Στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη πραγματοποιήθηκε η τελετή υπογραφής των πρωτοκόλλων για την αμοιβαία παράδοση και παραλαβή ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας. Στην εκδήλωση παρέστησαν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Βούλγαρος ομόλογός του, Ρούμεν Ράντεφ.
Η συμφωνία προβλέπει την επιστροφή στην Ελλάδα 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων, τα οποία είχαν αφαιρεθεί το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς και την παράδοση στη Βουλγαρία των λειψάνων που έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του τσάρου Σαμουήλ και του υπόλοιπου ανθρωπολογικού υλικού από τέσσερις σαρκοφάγους.
Μητσοτάκης: «Τα μνημεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου»
«Τα μνημεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου», υπογράμμισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην ομιλία του, επισημαίνοντας ότι η συμφωνία υπερβαίνει τα όρια μιας απλής πολιτιστικής ανταλλαγής.
Ο πρωθυπουργός εξέφρασε την πεποίθηση ότι η συνεργασία των δύο χωρών θα συνεχιστεί, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή και άλλων πολιτιστικών αντικειμένων.
Αναφερόμενος στα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ και στο υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τις τέσσερις σαρκοφάγους, που είχαν ανασκαφεί στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες, σημείωσε ότι η Ελλάδα εκπληρώνει τη δική της πλευρά της συμφωνίας.
«Αυτά κρατήθηκαν και φυλάχθηκαν επί δεκαετίες από την ελληνική πολιτεία και στο εξής επιστρέφουν στον λαό της Βουλγαρίας, ώστε να τιμηθούν στη χώρα του με τον τρόπο με τον οποίο εσείς οι ίδιοι θα θεωρήσετε ότι είναι ο πιο κατάλληλος», ανέφερε απευθυνόμενος στον Βούλγαρο πρωθυπουργό.
Οι διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν δεκαετίες
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι η συμφωνία ολοκληρώνει μια διαπραγματευτική διαδικασία που ξεκίνησε πριν από περίπου μισό αιώνα. Οι πρώτες συζητήσεις είχαν πραγματοποιηθεί τη δεκαετία του 1970 μεταξύ του Κωνσταντίνου Καραμανλή και του τότε ηγέτη της Βουλγαρίας, Τόντορ Ζίβκοφ.
Όπως ανέφερε, χρειάστηκε να περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά και να υπάρξει πολιτική βούληση και αποφασιστικότητα, ώστε να ξεπεραστούν οι εκκρεμότητες του παρελθόντος.
Ο πρωθυπουργός ευχαρίστησε τον Ρούμεν Ράντεφ, τις προηγούμενες κυβερνήσεις των δύο χωρών, τα υπουργεία Πολιτισμού, καθώς και τη διοίκηση και το προσωπικό του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού για τη συμβολή τους στην επίτευξη της συμφωνίας.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ανοίγει ένας νέος δίαυλος διμερούς συνεργασίας, με στόχο την επιστροφή και άλλων πολιτιστικών αντικειμένων στις χώρες προέλευσής τους. Αναφέρθηκε, μάλιστα, στην επιστροφή του θραύσματος του «Θαύματος των Εφέσων» από τη Σικελία, επισημαίνοντας ότι η σχετική φόρμουλα είχε επαινεθεί από την UNESCO.
Το μήνυμα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα
Στην ομιλία του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε τη συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας με την ευρύτερη διεθνή συζήτηση για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Στο πλαίσιο αυτό, έστειλε μήνυμα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, δηλώνοντας ότι «ήρθε η ώρα της δικαιοσύνης».
Ράντεφ: Αφήνουμε πίσω τις σκιές του παρελθόντος
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, έκανε λόγο για μια συμφωνία που ενισχύει τις σχέσεις των δύο χωρών.
«Οι κοινές προσπάθειές μας επέτρεψαν να αφήσουμε πίσω τις σκιές του παρελθόντος και να δημιουργήσουμε μία σχέση αμοιβαίου σεβασμού και φιλίας», ανέφερε.
Ο κ. Ράντεφ σημείωσε ότι Ελλάδα και Βουλγαρία έχουν αφήσει πίσω τους την αντιπαράθεση και έχουν αναπτύξει υψηλό επίπεδο οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής συνεργασίας. Παράλληλα, εξέφρασε τις ευχαριστίες του προς την ελληνική κυβέρνηση και τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη συμβολή τους στην επίτευξη της συμφωνίας, την οποία χαρακτήρισε ιστορική.
Όπως τόνισε, προσδοκά ότι η συμφωνία θα ενισχύσει περαιτέρω τη στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών, τις οποίες περιέγραψε ως έναν άξονα σταθερότητας, ασφάλειας, ευημερίας και ανάπτυξης.
Το πρωτόκολλο υπέγραψαν οι υπουργοί Πολιτισμού της Ελλάδας, Λίνα Μενδώνη, και της Βουλγαρίας, Εφτίμ Μιλόσεφ.
Τα 48 κειμήλια που επιστρέφουν στην Ελλάδα
Τα 48 εκκλησιαστικά κειμήλια είχαν αφαιρεθεί το 1917, εν μέσω του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και έκτοτε φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια.
Προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Μετά τις 5 Νοεμβρίου, οπότε ολοκληρώνεται η περίοδος φιλοξενίας της σχετικής έκθεσης στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, τα κειμήλια θα παραδοθούν οριστικά στις μονές και στη μητρόπολη από τις οποίες είχαν αφαιρεθεί.
Πριν από την τελετή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεναγήθηκε στην έκθεση των κειμηλίων, η οποία θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό έως τις 5 Νοεμβρίου.
Η επιστροφή των λειψάνων του τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η ελληνική πλευρά παραδίδει στη Βουλγαρία τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του τσάρου Σαμουήλ, ο οποίος βασίλεψε την περίοδο 997-1014, καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τις τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.
Τα ευρήματα ήρθαν στο φως κατά τις ανασκαφές του καθηγητή Νικόλαου Μουτσόπουλου τη δεκαετία του 1960 και τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Η τελετή στη Θεσσαλονίκη ολοκληρώνει το Μνημόνιο Κατανόησης που είχαν υπογράψει πρόσφατα οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, έπειτα από πολυετείς διαπραγματεύσεις.
