Η Ελλάδα αναλαμβάνει σήμερα, 1η Οκτωβρίου, τη μηνιαία προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Στις συνεδριάσεις θα προεδρεύει η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της χώρας στον Οργανισμό, πρέσβειρα Αγλαΐα Μπαλτά, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα.
Η απόφαση για τον διάδοχο του Αντόνιο Γκουτέρες θα μπορούσε να ληφθεί μέσα στον Οκτώβριο, εφόσον επιτευχθεί η απαιτούμενη συμφωνία. Την ίδια περίοδο, το Συμβούλιο καλείται να διαχειριστεί τους πολέμους και τις κρίσεις στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή, το Ιράν, το Σουδάν και την Αϊτή.
Μετά τον Μάιο του 2025, η Ελλάδα αναλαμβάνει ξανά την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας, για τελευταία φορά πριν ολοκληρωθεί στις 31 Δεκεμβρίου η διετής θητεία της ως εκλεγμένου μέλους.
Η εκκρεμότητα για τον νέο Γενικό Γραμματέα
Χωρίς τελική συναίνεση συνεχίζεται η διαδικασία επιλογής του επόμενου επικεφαλής του ΟΗΕ. Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν από την Κόστα Ρίκα διατήρησε την πρώτη θέση στην τέταρτη άτυπη ψηφοφορία της 29ης Σεπτεμβρίου, με 10 ψήφους «ενθάρρυνσης», τρεις «αποθάρρυνσης» και δύο «χωρίς γνώμη».
Για να προχωρήσει η επιλογή, απαιτείται σύσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας προς τη Γενική Συνέλευση, η οποία διορίζει τον Γενικό Γραμματέα βάσει του άρθρου 97 του Χάρτη του ΟΗΕ.
Εάν η συμφωνία διαμορφωθεί αυτόν τον μήνα και κανένα από τα πέντε μόνιμα μέλη δεν ασκήσει βέτο, η σύσταση θα μπορούσε να εγκριθεί υπό ελληνική προεδρία. Ο νέος Γενικός Γραμματέας θα αναλάβει την 1η Ιανουαρίου 2027.
Ο ρόλος της προεδρίας είναι να συντονίζει τις εργασίες, χωρίς να καθορίζει μονομερώς την πολιτική ή τις αποφάσεις του Συμβουλίου. Περιλαμβάνει τη διεύθυνση των συνεδριάσεων και των κλειστών διαβουλεύσεων, την εκπροσώπηση του οργάνου και τη διαχείριση του προγράμματός του υπό την εξουσία των 15 μελών.
Οι βαθιές διαφωνίες μεταξύ των μόνιμων μελών εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυνατότητα κοινών απαντήσεων στις διεθνείς κρίσεις.
Οι εξελίξεις σε Ιράν και Μέση Ανατολή
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και η αποκατάσταση της κανονικής ναυσιπλοΐας βρίσκονται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων για αποκλιμάκωση γύρω από το Ιράν.
Η Τεχεράνη ανακοίνωσε στις 30 Σεπτεμβρίου ότι παρέλαβε, μέσω του Κατάρ, την αμερικανική απάντηση στην τελευταία ιρανική πρόταση. Οι διαπραγματεύσεις παραμένουν δύσκολες.
Παράλληλα, το Συμβούλιο αντιμετωπίζει το ζήτημα της εφαρμογής των κυρώσεων που επανήλθαν σε ισχύ το 2025 και εποπτεύονται από την Επιτροπή 1737. Ο φάκελος συνδέει το πυρηνικό ζήτημα με την περιφερειακή ασφάλεια, τις κυρώσεις και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Στη Γάζα, η εφαρμογή της απόφασης 2803 για τις μεταβατικές ρυθμίσεις και την ανάκαμψη δεν έχει ολοκληρωθεί. Ο ΟΗΕ χαρακτηρίζει εύθραυστη την εκεχειρία, σχεδόν έναν χρόνο μετά την κατάπαυση του πυρός του Οκτωβρίου 2025.
Τα ισραηλινά πλήγματα συνεχίζονται και οι ανθρωπιστικές και οικονομικές συνθήκες παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες.
Στη Δυτική Όχθη καταγράφονται αυξημένη βία, επέκταση εποικισμών και εκτοπισμοί. Η Παλαιστινιακή Αρχή αντιμετωπίζει επίσης βαθιά δημοσιονομική κρίση.
Οι απώλειες στην Ουκρανία και οι άλλες κρίσεις
Περισσότεροι άμαχοι σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν στην Ουκρανία τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026 από ό,τι σε ολόκληρο το 2025, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
Στη συνεδρίαση υψηλού επιπέδου της 23ης Σεπτεμβρίου, η Ρόζμαρι Ντι Κάρλο χαρακτήρισε τη νέα φάση του πολέμου «επικίνδυνη». Προειδοποίησε για την ένταση των επιθέσεων, την αύξηση των απωλειών αμάχων και τον μεγαλύτερο κίνδυνο επέκτασης της σύγκρουσης στην περιοχή.
Ενόψει του χειμώνα, αυξάνεται η ανησυχία για πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές. Πρόσθετες ανησυχίες προκαλούν περιστατικά κοντά σε σύνορα και πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Συνεχή παρακολούθηση από το Συμβούλιο απαιτεί και ο πόλεμος στο Σουδάν. Οι μάχες μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων και των RSF συνεχίζονται, με εντεινόμενες επιθέσεις με drones.
Στην Αϊτή, η ένοπλη βία έχει εκτοπίσει σχεδόν 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους. Το Συμβούλιο ανανέωσε στις 29 Σεπτεμβρίου, για έξι μήνες, την εντολή της διεθνούς δύναμης κατά των συμμοριών. Η απόφαση ελήφθη ενόψει και των εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο.
