Σχεδόν 50 ημέρες μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η παγκόσμια αγορά ενέργειας μετρά ήδη βαριές απώλειες. Σύμφωνα με αναλυτές και υπολογισμούς που επικαλείται το Reuters, πάνω από 50 δισ. δολάρια σε αργό πετρέλαιο δεν έχουν παραχθεί, ενώ η διαταραχή στις ροές εφοδιασμού και οι ζημιές σε κρίσιμες υποδομές δείχνουν ότι το αποτύπωμα της κρίσης θα είναι μακροχρόνιο.
Το άνοιγμα των Στενών δεν κράτησε
Μια πρόσκαιρη αισιοδοξία δημιουργήθηκε όταν ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ άνοιγαν ξανά στο πλαίσιο εκεχειρίας, ενώ και ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να έρθει σύντομα. Ωστόσο, η εξέλιξη αποδείχθηκε βραχύβια, καθώς η Τεχεράνη επανέφερε το κλείσιμο του στρατηγικού περάσματος, συνδέοντάς το με τον αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Έτσι, το σκηνικό γύρω από μια πιθανή αποκλιμάκωση παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο.
500 εκατομμύρια βαρέλια εκτός αγοράς
Από τα τέλη Φεβρουαρίου έως σήμερα, περισσότερα από 500 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων έχουν βγει από την παγκόσμια αγορά, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters. Πρόκειται, όπως σημειώνεται, για τη μεγαλύτερη διαταραχή ενεργειακού εφοδιασμού στη σύγχρονη ιστορία. Η απώλεια αυτή αντιστοιχεί, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αναλυτών, σε σχεδόν έναν μήνα ζήτησης πετρελαίου στις Ηνωμένες Πολιτείες ή σε περισσότερο από έναν μήνα κατανάλωσης για ολόκληρη την Ευρώπη. Κατά τον αναλυτή της Wood Mackenzie Ίαν Μόουατ, πρόκειται για ποσότητα που θα μπορούσε να καλύψει την παγκόσμια οικονομία για περίπου πέντε ημέρες.
Το κόστος ξεπερνά τα 50 δισ. δολάρια
Με τη μέση τιμή του αργού να κινείται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι από την έναρξη της σύγκρουσης, οι όγκοι που λείπουν μεταφράζονται σε απώλειες περίπου 50 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με τον αναλυτή της Kpler Γιοχάνες Ράουμπολ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 1% του ετήσιου ΑΕΠ της Γερμανίας ή στο μέγεθος ολόκληρων οικονομιών μικρότερων ευρωπαϊκών χωρών. Παράλληλα, το σοκ δεν περιορίζεται μόνο στο αργό. Οι εξαγωγές καυσίμων αεροσκαφών από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν μειώθηκαν δραματικά σε σχέση με τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters.
Απώλειες-σοκ στην παραγωγή του Κόλπου
Οι αραβικές χώρες του Κόλπου έχασαν τον Μάρτιο περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγής αργού, ποσότητα σχεδόν αντίστοιχη με τη συνδυασμένη παραγωγή δύο πετρελαϊκών κολοσσών όπως η Exxon Mobil και η Chevron. Η εξέλιξη αυτή δείχνει το μέγεθος του πλήγματος που έχει δεχθεί η προσφορά από μία από τις κρισιμότερες ενεργειακές ζώνες του πλανήτη.
Η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να πάρει χρόνια
Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν τελικά ανοιχτά, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν αναμένεται άμεση. Τα παγκόσμια χερσαία αποθέματα αργού έχουν ήδη μειωθεί σημαντικά μέσα στον Απρίλιο, ενώ από τα τέλη Μαρτίου οι διακοπές στην παραγωγή υπολογίζονται περίπου στα 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Πεδία στο Κουβέιτ και στο Ιράκ ενδέχεται να χρειαστούν τέσσερις έως πέντε μήνες για να επανέλθουν σε φυσιολογικά επίπεδα λειτουργίας, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις. Την ίδια ώρα, οι ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Κατάρ, περιλαμβανομένου του συμπλέγματος LNG στο Ras Laffan, ενισχύουν τους φόβους ότι η πλήρης αποκατάσταση των περιφερειακών ενεργειακών υποδομών μπορεί να διαρκέσει χρόνια. Το Reuters έχει μεταδώσει ότι οι ζημιές στο Κατάρ έχουν ήδη αφαιρέσει σημαντικό μέρος της εξαγωγικής ικανότητας LNG της χώρας για διάστημα τριών έως πέντε ετών.
Ένα ενεργειακό σοκ με παγκόσμιο αποτύπωμα
Το ενεργειακό σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν αποτυπώνεται μόνο στις τιμές και στις χαμένες ποσότητες πετρελαίου, αλλά και στην αυξημένη αβεβαιότητα για το πόσο γρήγορα μπορούν να αποκατασταθούν οι ροές εφοδιασμού. Με τις γεωπολιτικές εντάσεις να παραμένουν υψηλές και τις βασικές υποδομές να έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, η αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου δείχνει ότι θα συνεχίσει να επηρεάζεται πολύ μετά το τέλος των εχθροπραξιών.
