. Ο υποψήφιος αυτός θα έχει στη συνέχεια 14 ημέρες για να παρουσιάσει κυβερνητικό σχήμα.
Εάν εξαντληθούν και αυτές οι δυνατότητες χωρίς αποτέλεσμα, η Κνέσετ θα διαλυθεί αυτομάτως και θα προκηρυχθούν νέες εκλογές εντός 90 ημερών. Το ενδεχόμενο αυτό παραμένει ανοιχτό, καθώς οι πολιτικές αντιθέσεις και οι δεσμεύσεις των κομμάτων δυσκολεύουν τη δημιουργία σταθερής πλειοψηφίας.
Ο πρώην στρατηγός απέναντι στην πολιτική κληρονομιά Νετανιάχου
Ο Γκάντι Άιζενκοτ διετέλεσε αρχηγός του γενικού επιτελείου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων από το 2015 έως το 2019. Θεωρείται συντηρητικός στα ζητήματα εθνικής ασφάλειας, ενώ η ανάδειξή του σε βασικό πολιτικό αντίπαλο του Νετανιάχου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μια ενδεχόμενη κυβέρνησή του θα επιφέρει ριζικές αλλαγές στην εξωτερική πολιτική και στην πολιτική ασφάλειας του Ισραήλ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, παρά τις διαφορές στον τρόπο πολιτικής διαχείρισης και δημόσιας παρουσίας των δύο ανδρών, δεν αναμένονται μεγάλες ανατροπές στη στρατηγική κατεύθυνση της χώρας, εφόσον ο Άιζενκοτ αναλάβει την πρωθυπουργία.
Ο απόστρατος στρατηγός έχει βιώσει και βαρύ προσωπικό κόστος από τον πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας, καθώς έχασε τον γιο του και δύο ανίψια του, οι οποίοι σκοτώθηκαν ενώ υπηρετούσαν στις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις.
Παράλληλα, αν και διαθέτει περιορισμένη εμπειρία σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, περιγράφεται ως πολιτικός με προσεκτικό δημόσιο λόγο, σε αντίθεση με την ιδιαίτερα επιθετική ρητορική που έχει χαρακτηρίσει την πολιτική παρουσία του Νετανιάχου.
Η απόφαση του Ισαάκ Χέρτσογκ την Κυριακή αποτελεί, επομένως, το πρώτο καθοριστικό βήμα για την επόμενη ημέρα της ισραηλινής πολιτικής σκηνής. Το εάν η αριθμητική υπεροχή του Άιζενκοτ θα μετατραπεί σε πραγματική κυβερνητική πλειοψηφία θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητά του να γεφυρώσει τις αντιθέσεις στο στρατόπεδο της αντιπολίτευσης και να διαμορφώσει συμμαχίες που θα αντέξουν πέρα από την κοινοβουλευτική ψηφοφορία.
