Ελλάδα και Τουρκία εισέρχονται σταδιακά σε προεκλογική τροχιά και όλα δείχνουν πως η ένταση των τελευταίων εβδομάδων θα κλιμακωθεί περαιτέρω. Στην Αθήνα, πάντως, φαίνεται πως έχει ήδη σχεδιαστεί μια κίνηση υψηλού συμβολισμού και ιδιαίτερης πολιτικής βαρύτητας: η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως και δυτικά της Κρήτης. Πηγές αναφέρουν στην «Κυριακάτικη Απογευματινή» ότι η απαραίτητη προετοιμασία για την εν λόγω -ιστορικής σημασίας- κίνηση έχει ολοκληρωθεί σε νομικό, τεχνικό αλλά και διπλωματικό επίπεδο.
Σε τμήματα της Κρήτης, κυρίως στη νότια πλευρά, η συγκεκριμένη επέκταση δεν θεωρείται ότι θα οδηγήσει κατ’ ανάγκην σε σοβαρές εντάσεις. Διαφορετική είναι η εικόνα στα δυτικά, στην περιοχή που γειτνιάζει με το τμήμα της ΑΟΖ το οποίο η Ελλάδα έχει οριοθετήσει με την Αίγυπτο, βάσει της συμφωνίας του 2020. Εκεί εκτιμάται ότι η τουρκική αντίδραση θα είναι έντονη, καθώς μια τέτοια ελληνική κίνηση θα έπληττε στην πράξη το αφήγημα της «γαλάζιας πατρίδας».
Αναφορά στο διάβημα
Το ίδιο, άλλωστε, αναμένεται να συμβεί εφόσον η Αθήνα αποφασίσει να ασκήσει κυριαρχία -και όχι απλώς κυριαρχικό δικαίωμα- επεκτείνοντας τα χωρικά της ύδατα από τα 6 στα 12 ν.μ. και στην περιοχή του Καστελλόριζου, το οποίο επισκέπτεται αυτές τις μέρες ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Σύμφωνα με έγκυρες πηγές, και για τη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει ήδη έτοιμος «φάκελος».
Μέχρι σήμερα, πάντως, ουδείς εκ των κυβερνώντων έχει προαναγγείλει δημοσίως και με σαφήνεια ότι επίκειται επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο εγγύς μέλλον. Υπάρχει, ωστόσο, ένα στοιχείο που μόνο τυχαίο δεν μπορεί να θεωρηθεί. Στο αυστηρό διάβημα που επέδωσε η ελληνική πρεσβεία στην Αγκυρα προς το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, με αφορμή τα παράνομα θαλάσσια πάρκα που ανακοίνωσε μονομερώς η Τουρκία, περιλαμβάνεται ρητή αναφορά στο δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα. Πρόκειται για αναφορά που πρώτη φορά καταγράφεται σε τέτοιο πλαίσιο, γεγονός που έχει γίνει απολύτως συνειδητά. Στη λογική του «scripta manent», η Αθήνα επιδιώκει να αφήσει γραπτώς αποτυπωμένες τις θέσεις και τα επιχειρήματά της, ενισχύοντας τη νομική της επιχειρηματολογία, σε περίπτωση που οι δύο χώρες οδηγηθούν μελλοντικά ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης για την επίλυση της μεταξύ τους διαφοράς.
Πότε και πώς
Τόσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης έχουν επαναλάβει ότι η Ελλάδα θα αποφασίσει το πότε θα προχωρήσει στην επέκταση. Πρόκειται, άλλωστε, για θέση που διαχρονικά επαναλαμβάνεται από όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις, ανεξαρτήτως πολιτικής παράταξης. Σύμφωνα, πάντως, με πληροφορίες, υπάρχουν δύο εξελίξεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως επιταχυντές των ελληνικών αποφάσεων. Η πρώτη αφορά το πολυσυζητημένο τουρκικό νομοσχέδιο για τη λεγόμενη «γαλάζια πατρίδα». Όπως μεταφέρουν πηγές από την Τουρκία, το σχετικό νομοθέτημα αναμένεται να εισαχθεί προς συζήτηση στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση τον Οκτώβριο. Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι στο περιεχόμενό του περιλαμβάνονται περιοχές ελληνικής κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων, ακόμη και ελληνικά νησιά. Σε μια τέτοια περίπτωση, μια απολύτως νόμιμη ελληνική ενέργεια, όπως η επέκταση των χωρικών υδάτων, θα μπορούσε να αποτελέσει απάντηση.
Το καλώδιο
Ο δεύτερος παράγοντας που μπορεί να λειτουργήσει ως θρυαλλίδα εξελίξεων συνδέεται με τη στάση της Τουρκίας απέναντι στην επανεκκίνηση των ερευνών για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, του Great Sea Interconnector. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι NAVTEX για την επανέναρξη και συνέχιση των ερευνών αναμένεται να εκδοθούν περί τα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ οι εργασίες στο πεδίο εκτιμάται ότι θα ξεκινήσουν μέσα στον Οκτώβριο. Η διαδικασία της πόντισης του καλωδίου, πάντως, βρίσκεται αρκετά πιο μακριά χρονικά. Η «Κυριακάτικη Απογευματινή» αποκαλύπτει το χρονοδιάγραμμα των επόμενων βημάτων. Σε ό,τι αφορά το σκέλος Ελλάδας – Κύπρου, βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωση η αξιολόγηση του αιτήματος για χρηματοδότηση του έργου από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Σε τεχνικό επίπεδο, ανάμεσα στις βασικές εκκρεμότητες που πρέπει να κλείσουν περιλαμβάνεται η ολοκλήρωση των ερευνών στον θαλάσσιο βυθό για το υπόλοιπο τμήμα της διαδρομής, το οποίο υπολογίζεται περίπου στο 40%. Παράλληλα, συνεχίζεται η εξέλιξη των διαγωνιστικών διαδικασιών για τους Σταθμούς Μετατροπής. Την ίδια ώρα, αναμένεται και η επίσημη πιστοποίηση του GSI ως Διαχειριστή, προκειμένου η εταιρεία να αποκτήσει και τυπικά την ιδιοκτησία του έργου.
Ανοιχτό παραμένει επίσης το ζήτημα της σχετικής ρυθμιστικής εκκρεμότητας στην Κύπρο, η οποία πρέπει να διευθετηθεί ώστε να καταστεί εφικτή η εκταμίευση συνολικά 50 εκατ. για το 2025 και το 2026. Αρμόδιες πηγές αναφέρουν ότι ο ΑΔΜΗΕ, ο οποίος έχει αναλάβει την υλοποίηση και του τμήματος της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Ισραήλ, κατέθεσε στις 13 Αυγούστου αίτημα επένδυσης προς τις Ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών.
Στη μέση η Γαλλία
Το συγκεκριμένο ζήτημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις τεχνικές παραμέτρους του έργου. Το πολιτικό και διπλωματικό σκέλος είναι εξίσου -αν όχι περισσότερο- κρίσιμο, καθώς κάθε ερευνητική δραστηριότητα στην περιοχή αποτελεί στην πράξη δοκιμασία για τα όρια της τουρκικής αντίδρασης. Σε αυτό το πλαίσιο, σημαντικός μπορεί να αποδειχθεί ο ρόλος της γαλλικής πλευράς. Ο γαλλικός κολοσσός Meridiam εκτιμάται ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως παράγοντας αποτροπής μιας τουρκικής αντίδρασης ή ακόμη και να αναλάβει την ενημέρωση της τουρκικής πλευράς. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ζήτημα του καλωδίου βρέθηκε στο τραπέζι και κατά την πρόσφατη συνάντηση Μητσοτάκη – Μακρόν στο Παρίσι.
Σε κάθε περίπτωση, ο Οκτώβριος προδιαγράφεται ως μήνας ιδιαίτερα έντονων διπλωματικών διεργασιών. Κάποια στιγμή μέσα στον μήνα -χωρίς αυτό να σημαίνει κατ’ ανάγκην τις πρώτες ημέρες του- αναμένεται στην Αθήνα ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο. Θεωρείται βέβαιο ότι ο κ. Ρούμπιο θα πραγματοποιήσει την επίσκεψη μόνος του και όχι συνοδευόμενος από τον υπουργό Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ.
Η ημερομηνία της επίσκεψης δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς αναζητείται χρονικό «παράθυρο» που θα είναι αποδεκτό και από τις δύο πλευρές, πριν από τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου.
Κυριακάτικη Απογευματινή
