Τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό και διατλαντικό ενεργειακό σύστημα, καθώς και τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας ΗΠΑ–Ευρώπης στον τομέα της ενέργειας, αναδεικνύει ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σε άρθρο του στο διεθνούς κύρους περιοδικό Foreign Policy.
Στο άρθρο με τίτλο «Η διατλαντική ενεργειακή σχέση είναι ισχυρότερη από ποτέ – Πώς θα καταστήσουμε τους ενεργειακούς δεσμούς ΗΠΑ–Ευρώπης ακόμη πιο ανθεκτικούς», ο υπουργός σκιαγραφεί τη μετάβαση της Ευρώπης σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο και τον ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Το 2025 ως σημείο καμπής για την ενεργειακή ασφάλεια
Όπως επισημαίνει, το 2025 αποτέλεσε ορόσημο για τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία. Η κρίση που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 οδήγησε την Ευρώπη από την επείγουσα διαχείριση κινδύνων σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική αναδιάρθρωση του ενεργειακού της εφοδιασμού.
Στο πλαίσιο αυτό, το 6ο P-TEC που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα τον Νοέμβριο ανέδειξε τη νέα αυτή κατεύθυνση, φέρνοντας στο ίδιο τραπέζι υπουργούς Ενέργειας, αξιωματούχους των ΗΠΑ και εκπροσώπους της αγοράς.
Στρατηγική απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο
Ο κ. Παπασταύρου τονίζει ότι η σταδιακή απομάκρυνση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο αποτέλεσε όχι μόνο στρατηγική, αλλά και ηθική επιλογή. Υπενθυμίζει ότι το 2021 η Ρωσία κάλυπτε περίπου το 40% των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ, ποσοστό που έως το 2024 μειώθηκε κοντά στο 11%.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλέον εγκρίνει δεσμευτικούς κανόνες για την πλήρη κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, με χρονικό ορίζοντα το 2027.
Ο αυξημένος ρόλος των ΗΠΑ στην ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης
Σύμφωνα με το άρθρο, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξελίχθηκαν σε βασικό πυλώνα της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης. Το 2024 κάλυψαν σχεδόν το 45% των εισαγωγών LNG της ΕΕ, ενώ το 2025 το ποσοστό αυτό προσέγγισε το 60%.
Ο υπουργός αναφέρεται και στην κοινή δήλωση που υπέγραψε με τον Αμερικανό Υπουργό Ενέργειας, Κρις Ράιτ, επισημαίνοντας τη μετάβαση από την έκτακτη συνεργασία σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική συμμαχία.
Η Ελλάδα στο επίκεντρο του νέου ενεργειακού χάρτη
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάδειξη της Ελλάδας σε κομβικό ενεργειακό παίκτη. Όπως σημειώνει, το 2025 πάνω από το 80% των εισαγωγών LNG της χώρας προήλθε από τις ΗΠΑ, ενώ οι υποδομές της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης αποτελούν πλέον κρίσιμα σημεία εισόδου ενέργειας για την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ο κ. Παπασταύρου υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα, από καθαρός εισαγωγέας, μετατράπηκε σε καθαρό εξαγωγέα φυσικού αερίου, με περισσότερα από 11 δισ. κυβικά μέτρα να επανεξάγονται σε γειτονικές χώρες το 2024.
Ο Κάθετος Διάδρομος και η περιφερειακή σταθερότητα
Καθοριστικής σημασίας χαρακτηρίζεται ο Κάθετος Διάδρομος, το δίκτυο αγωγών που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Όταν ολοκληρωθεί πλήρως, θα μπορεί να τροφοδοτεί έως και 100 εκατομμύρια Ευρωπαίους με μη ρωσικό φυσικό αέριο.
Για την Ουκρανία, ο διάδρομος αυτός συνιστά, όπως σημειώνεται, στρατηγική γραμμή ζωής εντός του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.
Ενεργειακή μετάβαση με ρεαλισμό
Ο υπουργός υπογραμμίζει ότι η στρατηγική της Ελλάδας δεν έρχεται σε αντίθεση με τη μετάβαση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Αντιθέτως, βασίζεται σε έναν ισορροπημένο συνδυασμό: ισχυρή ανάπτυξη ΑΠΕ, εκσυγχρονισμό δικτύων και διατήρηση του φυσικού αερίου ως καυσίμου-γέφυρα.
Το 2024, οι ΑΠΕ κάλυψαν πάνω από το 50% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, ενώ στόχος έως το 2030 είναι το ποσοστό αυτό να φτάσει το 82%.
Τρεις προϋποθέσεις για ισχυρότερη διατλαντική συνεργασία
Ο Σταύρος Παπασταύρου καταλήγει θέτοντας τρεις βασικές προϋποθέσεις για τη θωράκιση της διατλαντικής ενεργειακής σχέσης: επενδύσεις σε υποδομές LNG, επιτάχυνση των περιφερειακών διασυνδέσεων και βαθύτερη οικονομική και κανονιστική εναρμόνιση ΗΠΑ–Ευρώπης.
Όπως σημειώνει, η Ελλάδα σκοπεύει να παραμείνει βασικός παράγοντας αυτής της προσπάθειας, λειτουργώντας ως γέφυρα σταθερότητας, ενέργειας και συνεργασίας σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων.
