Η στρατηγική της Qatar Energy, η οποία ετοιμάζεται να εξελιχθεί στον μεγαλύτερο αγοραστή αμερικανικού LNG στις αρχές της επόμενης δεκαετίας, επαναφέρει στο προσκήνιο τη σημασία των μακροπρόθεσμων συμβολαίων προμήθειας φυσικού αερίου και τις δυνατότητες που είχε επιχειρήσει να αξιοποιήσει η Atlantic SEE LNG. Η εξέλιξη, που ανέδειξαν οι Financial Times, καταδεικνύει ότι ακόμη και χώρες με τεράστια εγχώρια παραγωγή επιδιώκουν να εξασφαλίσουν πρόσθετες ποσότητες από τις ΗΠΑ, προκειμένου να ενισχύσουν την εμπορική τους ευελιξία και την παρουσία τους στις διεθνείς αγορές.
Η Qatar Energy, η κρατική ενεργειακή εταιρεία του Κατάρ, χώρας με τα τρίτα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου παγκοσμίως, επιδιώκει να εξασφαλίσει πρόσβαση σε αμερικανικό LNG μέσω πολυετών συμφωνιών. Σε μια περίοδο κατά την οποία παραμένουν ανοιχτά τα πολεμικά μέτωπα στη Ρωσία και την Ουκρανία, αλλά και στη Μέση Ανατολή, η διαθεσιμότητα του καυσίμου δεν θεωρείται δεδομένη. Αντίστοιχα κρίσιμη είναι και η εξασφάλιση ανταγωνιστικών τιμών, καθώς η αναζήτηση φορτίων στην αγορά δεν εγγυάται ότι αυτά θα είναι διαθέσιμα με ευνοϊκούς όρους.
Το μοντέλο του Κατάρ και η Atlantic SEE LNG
Όπως επισημαίνουν παράγοντες με γνώση της ενεργειακής αγοράς, η στρατηγική των Καταριανών είναι να αγοράζουν αμερικανικό LNG με προορισμό κυρίως την ευρωπαϊκή αγορά, διατηρώντας παράλληλα τη δική τους παραγωγή για την κάλυψη των εγχώριων αναγκών και την τροφοδοσία των ασιατικών αγορών. Το Κατάρ διαθέτει από τα χαμηλότερα κόστη παραγωγής LNG διεθνώς, γεγονός που του επιτρέπει να αξιοποιεί εμπορικά τις διαφορετικές πηγές προμήθειας και να ενισχύει την ευελιξία του.
«Οι Καταριανοί αγοράζουν αμερικανικό LNG για να το πουλήσουν κυρίως στην Ευρώπη και να χρησιμοποιήσουν τη δική τους παραγωγή LNG –με δεδομένο ότι το κόστος παραγωγής παραμένει από τα χαμηλότερα στον κόσμο– για την κάλυψη των εγχώριων αναγκών και για να το διοχετεύσουν στις αγορές της Ασίας», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι ίδιες πηγές.
Πρόκειται, όπως υποστηρίζουν, για ένα μοντέλο αντίστοιχο με εκείνο που επιχείρησε να εφαρμόσει η Atlantic SEE LNG, η οποία υπέγραψε πριν από έναν χρόνο το πρώτο μακροπρόθεσμο συμβόλαιο προμήθειας αμερικανικού LNG, με στόχο την τροφοδοσία χωρών της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού ήταν η αξιοποίηση των υποδομών του Κάθετου Διαδρόμου, που ενισχύουν τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης εισόδου και διαμετακόμισης φυσικού αερίου προς τις βαλκανικές και ευρωπαϊκές αγορές.
Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη στρατηγική δεν υποστηρίχθηκε στον βαθμό που απαιτούσαν οι συνθήκες, αποδίδοντας ευθύνες και σε κυβερνητικά στελέχη που είχαν εκφράσει αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα του συμβολαίου της Atlantic SEE LNG.
Όπως αναφέρουν, οι ποσότητες που είχαν εξασφαλιστεί τότε θα κατευθυνθούν τελικά στην Αλβανία και τη Βοσνία, βάσει των δεσμευτικών συμβάσεων που έχει υπογράψει η εταιρεία. Την ίδια στιγμή, η Atlantic SEE LNG φέρεται να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων αμερικανικού LNG στις τιμές που είχαν συμφωνηθεί αρχικά, καθώς οι συγκεκριμένοι όροι δεν είναι πλέον διαθέσιμοι στην αγορά.
Το ζήτημα έχει αναδείξει και ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Αλέξανδρος Εξάρχου, με πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του, στις οποίες επισήμανε τη μεταβολή των συνθηκών στην αγορά LNG και τη δυσκολία εξασφάλισης φορτίων με το αρχικό κόστος.
Η Qatar Energy δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Μεγάλες ενεργειακές εταιρείες που διαθέτουν δική τους παραγωγή φυσικού αερίου έχουν επίσης συνάψει πολυετείς συμφωνίες προμήθειας από αμερικανικά έργα LNG. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η ConocoPhillips, η Shell και η TotalEnergies, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία των μακροπρόθεσμων συμβολαίων ακόμη και για ισχυρούς παραγωγούς με διεθνή παρουσία.
Το επιχείρημα των υποστηρικτών της στρατηγικής της Atlantic SEE LNG είναι ότι οι συμφωνίες αυτού του τύπου δεν αποσκοπούν αποκλειστικά στην εξασφάλιση φυσικού αερίου για άμεση κατανάλωση. Δημιουργούν παράλληλα εμπορικές δυνατότητες, προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των φορτίων και μπορούν να ενισχύσουν τη θέση μιας χώρας στις διεθνείς ενεργειακές ροές.
«Κινδυνεύει να χαθεί μια τεράστια ευκαιρία για τη χώρα και παλεύουμε με θηρία γι’ αυτό που κάποιοι εδώ στην Ελλάδα το θεωρούσαν χαμένη υπόθεση και το ναρκοθετούσαν. Ή μήπως πιστεύουμε ότι οι εγχώριοι βαφτισμένοι ειδικοί στο LNG γνωρίζουν καλύτερα τη διεθνή αγορά από τους Καταριανούς;», σχολιάζουν χαρακτηριστικά οι ίδιες πηγές.
Το διακύβευμα για την Ελλάδα αφορά πλέον όχι μόνο την εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων φυσικού αερίου, αλλά και τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τις υποδομές της και τη γεωγραφική της θέση, ώστε να συμμετέχει ενεργά στην εμπορία και τη διαμετακόμιση LNG προς την ευρύτερη περιοχή. Η στρατηγική που ακολουθούν μεγάλοι διεθνείς ενεργειακοί όμιλοι επαναφέρει, έτσι, το ερώτημα κατά πόσο η χώρα μπορεί να κεφαλαιοποιήσει εγκαίρως τις ευκαιρίες που δημιουργεί η αναδιάταξη της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου.
