ΓΡΑΦΕΙ ο Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος*
Η νίκη των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και ειδικά στη Γερουσία αλλάζει τους όρους με τους οποίους ο Ντόναλντ Τραμπ θα διαπραγματεύεται με την Άγκυρα. Από τον Ιανουάριο κάθε απόπειρα του Λευκού Οίκου να ανοίξει τον δρόμο για την πώληση F-35 στην Τουρκία αναμένεται να συναντήσει ισχυρότερη αντίσταση στο Κογκρέσο. Για την Αθήνα, όμως, το σημαντικότερο είναι ότι η αλλαγή της πλειοψηφίας βρίσκει τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις να στηρίζονται σε κοινά συμφέροντα που αντέχουν στις εναλλαγές της εξουσίας στην Ουάσινγκτον.
Στη Σούδα τα πλοία του αμερικανικού στόλου μπορούν να ανεφοδιαστούν και να επισκευαστούν κοντά στην περιοχή όπου επιχειρούν. Από το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης αμερικανικό στρατιωτικό υλικό φθάνει οδικώς και σιδηροδρομικώς στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Μέσω του Κάθετου Διαδρόμου το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο θα μπορεί να φθάσει από την Ελλάδα στις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η Ουάσινγκτον έχει επομένως δικούς της λόγους να επενδύει στη σταθερότητα και στις υποδομές της χώρας μας.
Αυτή η συνέχεια φάνηκε καθαρά στις 7 Οκτωβρίου. Στον Στρατηγικό Διάλογο της Αθήνας ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Μάρκο Ρούμπιο ανακοίνωσαν πωλήσεις αμερικανικού στρατιωτικού υλικού ύψους τεσσάρων δισεκατομμυρίων δολαρίων για τις ανάγκες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Η συνεργασία που είχε εμβαθυνθεί επί Τζο Μπάιντεν προχωρά και επί Τραμπ. Η Αθήνα μπορεί έτσι να συζητά με τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο για την άμυνα και την ενέργεια και να βρίσκει συμμάχους στη νέα πλειοψηφία για την ασφάλεια του Αιγαίου.
Για την Άγκυρα, το πιο δύσκολο ζήτημα είναι τα F-35. Ο ίδιος ο Ρούμπιο εξήγησε τον Οκτώβριο ότι ο Τραμπ θα ήθελε να παραλάβει η Τουρκία τα αεροσκάφη που έχει ήδη πληρώσει. Η αμερικανική νομοθεσία, όμως, θέτει ως βασική προϋπόθεση να πάψουν να βρίσκονται στην κατοχή της τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα S-400.
Τον Ιούλιο 18 Δημοκρατικοί βουλευτές, με επικεφαλής την Ντίνα Τάιτους, ζήτησαν από την ηγεσία της Βουλής να εμποδίσει τυχόν παράκαμψη των νόμιμων όρων, επικαλούμενοι τη στάση της Άγκυρας απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο. Ορισμένοι είχαν ήδη ζητήσει να εμποδιστεί η μεταφορά αμερικανικής τεχνολογίας για τους κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN. Με τον έλεγχο των αρμόδιων επιτροπών, το κόμμα τους θα μπορεί πλέον να ζητά εξηγήσεις από την κυβέρνηση σε δημόσιες ακροάσεις και να διεκδικεί αυστηρότερους όρους για μελλοντικές πωλήσεις.
Ανάμεσα στους υπογράφοντες ήταν ο Ελληνοαμερικανός Κρις Πάπας, ο οποίος εξελέγη γερουσιαστής στο Νιου Χάμσαϊρ, διατηρώντας για τους Δημοκρατικούς την έδρα της Τζιν Σαχίν. Το 2022 ως βουλευτής πρωτοστάτησε στην τροπολογία που συνέδεε την πώληση F-16 στην Τουρκία με συγκεκριμένα μέτρα αποτροπής υπερπτήσεων πάνω από ελληνικό έδαφος. Ο Πάπας έχει συμβάλει και πιο άμεσα στην ελληνική άμυνα. Τον Μάρτιο κατέθεσε, μαζί με συναδέλφους του και από τα δύο κόμματα, νομοσχέδιο για να συνεχιστεί για ακόμη πέντε χρόνια η αμερικανική χρηματοδότηση της εκπαίδευσης Ελλήνων στρατιωτικών. Στη Γερουσία λοιπόν θα βρίσκεται πλέον ένας πολιτικός που έχει ήδη δείξει ότι μπορεί να εξηγήσει σε έναν Αμερικανό συνάδελφό του γιατί μια υπερπτήση πάνω από ελληνικό νησί αφορά και την Ουάσινγκτον.
*Ο κ. Δεσποτόπουλος είναι διεθνολόγος
Εφημερίδα Απογευματινή
