∆ιογκώνεται η απειλή κατά της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Η «Les Échos», ιστορική οικονομική/επιχειρηματική εφημερίδα, ανοίγει εκ νέου τον «ασκό του Αιόλου» για ελληνικές αρχαιότητες σε χώρους-τοπόσημα, οι οποίες «κινδυνεύουν λόγω περιβαλλοντικών αλλαγών», αναφέρει χαρακτηριστικά σε εκτενές άρθρο-βόμβα, που εστιάζει κυρίως στη μεσαιωνική πόλη της Ρόδου και στη «∆ήλο, που βυθίζεται». Ο Χαράλαμπος Μαρνέρας, αρμόδιος της Εφορείας Αρχαιοτήτων από το 2017 για τον συντονισμό, την πρόληψη και τη διαχείριση κρίσεων και φυσικών καταστροφών στους αρχαιολογικούς χώρους και στα μνημεία της Ρόδου και των υπόλοιπων ∆ωδεκανήσων, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Επικεντρώνει ειδικότερα στη μεσαιωνική πολιτεία της Ρόδου, την οποία γνωρίζει πέτρα-πέτρα. «Το φαινόμενο των ολοένα και ισχυρότερων βροχοπτώσεων θέτει σε κίνδυνο τον χώρο», λέει, περιγράφοντας ότι η πολιτεία που ιδρύθηκε από τους ιππότες (Οσπιταλιέροι) του τάγματος του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ μεταξύ 1309-1523 και είναι εγγεγραμμένη στον κατάλογο με τα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO από το 1988 «συνιστά υπόδειγμα γοτθικής αρχιτεκτονικής». Είναι γεγονός, και σύμφωνα με όλες τις σχετικές μελέτες που έχουν διενεργηθεί, ότι αποτελεί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα μεσαιωνικά αστικά σύνολα της Ευρώπης, ζωντανό μνημείο της μακραίωνης ιστορίας του νησιού. Κατοικείται, δε, από την αρχαιότητα, όμως η σημερινή της μορφή άρχισε να διαμορφώνεται από τον 7ο αιώνα μ.Χ., όταν δημιουργήθηκαν οι πρώτες βυζαντινές οχυρώσεις για την άμυνα της πόλης. Και παραμένει επιβλητική, όπως τότε. Για πόσο όμως; ∆εν γίνεται πρώτη φορά λόγος για απειλή κατά της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς από την κλιματική αλλαγή. Αλλά τώρα τα πράγματα δυσχεραίνουν. Ο γενικός γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών, εκπρόσωπος της Ελλάδας για την Κλιματική Αλλαγή, Χρήστος Ζερεφός, έχει επισημάνει πολλάκις -και σε έρευνα της Ακαδημίας, που δημοσιοποιήθηκε το 2022- ότι «υφίστανται 244 μνημεία της UNESCO που απειλούνται από ακραία καιρικά φαινόμενα, εκ των οποίων τα 35 εμπίπτουν στην κατηγορία του υψηλού κινδύνου και τα 14 στην κατηγορία του ακραίου κινδύνου».
Τίρυνθα και Μυκήνες
Μεταξύ αυτών είναι οι δύο προαναφερόμενοι αρχαιολογικοί χώροι, αλλά και η Τίρυνθα και οι Μυκήνες: έρευνα γαλλοβελγικής επιστημονικής ομάδας υποστηρίζει ότι «η παρατεταμένη ξηρασία διάρκειας περίπου 300 ετών ήταν κυρίως υπεύθυνη για την κατάρρευση των Μυκηναίων, των Χετταίων της Ανατολίας και άλλων πολιτισμών της Υστερης Εποχής του Χαλκού».
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον αρχαιολόγο Ντέιβιντ Κανιέβσκι του Πανεπιστημίου Πολ Σαμπατιέ της Τουλούζης, που δημοσιοποίησαν τα ευρήματά τους στο περιοδικό «PLoS ONE», μελέτησαν υπολείμματα γύρης και πλαγκτόν, που βρέθηκαν σε διαδοχικά ιζήματα του βυθού αρχαίας λίμνης στη Λάρνακα της Κύπρου (που κάποτε ήταν λιμάνι, αλλά περί το 1350 π.Χ. περικλείστηκε από ξηρά). Μέσω της ανάλυσης των στοιχείων που ανακάλυψαν εκεί δημιούργησαν εικόνα για τις διαχρονικές μεταβολές του κλίματος στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Για να καταλήξουν στο ότι «η ξηρασία μετά τον 13ο αιώνα π.Χ. έφερε πολέμους, λιμούς, εσωτερικές αναταραχές, που με τη σειρά τους επέφεραν την κατάρρευση κάποτε ισχυρών πολιτισμών. Ανάμεσα σε αυτούς και του μυκηναϊκού, που ήκμασε στην προϊστορική Ελλάδα».
Οι δε μεταβολές στα ισότοπα άνθρακα και στα είδη φυτών που βρέθηκαν στη λίμνη έδειξαν ότι βαθμιαία το κλίμα γινόταν ολοένα και πιο άνυδρο, λόγω της σημαντικής μείωσης των βροχών. Με συνέπεια οι γεωργικές καλλιέργειες να καταστραφούν…
Καταρρακτώδεις βροχές
Τώρα, το φαινόμενο των ολοένα και συχνότερων καταρρακτωδών βροχών αλλάζει τα δεδομένα. Οπως επισημαίνει στην «Κυριακάτικη Απογευματινή» ο διεθνούς ακτινοβολίας φυσικός-επιχειρηματίας της Raymetrics, δρ Γιώργος Γεωργούσης: «Η ένταση της κλιματικής αλλαγής ξεπερνά τις επιστημονικές προβλέψεις. ∆εν αποκλείουμε την πιθανότητα να δούμε σε βάθος χρόνου και στην Ελλάδα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως τυφώνες. Οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες, η αλόγιστη καύση υδρογονανθράκων έχουν αντίκτυπο στην ατμόσφαιρα. Η συνεχώς αυξανόμενη θερμοκρασία του πλανήτη, μέσω του φαινομένου του θερμοκηπίου, επιφέρει αντίστοιχες -συχνά δραματικές- αλλαγές. Γι’ αυτό επιβάλλεται να λαμβάνονται και να τροποποιούνται, ανάλογα με ό,τι καταδεικνύουν οι νεότερες μελέτες, προληπτικά μέτρα από την Πολιτεία».
Ομως, όπως προσθέτει, «το εύκρατο κλίμα υφίσταται και θα υφίσταται. Το ότι τείνει να μεταλλαχθεί σε τροπικό, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι, δεν ισχύει – πλην όμως προς το παρόν». «Αλλο θέμα όμως είναι η σφοδρότητα ακραίων φαινομένων. Αυτή αναπόφευκτα θα αυξάνεται», υποστηρίζει. Συνηγορώντας στο red alert που «χτυπάει» τώρα η «Les Échos»: «Βροχοπτώσεις, χιονοπτώσεις, καύσωνες μεγάλης διάρκειας και έντασης θα αυξηθούν. Αρα, χρειάζεται να προετοιμαστούμε – ατομικά και συλλογικά».
Tip
Τα όργανα της Raymetrics, της ελληνικής εταιρείας υψηλής τεχνολογίας, με εξειδίκευση στον σχεδιασμό και την κατασκευή ατμοσφαιρικών συστημάτων LiDAR (Light Detection and Ranging) για την παρακολούθηση του κλίματος, θεωρούνται πρωτοποριακά, συμβάλλοντας στην ακριβή καταγραφή μετεωρολογικών φαινομένων, και χρησιμοποιούνται από τον Αμαζόνιο μέχρι την Ινδία και όλη την Ευρώπη. Η εταιρεία συνεργάζεται, μεταξύ άλλων, επί μακρόν με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό ∆ιαστήματος.
Το φαινόμενο των ολοένα και ισχυρότερων βροχοπτώσεων θέτει σε κίνδυνο τη μεσαιωνική πολιτεία της Ρόδου,
Χαράλαμπος Μαρνέρας
Καταιγίδες, χιονοπτώσεις, καύσωνες μεγάλης διάρκειας και έντασης θα αυξηθούν. Αρα, χρειάζεται να προετοιμαστούμε
∆ρ Γιώργος Γεωργούσης
Κυριακάτικη Απογευματινή
