Η ανθρώπινη ματαιοδοξία

Παραμένουμε αφιλοσόφητοι ως γένος
10:15 - 14 Σεπτεμβρίου 2026

Η τραγική κατάληξη του γνωστού τραγουδιστή και κυρίως η αφορμή για τον θάνατό του, αναδεικνύουν μία άλλη διάσταση της ανθρώπινης ύπαρξης που δεν είναι άλλη από την αγωνία του ανθρώπου για την παράταση της ζωής του απέναντι στο αναπόφευκτο, από την απέλπιδα προσπάθειά του για αιώνια νεότητα (έτσι όπως την έχει περιγράψει ο Ουάιλντ στο «Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι») και ει δυνατόν τη νίκη του επί του ίδιου του θανάτου.

Αρχέγονοι στόχοι που πάντως εντάθηκαν καθώς ο άνθρωπος εξελισσόταν πνευματικά και πολιτιστικά, παρά το γεγονός ότι εξετάζοντας από τη μεταφυσική οπτική το ζήτημα, η παρουσία του στη γη περισσότερα δεινά του επισωρεύει παρά του εξασφαλίζει την ποθούμενη ευτυχία. «Εδώ είν’ ο παράδεισος κι η κόλαση εδώ…». Λέει μάλιστα ο Κικέρων στο πόνημά του «Όταν σκέπτομαι τον θάνατο»: «Εφ΄ όσον όλες σχεδόν οι επιθυμίες ανάβουν μέσα μας από τις φλόγες του κορμιού μας και η φωτιά δυναμώνει από τη ζήλια που αισθανόμαστε για όλους όσοι έχουν αυτά τα οποία επιθυμούμε, σίγουρα θα πρέπει να είναι απέραντη η ευτυχία που θα νιώσουμε όταν θα αφήσουμε πίσω τα σώματά μας και θα απελευθερωθούμε πλήρως από επιθυμίες και ζήλιες…».

Οι επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις ασφαλώς και έχουν κάνει ευκολότερη τη ζωή του ανθρώπου αλλά και την έχουν αναβαθμίσει, ενώ από την άλλη έχουν εξασφαλίσει συνθήκες για καλύτερη υγεία, εξού και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Όμως, συγχρόνως, ο άνθρωπος δεν αρκείται στην αποτελεσματική πλέον αντιμετώπιση των ασθενειών που εξασφαλίζει η επιστήμη. Θέλει το παραπάνω που δεν είναι άλλο από το διαρκές πάλεμα με τη φύση και κυρίως με τα όρια που αυτή βάζει, αλλά που ο άνθρωπος προσπαθεί διαρκώς να τα ξεπεράσει. Και τελικώς να νικήσει την ίδια τη φύση.

Αυτή η ανθρώπινη ματαιοδοξία είναι που τελικώς οδηγεί σε οδυνηρά αποτελέσματα και αυτήν τη ματαιοδοξία είναι που προσπαθούν να εκμεταλλευθούν κάποιοι, δεδομένου ότι η αγορά αυτής της ελπίδας είναι και ιδιαίτερα προσοδοφόρα. Και μόνο να δει κανείς τις σχετικές διαφημιστικές καμπάνιες που υπόσχονται να κάνουν τη ματαιόδοξη ελπίδα πραγματικότητα, αρκεί για να αντιληφθεί κανείς πόσο εκτεταμένη είναι η ζήτηση τέτοιων «υπηρεσιών» όσο και η αντίστοιχη ζήτηση. Εδώ πλέον δεν μιλάμε για στοιχειώδεις προφυλάξεις και προληπτικές ενέργειες για το υπέρτατο αγαθό της υγείας. Αλλά για μία ανάμειξη Ντόριαν Γκρέι και Φάουστ όπου δεν αποφασίζει κάποιος να πουλήσει την ψυχή του αλλά να πειραματιστεί με την ίδια του τη ζωή. Οπότε θα επιβεβαιώνεται ότι, έτσι κι αλλιώς, ο αιώνιος νικητής θα παραμένει ο θάνατος.

Παραμένουμε αφιλοσόφητοι ως γένος. Ούτε βεβαίως υπάρχει εξαίρεση στην πατρίδα της φιλοσοφίας την οποία έχει αντικαταστήσει η φιλοδοξία. Η φιλοδοξία για το ανέφικτο που προφανώς όταν και αν θα έχει γίνει πραγματικότητα ο στόχος της, θα έχει προηγηθεί η απώλεια πολλών ζωών, ως πανάκριβο τίμημα…

Εφημερίδα Απογευματινή