Υπάρχουν εποχές που η Ιστορία κυλά αθόρυβα. Και υπάρχουν άλλες που επιστρέφει χωρίς να ζητήσει άδεια. Όχι ως ανάμνηση αλλά ως υπενθύμιση ότι τίποτε δεν είναι δεδομένο. Ούτε η ειρήνη. Ούτε η ευημερία. Ούτε η ασφάλεια.
Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία δεν είναι απλώς ακόμη μία συνάντηση αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Πίσω από τις δηλώσεις, τα ποσοστά των αμυντικών δαπανών και τις διπλωματικές ισορροπίες διακυβεύεται κάτι βαθύτερο: αν η Δύση έχει συνειδητοποιήσει ότι εισέρχεται σε μια νέα ιστορική περίοδο.
Για περισσότερο από τρεις δεκαετίες, η Ευρώπη έζησε με την πεποίθηση ότι η οικονομία μπορούσε να αντικαταστήσει τη γεωπολιτική. Ότι οι αγορές θα ήταν ισχυρότερες από τους στρατούς, ότι η αλληλεξάρτηση των οικονομιών θα απέτρεπε τις συγκρούσεις και ότι η πρόοδος θα ακολουθούσε μια σχεδόν νομοτελειακή πορεία. Ήταν μια γοητευτική ιδέα. Δεν ήταν όμως η πραγματικότητα.
Ο πόλεμος επέστρεψε στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Η Μέση Ανατολή παραμένει σε διαρκή αναταραχή. Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται σε εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος. Η ενέργεια, οι θαλάσσιοι διάδρομοι, οι κρίσιμες υποδομές, τα δίκτυα δεδομένων και οι πρώτες ύλες μετατρέπονται σε πεδία στρατηγικού ανταγωνισμού. Η γεωπολιτική δεν αποτελεί πλέον αντικείμενο πανεπιστημιακών αναλύσεων· εισβάλλει στην καθημερινότητα των κοινωνιών.
Για αυτό και η σημερινή συζήτηση δεν αφορά μόνο την ενίσχυση της Συμμαχίας. Αφορά τη μετάβαση από μια εποχή όπου η ασφάλεια θεωρούνταν δεδομένη σε μια εποχή όπου πρέπει καθημερινά να κατακτάται. Η αποτροπή, η τεχνολογική υπεροχή, η ανθεκτικότητα των δημοκρατικών θεσμών και η στρατηγική αυτονομία επιστρέφουν στο επίκεντρο. Όχι επειδή η Δύση επιδιώκει την αντιπαράθεση, αλλά επειδή κατάλαβε ότι η ειρήνη δεν διατηρείται με ευχές. Διατηρείται με αξιοπιστία.
Σε αυτήν τη νέα πραγματικότητα η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να λειτουργεί ως θεατής. Η γεωγραφία δεν της το επιτρέπει. Ούτε η Ιστορία της. Η σταθερή στρατηγική που ακολουθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην εξωτερική πολιτική έχει ενισχύσει την αξιοπιστία της χώρας στους ευρωπαϊκούς και διατλαντικούς θεσμούς, μετατρέποντας τη συνέπεια από χαρακτηριστικό πολιτικής συμπεριφοράς σε στρατηγικό κεφάλαιο της πατρίδας.
Την ίδια στιγμή, ο μετασχηματισμός που επιχειρεί ο Νίκος Δένδιας υπερβαίνει τα όρια ενός ακόμη εξοπλιστικού προγράμματος. Οι κοινωνίες συνήθως αντιλαμβάνονται την αξία της άμυνας όταν αυτή έχει ήδη αποτύχει. Η πραγματική πρόκληση της πολιτικής όμως είναι να επενδύει στην αποτροπή πριν εμφανιστεί η κρίση. Εκεί βρίσκεται η ουσία των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται σήμερα: στη μετάβαση από τη διαχείριση της ισχύος στη στρατηγική οικοδόμησή της. Γιατί η αποτροπή δεν είναι επιλογή πολυτέλειας· είναι προϋπόθεση εθνικής κυριαρχίας.
Οι Σύνοδοι Κορυφής τελειώνουν πάντοτε με μια οικογενειακή φωτογραφία και ένα κοινό ανακοινωθέν. Η Ιστορία, όμως, σπάνια θυμάται τις φωτογραφίες. Θυμάται τις αποφάσεις που άλλαξαν την πορεία των εθνών.
Και η μεγαλύτερη απόφαση δεν είναι ποτέ μόνο εκείνη που λαμβάνεται γύρω από ένα τραπέζι. Είναι εκείνη που παίρνει κάθε κοινωνία όταν αποφασίζει αν θα προετοιμαστεί για τον κόσμο που έρχεται ή αν θα συνεχίσει να νοσταλγεί τον κόσμο που φεύγει.
Ο κ. Μωυσιάδης είναι αναπληρωτής γραμματέας Διεθνών Σχέσεων και μέλος της Πολιτικής Επιτροπής της Νέας Δημοκρατίας
* Ο τίτλος αποτελεί αναφορά στη θεωρία του «Τέλους της Ιστορίας», που διατύπωσε ο Φράνσις Φουκουγιάμα το 1989 και ανέπτυξε αργότερα στο βιβλίο «The End of History and the Last Man» (1992).
Εφημερίδα Απογευματινή
