Με φόντο την Ακρόπολη και από τον ιστορικό λόφο της Πνύκας, όπου στην αρχαία Αθήνα συνεδρίαζε η Εκκλησία του Δήμου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο παρουσίασε την Τετάρτη το βράδυ το δικό του ιστορικό και πολιτικό αφήγημα για τις ρίζες του δυτικού πολιτισμού, συνδέοντας την κληρονομιά της αρχαίας Ελλάδας με τις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη.
Ο Ρούμπιο χαρακτήρισε την Ελλάδα «αναντικατάστατο φίλο» τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της χώρας στους τομείς της ενέργειας, της μετανάστευσης και της άμυνας. Παράλληλα, έστειλε σαφές μήνυμα προς την Ευρώπη για ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων και κάλεσε τη Δύση να ανακτήσει την αυτοπεποίθηση και τις αξίες που, κατά την άποψή του, αποτέλεσαν τη βάση της ιστορικής της πορείας.
Η Ακρόπολη ως ζωντανή κληρονομιά
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας ξεκίνησε την ομιλία του αναδεικνύοντας τη μοναδικότητα της Ακρόπολης. Όπως ανέφερε, σε αντίθεση με μνημεία άλλων αρχαίων πολιτισμών που έχουν απομείνει ως κατάλοιπα μιας μακρινής εποχής, η Ακρόπολη εξακολουθεί εδώ και χιλιάδες χρόνια να ασκεί ισχυρή επιρροή στη σκέψη και στη φαντασία του δυτικού κόσμου.
Αναφέρθηκε στην καταστροφή της Αθήνας από τις περσικές δυνάμεις του Ξέρξη το 480 π.Χ., όταν οι Αθηναίοι είχαν εγκαταλείψει την πόλη και μια μικρή ομάδα παρέμεινε στην Ακρόπολη επιχειρώντας να αντισταθεί στην περσική εισβολή.
Η αντίσταση τελικά κάμφθηκε και οι Πέρσες κατέστρεψαν τα ιερά και ισοπέδωσαν την Ακρόπολη. Οι Αθηναίοι, επιστρέφοντας στην πόλη, συγκέντρωσαν τα κατεστραμμένα κατάλοιπα και τα έθαψαν στον λόφο. Δεκαετίες αργότερα, επί Περικλή, οικοδομήθηκε ο Παρθενώνας.
«Εδώ και 25 αιώνες ο Παρθενώνας στέκει όρθιος», ανέφερε ο Ρούμπιο, σημειώνοντας ότι αυτοκρατορίες αναδύθηκαν και κατέρρευσαν στη σκιά του.
Από την Αθήνα στην Αμερικανική Δημοκρατία
Στη συνέχεια ο Ρούμπιο συνέδεσε την αρχαία Αθήνα με τη διαμόρφωση της αμερικανικής Δημοκρατίας. Όπως υποστήριξε, η ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών είναι γεμάτη από «αποτυπώματα» της αρχαιότητας, τα οποία αποτυπώνονται τόσο στους θεσμούς όσο και στην αρχιτεκτονική της χώρας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ελληνική επιρροή στην αμερικανική πολιτική σκέψη, επισημαίνοντας ότι κτίρια και θεσμοί της Ουάσιγκτον παραπέμπουν στην κλασική Ελλάδα.
Στάθηκε επίσης στη Φιλαδέλφεια, όπου διαμορφώθηκε το αμερικανικό συνταγματικό πλαίσιο, υπενθυμίζοντας ότι ακόμη και το όνομα της πόλης έχει ελληνική προέλευση.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε στους ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών και στη βαθιά γνώση που, όπως είπε, είχαν για την αρχαία Ιστορία. Επικαλέστηκε μάλιστα τον Πλούταρχο, σημειώνοντας ότι οι «Βίοι» του αποτέλεσαν σημαντική πηγή έμπνευσης για τους ανθρώπους που διαμόρφωσαν το αμερικανικό πολιτικό σύστημα.
«Η Αθήνα μάς έδωσε τη δημοκρατία»
Στο κεντρικό ιστορικό σκέλος της ομιλίας του, ο Ρούμπιο υπογράμμισε τη συμβολή της Ελλάδας στη διαμόρφωση της δυτικής πολιτικής και φιλοσοφικής σκέψης.
«Η Αθήνα μάς έδωσε τη δημοκρατία, ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης μάς έδωσαν τη δυτική φιλοσοφία», ανέφερε, συνδέοντας την αρχαία ελληνική σκέψη με τις έννοιες του νόμου, της αρετής, της ιδιότητας του πολίτη και της δημοκρατικής διακυβέρνησης.
Παράλληλα, στάθηκε στην ελληνική καταγωγή βασικών όρων του σύγχρονου πολιτικού λεξιλογίου, όπως η δημοκρατία, η τυραννία και η πολιτική.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Ρούμπιο, η κληρονομιά της αρχαίας Ελλάδας δεν περιορίζεται στους θεσμούς και στις πολιτικές ιδέες. Περιλαμβάνει έναν ευρύτερο τρόπο αντίληψης του κόσμου, την περιέργεια, την ατομικότητα, τη φιλοδοξία, την εξερεύνηση, την αναζήτηση της γνώσης, την ανάληψη ρίσκου και την επιδίωξη της αριστείας.
«Το να γνωρίσουμε εκείνους σημαίνει να γνωρίσουμε τον ίδιο μας τον εαυτό», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η κριτική του στη σύγχρονη Δύση
Από την ιστορική αναδρομή ο Ρούμπιο πέρασε στο πολιτικό μήνυμα της ομιλίας του, υποστηρίζοντας ότι η σύγχρονη Δύση έχει απομακρυνθεί από ορισμένες από τις αξίες που, κατά τον ίδιο, συνέβαλαν στην άνοδό της.
Υποστήριξε ότι η Δύση φοβάται υπερβολικά το ρίσκο και την αποτυχία, έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει με αμηχανία τα επιτεύγματά της, έχει αποδυναμώσει τη βιομηχανική και στρατιωτική της βάση και έχει μεταφέρει μέρος της κυριαρχίας της σε διεθνείς γραφειοκρατικούς μηχανισμούς.
Κατά τον Αμερικανό υπουργό, αυτή η εξέλιξη έχει δημιουργήσει κενό ισχύος, το οποίο επιχειρούν να καλύψουν άλλες δυνάμεις.
Ο Ρούμπιο υποστήριξε ότι η Δύση βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι και ότι οι αποφάσεις της επόμενης δεκαετίας θα επηρεάσουν την πορεία του 21ου αιώνα. Το δίλημμα, όπως το παρουσίασε, είναι μεταξύ μιας Δύσης που θα διατηρήσει την ισχύ και την επιρροή της και μιας πορείας προς την παρακμή και την εξάρτηση.
Η πολιτική Τραμπ και η «εθνική ισχύς»
Σε αυτό το σημείο ο Ρούμπιο συνέδεσε ευθέως το ιστορικό του αφήγημα με την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως είπε, η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει την ενίσχυση της εθνικής ισχύος των ΗΠΑ, την επαναβιομηχάνιση, τον έλεγχο κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού και την ενίσχυση της άμυνας και της τεχνολογικής υπεροχής.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την ενεργειακή αυτονομία, την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, των drones και των ημιαγωγών, αλλά και την εξερεύνηση του Διαστήματος και την επιστροφή των ΗΠΑ στη Σελήνη.
Ο Ρούμπιο υποστήριξε ακόμη ότι η ειρήνη και η διπλωματία χρειάζονται πίσω τους πραγματική ισχύ, παραπέμποντας στην αντίληψη που, όπως είπε, είχαν και οι αρχαίοι Έλληνες για την ανάγκη ισχύος και άμυνας της πόλης.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στην εθνική προσήλωση και στις συμμαχίες. Αντίθετα, υποστήριξε ότι ΗΠΑ και Ευρώπη μπορούν να είναι ισχυρότερες μέσα από μια ισχυρή διατλαντική σχέση, εφόσον αντιμετωπίσουν από κοινού τις σύγχρονες απειλές.
Το μήνυμα προς την Ευρώπη
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στην ανάγκη η Ευρώπη να ενισχύσει την άμυνα και τις παραγωγικές της δυνατότητες.
Ο Αμερικανός υπουργός εξέφρασε την εκτίμηση ότι υπάρχουν ήδη ενδείξεις αλλαγής στην Ευρώπη, παραπέμποντας στην αύξηση των αμυντικών δαπανών, στις νέες συνεργασίες και στην ενίσχυση της παραγωγής. Κάλεσε ουσιαστικά την Ευρώπη να «ξυπνήσει» και να ανακτήσει τη δυναμική που, κατά τον ίδιο, χαρακτήριζε την ιστορική της πορεία.
Το μήνυμα εντάχθηκε στη συνολικότερη θέση του Ρούμπιο ότι η Δύση πρέπει να ανακτήσει την αυτοπεποίθησή της και να υπερασπιστεί την κοινή της κληρονομιά, χωρίς να εγκαταλείψει τις συμμαχίες της.
«Η Ελλάδα είναι αναντικατάστατος φίλος των ΗΠΑ»
Στο ελληνικό σκέλος της ομιλίας του, ο Ρούμπιο έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη θέση της Ελλάδας στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Χαρακτήρισε τη χώρα σημαντικό και αξιόπιστο σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών και υπογράμμισε τον ρόλο της στην άμυνα, την ενέργεια και τη διαχείριση των μεταναστευτικών και συνοριακών προκλήσεων.
Νωρίτερα, κατά την έναρξη του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ, ο Ρούμπιο είχε χαρακτηρίσει την Ελλάδα «πηγή σταθερότητας σε έναν ασταθή κόσμο», ενώ είχε αναφερθεί στη συνεργασία των δύο χωρών σε άμυνα, ενέργεια, τεχνολογία και ασφάλεια.
Στο ενεργειακό πεδίο υπογράμμισε τη σημασία των διαφοροποιημένων ενεργειακών διαδρομών, με την Ελλάδα να αποτελεί, όπως είπε, σημαντικό εταίρο στην ανάπτυξη νέων διαδρόμων φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Μητσοτάκης σε Ρούμπιο: «Οι σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών»
Η συνάντηση με τον Μητσοτάκη
Μετά την ομιλία στην Πνύκα, ο Ρούμπιο συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με τις δύο πλευρές να επιβεβαιώνουν το υψηλό επίπεδο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και τη βούληση για περαιτέρω διεύρυνση της συνεργασίας.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν η άμυνα και η ασφάλεια, η ενεργειακή ασφάλεια, το εμπόριο, οι επενδύσεις, η τεχνολογία, η ναυτιλία, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός. Συζητήθηκαν επίσης οι εξελίξεις στην Ουκρανία, στο Ιράν, στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Μητσοτάκης χαρακτήρισε την ομιλία του Ρούμπιο «πολύ εντυπωσιακή» και σημείωσε ότι ανέδειξε όχι μόνο τους ιστορικούς δεσμούς Ελλάδας και ΗΠΑ, αλλά και το χρέος του δυτικού κόσμου απέναντι στην αρχαία Αθήνα.
Παράλληλα, παρουσίασε την Ελλάδα ως πυλώνα σταθερότητας και γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Δύσης, ΗΠΑ, Μέσης Ανατολής και αραβικού κόσμου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ενέργεια, τη συνδεσιμότητα και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Η παρουσία του Ρούμπιο στην Αθήνα ολοκληρώθηκε με μια ομιλία που επιχείρησε να συνδέσει την αρχαία Αθήνα, τη γέννηση της δημοκρατικής σκέψης και τη διαμόρφωση της Δύσης με το σημερινό στρατηγικό δόγμα της αμερικανικής κυβέρνησης, τοποθετώντας την Ελλάδα και την ελληνοαμερικανική σχέση μέσα σε αυτό το ευρύτερο γεωπολιτικό αφήγημα.
