Το Σύνταγμα της Ελλάδας είναι η συμπυκνωμένη κωδικοποιημένη θεσμική έκφραση του αξιακού κώδικα που προσδιορίζει τη διαχρονική πολιτιστική και εθνική μας ταυτότητα. Θωρακίζεται από την ισχυρή δημοκρατική του νομιμοποίηση. Είναι αυστηρό και παράλληλα ανοιχτό. Αυστηρό διότι αναθεωρείται δύσκολα με την απλή ή την ενισχυμένη συνδυαστικά πλειοψηφία δύο Βουλών, της Προτείνουσας και της Αναθεωρητικής, μεταξύ των οποίων μεσολαβούν εκλογές.
Ο αυστηρός χαρακτήρας του προστατεύει τον πυρήνα του πολιτισμού μας από την τάση της παγκοσμιοποίησης να «κλωνοποιεί – ομογενοποιεί» τους εθνικούς πολιτισμούς (MacDonaldnisation) και τα οικονομικοπολιτικά μοντέλα, ενώ ο ανοιχτός χαρακτήρας εναρμονίζει την ερμηνεία και εφαρμογή του Εθνικού Συντάγματος με τη διεθνή και την ευρωπαϊκή έννομη τάξη, που καθίστανται όλο και πιο παρεμβατικές ως προς την εθνική έννομη τάξη. Με τον τρόπο αυτό το εθνικό Σύνταγμα παρακολουθεί τις διεθνείς γεωπολιτικές, τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις, ώστε να μην οδηγηθούμε σε θραύση του θεσμικού μας πλαισίου.
Η προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου είναι το κεντρικό πρόταγμα του πολιτειακού χάρτη της χώρας μας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις κρίσης, όπως αυτές που ζήσαμε με την οικονομία, την πανδημία και το Μεταναστευτικό. Στις κρίσεις αυτές ενεργοποιήθηκε ο Μηχανισμός Εξαίρεσης του Συντάγματός μας με το ∆ίκαιο της Ανάγκης να λειτουργεί συχνά ως αμορτισέρ που απορρόφησε τους κραδασμούς του συστήματός μας με επιτυχία σε απόλυτο και αναγκαίο συντονισμό με διεθνή κέντρα, όπως οι θεσμοί (∆ΝΤ, τρόικα κ.λπ.), ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Ε.Ε.
Στην ιστορική περίοδο, που τώρα ξεκινά, οι προκλήσεις πολλαπλασιάζονται. Η τεχνητή νοημοσύνη, η Συνθετική Βιολογία και η Ρομποτική επηρεάζουν καταλυτικά την καθημερινότητα στην οικονομία, την υγεία, την εκπαίδευση, το περιβάλλον, την εργασία, την πολιτική, την ασφάλεια, την άμυνα, τη νομοθέτηση, τη ∆ικαιοσύνη, τη διοίκηση. Ολες οι θετικές ή αρνητικές επιπτώσεις που αγγίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία συνδέονται άμεσα με τη συζήτηση που ξεκινά για την Αναθεώρηση του Συντάγματος.
Για τον λόγο αυτό η ευθύνη όλων των πολιτικών δυνάμεων –και κυρίως των βουλευτών– είναι πολύ μεγάλη, ώστε να πρυτανεύσει η νηφαλιότητα, η υπευθυνότητα, η επιστημονική και πολιτική τεκμηρίωση των προτάσεων που κατατίθενται και εντέλει η αντίληψη ότι τώρα σχεδιάζουμε και αποφασίζουμε τον οδικό χάρτη της Ελλάδας προς το μέλλον και τη μοίρα της νεότερης γενιάς. ∆εν έχουμε επομένως κανένα δικαίωμα να εξαντλήσουμε αυτή την ευκαιρία σε άγονες μικροκομματικές αντιπαραθέσεις, σε εύκολες προτάσεις εντυπώσεων και κυρίως σε σκοπιμότητες που αφορούν τις επόμενες εκλογές. Για να πετύχουμε όλοι μαζί, πρέπει το βλέμμα μας να είναι σταθερά εστιασμένο στις επόμενες γενιές.
*Εισηγητής της πλειοψηφίας στην επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση, βουλευτής Ροδόπης με τη Ν.∆., πρώην υπουργός, καθηγητής Συνταγματικού ∆ικαίου Νομικής Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου
Κυριακάτικη Απογευματινή
