Οι αποδείξεις μπορεί να τυπώνονται κανονικά, οι ταμειακές μηχανές να λειτουργούν και οι πελάτες να πληρώνουν, αλλά ένα μέρος των πωλήσεων να εξαφανίζεται πριν φτάσει στην εφορία. Με «μαϊμού» παραστατικά, μαζικές ακυρώσεις συναλλαγών και παράνομα λογισμικά, που αλλοιώνουν τα δεδομένα, κυκλώματα φοροδιαφυγής επιχειρούν να παρακάμψουν ακόμη και τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, στερώντας από το Δημόσιο έσοδα από τον ΦΠΑ και τον φόρο εισοδήματος.
- 34,2% το μέσο ποσοστό παραβατικότητας κατά τους ελέγχους της ΑΑΔΕ το 2025
- 3,1 δισ. € το συνολικό ποσό των προστίμων που βεβαίωσε η ΑΑΔΕ πέρυσι
Η υπόθεση της Pizza Fan, η οποία ερευνάται για πιθανή φοροδιαφυγή ύψους 25.000.000 ευρώ από το 2022, επαναφέρει στο προσκήνιο τις μεθόδους απόκρυψης του πραγματικού τζίρου και αναδεικνύει τη δυσκολία των ελεγκτικών μηχανισμών να εντοπίσουν παρεμβάσεις που γίνονται ακόμη και μετά την έκδοση μιας φαινομενικά νόμιμης απόδειξης.
ΤΑ ΚΟΛΠΑ
Οι επιτήδειοι αξιοποιούν τεχνολογικά μέσα για να αποκρύπτουν συναλλαγές, να εμφανίζουν μειωμένες πωλήσεις και να περιορίζουν τεχνητά τις φορολογικές υποχρεώσεις τους:
– Η πρώτη μέθοδος βασίζεται στις λεγόμενες «μαϊμού» ταμειακές μηχανές. Πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες χρησιμοποιούνται ηλεκτρονικοί υπολογιστές και ειδικά προγράμματα για την παραγωγή και εκτύπωση παραστατικών που μοιάζουν με κανονικές αποδείξεις, χωρίς όμως να έχουν εκδοθεί από εγκεκριμένο φορολογικό μηχανισμό. Ο καταναλωτής παίρνει στα χέρια του ένα χαρτί που εμφανίζεται ως νόμιμο παραστατικό, χωρίς να γνωρίζει ότι η συναλλαγή ενδέχεται να μην έχει καταγραφεί με τον προβλεπόμενο τρόπο στα λογιστικά αρχεία της επιχείρησης.
Με αυτόν τον τρόπο, τα αντίστοιχα έσοδα μπορούν να μείνουν εκτός φορολογικής δήλωσης, στερώντας από το Δημόσιο τόσο τον αναλογούντα ΦΠΑ όσο και τον φόρο εισοδήματος. Η συγκεκριμένη πρακτική εκμεταλλεύεται την εμπιστοσύνη του πελάτη, ο οποίος θεωρεί ότι η παραλαβή μιας τυπωμένης απόδειξης αρκεί για να διασφαλίσει πως η συναλλαγή έχει καταγραφεί νόμιμα.
– Το δεύτερο κόλπο αφορά την καταχρηστική αξιοποίηση νόμιμων φορολογικών μηχανισμών. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι επιχειρήσεις μπορούν να εκδίδουν δελτία παραγγελίας χωρίς να ακολουθεί απόδειξη αντίστοιχης αξίας ή να εμφανίζουν μαζικές ακυρώσεις συναλλαγών και εκπτώσεις που δεν δικαιολογούνται από την πραγματική εμπορική δραστηριότητα.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι περιπτώσεις στις οποίες καταγράφεται ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός ακυρωτικών σημειωμάτων στο τέλος της ημέρας ή υπερβολικά υψηλή αξία εκπτώσεων. Τα στοιχεία αυτά δεν αποτελούν από μόνα τους απόδειξη φοροδιαφυγής, συνιστούν όμως ενδείξεις που μπορούν να ενεργοποιήσουν περαιτέρω ελέγχους. Οι ελεγκτές εξετάζουν τη συχνότητα, την αξία και τον χρόνο έκδοσης των παραστατικών, αναζητώντας μοτίβα που δεν συμβαδίζουν με τη συνήθη λειτουργία μιας επιχείρησης.
– Η τρίτη μέθοδος θεωρείται πιο σύνθετη, καθώς η απόδειξη μπορεί να εκδίδεται κανονικά αλλά τα στοιχεία της συναλλαγής να αλλοιώνονται σε μεταγενέστερο στάδιο. Παράνομα λογισμικά παρεμβαίνουν στα ηλεκτρονικά δεδομένα, μεταβάλλοντας ποσότητες, αξίες ή είδη προϊόντων ώστε ο καταγεγραμμένος τζίρος να εμφανίζεται χαμηλότερος από τον πραγματικό.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο πελάτης μπορεί να έχει λάβει απόδειξη, χωρίς το παραστατικό που εμφανίζεται στα συστήματα της επιχείρησης να αποτυπώνει το σύνολο των πωλήσεων. Η αποκάλυψη της πρακτικής απαιτεί τεχνική εξέταση των ψηφιακών αρχείων, έλεγχο των φορολογικών μηχανισμών και ανασύνθεση της πραγματικής εικόνας των συναλλαγών.
Η ΑΑΔΕ επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις συγκεκριμένες πρακτικές συνδυάζοντας τα δεδομένα των φορολογικών μηχανισμών με τις πληροφορίες που διαβιβάζονται στην πλατφόρμα myDATA αλλά και με τα στοιχεία από τις συναλλαγές μέσω POS. Οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις επιτρέπουν τον εντοπισμό αποκλίσεων, ασυνήθιστων ακυρώσεων και εκπτώσεων, καθώς και πιθανών περιπτώσεων στις οποίες τα δηλωμένα έσοδα δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική εμπορική δραστηριότητα.
Κομβικό ρόλο έχουν οι αλγόριθμοι που αναλύουν τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων και αναζητούν ασυνήθιστα μοτίβα. Μια ξαφνική ή επίμονη πτώση του τζίρου σε μια μεγάλη αλυσίδα, για παράδειγμα, ή μια εικόνα στην οποία κυριαρχούν αποδείξεις πολύ μικρής αξίας μπορεί να αποτελέσει ένδειξη που απαιτεί διερεύνηση. Η αξιολόγηση τέτοιων δεδομένων μπορεί να οδηγήσει σε επιτόπιους ελέγχους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε απόκλιση συνιστά αυτομάτως φορολογική παράβαση.
Όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις, επιστρατεύονται και εξειδικευμένοι ελεγκτές πληροφορικής. Με ειδικά εργαλεία ελέγχου, που συνδέονται στους υπολογιστές και στους φορολογικούς μηχανισμούς της επιχείρησης, εξετάζουν τον πηγαίο κώδικα των προγραμμάτων και αναζητούν κρυφά αρχεία, δεύτερες βάσεις δεδομένων ή λογισμικά που ενδέχεται να αλλοιώνουν τις συναλλαγές και να διαγράφουν ίχνη πωλήσεων πριν από τη διαβίβαση των στοιχείων στην εφορία.
ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ
Σημαντικό όπλο στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής αποτελεί και η εφαρμογή Appodixi, μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν να ελέγχουν τις αποδείξεις που λαμβάνουν και να καταγγέλλουν πιθανές παρατυπίες. Σκανάροντας με το κινητό τους το QR code της απόδειξης, μπορούν να διαπιστώσουν αν τα στοιχεία της έχουν διαβιβαστεί στην ΑΑΔΕ και αν εμφανίζονται σωστά.
– Αν, για παράδειγμα, η απόδειξη αναγράφει 50 ευρώ, αλλά η εφαρμογή εμφανίζει διαφορετικό ποσό ή ενημερώνει ότι δεν έχει διαβιβαστεί, ο καταναλωτής μπορεί να υποβάλει καταγγελία, προσφέροντας στις ελεγκτικές υπηρεσίες ένα επιπλέον στοιχείο για τη διερεύνηση της υπόθεσης.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΑΑΔΕ, οι καταγγελίες μέσω της εφαρμογής έχουν ξεπεράσει τις 225.000. Από αυτές περίπου 102.000 είναι επώνυμες και 123.000 ανώνυμες. Η πλειονότητα αφορά αποδείξεις από «πειραγμένους» φορολογικούς μηχανισμούς, πλαστά παραστατικά και περιπτώσεις μη διαβίβασης στοιχείων στο myDATA. Στους κλάδους που συγκεντρώνουν τις περισσότερες αναφορές περιλαμβάνονται η εστίαση -καφετέριες, μπαρ και εστιατόρια- και τα πρατήρια καυσίμων.
Εφημερίδα Απογευματινή
