Κάτι παράξενο συμβαίνει με τις κεντρώες παρατάξεις στην Ευρώπη, καθώς η σταδιακή απομάκρυνση ψηφοφόρων από αυτές εύλογα γεννά και το υπαρξιακό, από πολιτικής πλευράς, ερώτημα τι είναι τελικώς αυτό το Κέντρο, σε τι ιδεολόγημα, με τα χρόνια, έχει αναδειχθεί, γιατί υπήρξε, και τι διαφορετικό εκφράζει που δεν εκφράζουν άλλες φιλελεύθερες ιδεολογίες.
Ήδη από το 2015 και την οικονομική κρίση τα επονομαζόμενα κεντρώα κόμματα στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν πρόβλημα, έτσι ώστε οι προερχόμενες από τα κόμματα αυτά κυβερνήσεις να μην μπορούν να εξαντλήσουν θητεία, να εμφανίζονται αδύναμες και τα κόμματά τους να τα εγκαταλείπει ο κόσμος.
Παραδοσιακά στη χώρα μας, ιδιαίτερα ενόψει εκλογικών αναμετρήσεων, ο χώρος τον οποίον έσπευδαν ιδεολογικώς να διεκδικήσουν τα μεγάλα, κυρίως, κόμματα, ειδικώς υπό συνθήκες πολιτικού διπολισμού που κυριαρχούσε στη Μεταπολίτευση, ήταν αυτός του Κέντρου. Αυτός ο διπολισμός σήμερα δεν υπάρχει, κατά την προηγούμενη έννοιά του, έτσι ώστε και ο κ. Κασσελάκης να λέει σήμερα ότι το κόμμα του στρέφεται προς το Κέντρο!
Υπό το πρίσμα μιας απλής θεώρησης της ιδεολογίας του Κέντρου, θα μπορούσε κανείς να πει ότι εκφράζει τη μέση πολιτική οδό, μολονότι μία τέτοια παραδοχή a priori απορρίπτει ότι ένα κόμμα που βρίσκεται ιδεολογικώς είτε στον χώρο της Δεξιάς είτε στο χώρο του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού είναι δυνατόν να πολιτεύεται με τις αρχές της «μεσότητος», την οποία υποτίθεται ότι εκπροσωπεί το Κέντρο.
Πριν από αρκετά χρόνια, ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος σε κάποια ραδιοφωνική εκπομπή είχε πει χαριτολογώντας ότι στην πολιτική πρέπει να πηγαίνεις όπως στον δρόμο: Είτε δεξιά είτε αριστερά. Αν πηγαίνεις στο κέντρο, κινδυνεύεις να συγκρουσθείς.
Με ασφαλώς μεγαλύτερη φιλοσοφική διάθεση είχε θέσει το θέμα ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, απορρίπτοντας τη δογματική πεποίθηση όσων υποστηρίζουν ότι το πολιτικό καλό μπορεί να αναζητηθεί μόνο στη μεσότητα του Κέντρου. «Καλή είναι η μέση λύση, έλεγε. Αλλά πού θα χαραχθεί η τομή της μέσης λύσης; Ιδού το πρόβλημα των εφικτών συστημάτων».
Σε ένα εξαιρετικό πόνημά του, με τίτλο «Η αριστοτελική μεσότης και το Κέντρο», ο ακάματος αναζητητής της φιλοσοφικής αλήθειας στα πολιτικά ιδεολογήματα Κωνσταντίνος Καλλίας αναφέρει: «Η πολιτική θέση του Κέντρου εκφράζεται σαφέστατα από το όνομά της. Βρίσκεται μεταξύ των άκρων σε απόσταση από αυτά. … Όπως και η αριστοτελική μεσότητα, το Κέντρο δεν είναι γεωμετρικό σημείο. Καθορίζεται από τις αντικειμενικές συνθήκες και από την πολιτική φρόνηση προσώπου υπεύθυνου και αφιερωμένου στα κοινά, η οποία εμπνέεται και οδηγείται από τις αρχές της πολιτικής και κοινωνικής δημοκρατίας, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης».
Όσο σημαντικές ως απόψεις κι αν είναι αυτές, σε έναν κόσμο που σταδιακά α-πολιτικοποιείται αλλά και για πολιτικές που οι ιδεολογικές τους ταμπέλες έχουν χάσει τη λαμπρότητα του παρελθόντος, δεν είναι δυνατόν να μην εντοπίσει κανείς μια μικρή αυθαιρεσία στο περιεχόμενο των απόψεων αυτών, έστω και υπό τη φιλοσοφική τους οπτική, όπως την προσδιόρισε ο Καλλίας. Κι αυτό διότι τέτοια όρια προσδιορισμού της έννοιας του Κέντρου εμπεριέχουν μια απόρριψη. Απορρίπτουν δηλαδή εκ προοιμίου το να εμπνέονται από τις ίδιες αρχές της κοινωνικής δημοκρατίας, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης κόμματα που χαρακτηρίστηκαν διαχρονικώς ως δεξιά ή αριστερά, εξαιτίας μιας παραδοσιακής χωροταξικής παραδοχής της θέσης τους στη Βουλή!
Το αν η πολιτική κάποιου κόμματος που δεν αυτοαποκαλείται κεντρώο έδειξε ελλείμματα πολιτικής και κοινωνικής δημοκρατίας ή δικαιοσύνης, αυτό πρέπει να παραπέμπει στο ερώτημα που έθεσε ο Τσάτσος, «πού πρέπει να χαραχθεί η τομή της μέσης λύσης», υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι το κόμμα αυτό δεν αυθαιρέτησε για κομματικό και μόνο όφελος. Πέραν δε τούτων, το Κέντρο στην Ελλάδα ως κόμμα δεν υπήρξε και άμοιρο αναλόγων ελλειμμάτων -δημοκρατικότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης-, έτσι ώστε να διαψεύδεται η πεποίθηση Καλλία για τις ιδιότητες αυτές του κεντρώου χώρου. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο σε μια χώρα όπως η δική μας, όπου οι ετικέτες είναι κενές περιεχομένου, αν αναλογισθεί κανείς ότι στη μεταπολιτευτική Ελλάδα σοσιαλιστική πολιτική εφήρμοσε η Νέα Δημοκρατία και δεξιά πολιτική το ΠΑΣΟΚ!
Ο γράφων πιστεύει ότι τα στοιχεία της χρυσής τομής που θέλει να μονοπωλεί το Κέντρο τα διαθέτει κάθε κόμμα που πιστεύει στις αρχές της πολιτικής και κοινωνικής ελευθερίας και δικαιοσύνης. Σημασία, από ιδεολογικής πλευράς, έχει σε τι έκταση τα εφαρμόζει, όταν μάλιστα υπάρχει το στενό πλαίσιο εφαρμογής μιας πολιτικής που ορίζεται μάλιστα ως η τέχνη του εφικτού. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι υπό την ιδεολογική έννοια του κεντρώου φροντίζουν να καλύπτονται όσοι δεν έχουν το θάρρος να εκτεθούν λέγοντας ευθαρσώς τι ακριβώς πιστεύουν και τι θέλουν. Διότι αυτομάτως αυτά τα «πιστεύω» σε κατατάσσουν κάπου.
Από την άλλη πλευρά, επίσης τυχαίο δεν είναι ότι το Κέντρο εξέλιπε ως κόμμα στην Ελλάδα, και το μόνο που έμεινε είναι τα κόμματα να διεκδικούν είτε την κάλυψή του είτε τους ανύπαρκτους πλέον ψηφοφόρους του, οι οποίοι είναι φυσικό να έχουν ήδη κάπου ενταχθεί.
Εφημερίδα Απογευματινή
