Μια νέα σελίδα στη μάχη μείωσης του ιδιωτικού χρέους ανοίγει από σήμερα, καθώς τίθεται σε πλήρη λειτουργία η διευρυμένη μορφή του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών ώστε να μπορούν να ενταχθούν και οφειλέτες με κατώφλι χρεών τις 5.000 ευρώ. Η ψηφιακή πλατφόρμα της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους θα υποδέχεται πλέον μια πολύ μεγαλύτερη κατηγορία πολιτών, δίνοντας τη δυνατότητα σε εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά και μικρούς επαγγελματίες να αναζητήσουν οργανωμένη λύση για χρέη που μέχρι σήμερα βρίσκονταν εκτός κάθε ουσιαστικού πλαισίου συνδυαστικής ρύθμισης.
Υπολογίζεται ότι πάνω από 1.000.000 επιπλέον οφειλέτες με μικρά ή μεγαλύτερα χρέη θα μπορούν πλέον να κάνουν συνδυαστική χρήση των νέων ευνοϊκών διατάξεων της πλατφόρμας του Εξωδικαστικού για διακανονισμό σε 240 έως 420 δόσεις, διεκδικώντας υπό προϋποθέσεις ακόμη και μερική διαγραφή της οφειλής τους, ενώ το επιτόκιο θα είναι σταθερό στο 3% για όλη τη διάρκεια της αποπληρωμής.
Τι αλλάζει
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά κυρίως εκείνους που βρίσκονταν στην «γκρίζα ζώνη» του ιδιωτικού χρέους: πολίτες με οφειλές μερικών χιλιάδων ευρώ στην εφορία ή στον ΕΦΚΑ, στους δήμους ή σε τράπεζες και servicers και αλλού, οι οποίοι δεν πληρούσαν το αρχικό κριτήριο των 10.000 ευρώ για το ύψος χρέους που απαιτούνταν ώστε να ενταχθούν στον Εξωδικαστικό, αλλά την ίδια στιγμή αντιμετωπίζουν πραγματικές δυσκολίες αποπληρωμής. Πρόκειται για ανθρώπους που μπορεί να έχουν μια μικρή επιχείρηση, έναν ελεύθερο επαγγελματία με συσσωρευμένες υποχρεώσεις προς το Δημόσιο, μια οικογένεια που πιέστηκε από την αύξηση του κόστους ζωής ή τα τραπεζικά δάνεια ή έναν εργαζόμενο που αδυνατεί να καλύψει παλαιότερες οφειλές.
Μέχρι σήμερα ο εξωδικαστικός μηχανισμός λειτουργούσε ουσιαστικά ως εργαλείο για διευθέτηση μεγαλύτερων οφειλών, καθώς το ελάχιστο ύψος χρέους που απαιτούνταν για την υπαγωγή στη διαδικασία ανερχόταν στα 10.000 ευρώ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα χιλιάδες μικροοφειλέτες να παραμένουν εκτός προστατευτικού πλαισίου, χωρίς δυνατότητα συνολικής ρύθμισης και χωρίς πρόσβαση σε έναν μηχανισμό που θα μπορούσε να αποτρέψει την κλιμάκωση των προβλημάτων τους.
Το αποτέλεσμα ήταν πολλοί από αυτούς να βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο μέτρων αναγκαστικής είσπραξης, όπως κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών, δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων ή ακόμη και διαδικασίες πλειστηριασμών. Με την ένταξη στον Εξωδικαστικό, αυτός ο κίνδυνος παύει οριστικά, για όσο τουλάχιστον τηρείται η ρύθμιση.
Χαμηλότερο «κατώφλι»
Με τον νέο νόμο 5313/2026, το οικονομικό κατώφλι εισόδου στον εξωδικαστικό μηχανισμό μειώνεται από τα 10.000 στα 5.000 ευρώ. Η αλλαγή αυτή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον χώρο της διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, καθώς επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού σε μια τεράστια κατηγορία οφειλετών που μέχρι σήμερα δεν είχαν πρόσβαση σε μια ενιαία λύση. Με απλά λόγια, ένας πολίτης που έχει συνολικές οφειλές 6.000, 7.500 ή 9.000 ευρώ μπορεί πλέον να απευθυνθεί στην πλατφόρμα και να ζητήσει μια συνολική πρόταση ρύθμισης. Το χρέος αυτό μπορεί να αφορά ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ΑΑΔΕ, χρέη προς τον e-ΕΦΚΑ και το ΚΕΑΟ, καταναλωτικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες, οφειλές προς τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
– Για παράδειγμα, ένας ελεύθερος επαγγελματίας με χρέος 7.200 ευρώ μπορεί να έχει 3.500 ευρώ προς την εφορία, 2.000 ευρώ ασφαλιστικές εισφορές και 1.700 ευρώ σε καταναλωτικό δάνειο. Μέχρι σήμερα δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Από εδώ και στο εξής αποκτά τη δυνατότητα να ζητήσει μια ενιαία λύση αντί να αντιμετωπίζει διαφορετικά μέτωπα ταυτόχρονα.
Παραδείγματα
Άλλα παραδείγματα οφειλετών που μπορούν να επωφεληθούν αφορούν τις εξής περιπτώσεις:
1. Μικρός επαγγελματίας με χρέος 8.000 ευρώ. Ένας ιδιοκτήτης μικρού καταστήματος έχει συσσωρεύσει 4.500 ευρώ στην εφορία, 2.000 ευρώ στον ΕΦΚΑ και 1.500 ευρώ σε πιστωτική κάρτα. Με το προηγούμενο καθεστώς δεν μπορούσε να ενταχθεί στον Εξωδικαστικό. Πλέον μπορεί να λάβει ενιαία πρόταση ρύθμισης και να αποφύγει τον κατακερματισμό των χρεών του.
2. Οικογένεια με παλιό καταναλωτικό δάνειο. Ένα νοικοκυριό έχει 6.500 ευρώ υπόλοιπο καταναλωτικού δανείου και χαμηλότερο εισόδημα σε σχέση με την περίοδο που δημιουργήθηκε η οφειλή. Η πλατφόρμα εξετάζει τα εισοδήματα, την περιουσία και τη συνολική οικονομική εικόνα και μπορεί να προτείνει νέα διάρκεια αποπληρωμής που μειώνει σημαντικά τη μηνιαία επιβάρυνση.
«Κούρεμα» χρέους
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του Εξωδικαστικού είναι η δυνατότητα μείωσης της οφειλής μέσω διαγραφής μέρους αυτής. Το «κούρεμα» δεν εφαρμόζεται αυτομάτως σε όλους, αλλά προκύπτει μέσα από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας, ο οποίος αξιολογεί αναλυτικά το εισόδημα, την ακίνητη περιουσία, τις καταθέσεις, την οικογενειακή κατάσταση, τη συνολική οικονομική δυνατότητα. Σε αρκετές περιπτώσεις ρυθμίσεων που έχουν γίνει τα προηγούμενα χρόνια, ο μηχανισμός έχει οδηγήσει σε σημαντικές μειώσεις κυρίως προσαυξήσεων, τόκων και επιβαρύνσεων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχει προκύψει μείωση και μέρους του κεφαλαίου.
– Για παράδειγμα, ένας οφειλέτης με αρχική απαίτηση 40.000 ευρώ προς χρηματοπιστωτικό φορέα μπορεί, ανάλογα με τα οικονομικά δεδομένα του, να λάβει πρόταση που μειώνει σημαντικά το τελικό ποσό αποπληρωμής και το διαμορφώνει σε επίπεδο συμβατό με τις πραγματικές δυνατότητές του.
Τι να προσέξετε
Παρά τις σημαντικές διευκολύνσεις, ο μηχανισμός δεν λειτουργεί αυτομάτως ούτε σημαίνει διαγραφή όλων των χρεών. Οι βασικοί κανόνες είναι συγκεκριμένοι:
– Ελάχιστη δόση 50 ευρώ. Η νέα αρχιτεκτονική προβλέπει ελάχιστη μηνιαία καταβολή 50 ευρώ ώστε η ρύθμιση να παραμένει προσιτή ακόμη και για χαμηλότερα εισοδήματα.
– Το όριο των 5.000 ευρώ αφορά το συνολικό χρέος. Ένας πολίτης με συνολική οφειλή έως 4.999 ευρώ δεν μπορεί να ενταχθεί στον Εξωδικαστικό. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να χρησιμοποιήσει άλλα διαθέσιμα εργαλεία, όπως η πάγια ρύθμιση της ΑΑΔΕ ή άλλες προβλεπόμενες διαδικασίες.
Αυτομάτως
Ο οφειλέτης δεν επιλέγει μόνος του αριθμό δόσεων ή το είδος της ρύθμισης που μπορεί να κάνει. Είναι υποχρεωμένος να συναινέσει για την άρση του τραπεζικού, φορολογικού και ασφαλιστικού απορρήτου προκειμένου το Δημόσιο, ο ΕΦΚΑ και οι πιστωτές του να έχουν πλήρη εικόνα των εισοδημάτων, της περιουσίας και των υποχρεώσεων. Στο πλαίσιο αυτό οφείλει να παρουσιάσει την πραγματική οικονομική κατάστασή του, να συγκεντρώσει τα απαιτούμενα στοιχεία και δικαιολογητικά και στη συνέχεια να περιμένει την έκδοση της εγκριτικής ή απορριπτικής απάντησης από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας, η οποία δημιουργεί πρόταση με βάση τα πραγματικά οικονομικά στοιχεία που θα δηλωθούν και θα διασταυρωθούν.
Πρώτη κατοικία
Μία επιπλέον σημαντική παρέμβαση που υλοποιείται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, αλλά θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται από το φθινόπωρο, είναι η δυνατότητα διάσωσης της πρώτης κατοικίας υπό όρους. Στην πράξη ο οφειλέτης που χρωστά στεγαστικό δάνειο σε τράπεζα ή fund θα μπορεί να συναινέσει στην εκποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων (π.χ. εξοχικό, οικόπεδα, άλλο ακίνητο) προκειμένου να διασώσει αποκλειστικά το σπίτι του.
Η διαφορά είναι ότι μέχρι σήμερα μέσω του Εξωδικαστικού ρυθμίζεται το σύνολο των χρεών που έχει κάποιος, είτε αυτά είναι χρέη προς το Δημόσιο είτε προς άλλους πιστωτές, δηλαδή τράπεζες και funds. Για τη ρύθμιση των οφειλών λαμβανόταν υπόψη η αξία του συνόλου της περιουσίας του. Με τη νέα διάταξη θα μπορεί κάποιος να επιδιώξει την προστασία μόνο της πρώτης κατοικίας του, επιτυγχάνοντας χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις για τη ρύθμιση που την αφορά.
Απολογισμός
Η διεύρυνση του Εξωδικαστικού έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το εργαλείο έχει ήδη καταγράψει σημαντικά αποτελέσματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 64.000 επιτυχείς ρυθμίσεις συνολικού ύψους περίπου 20 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Εφημερίδα Απογευματινή
