ΜΕΡΟΣ Β
Σύμφωνα με τη θεωρία, ένα δεδομένο που εισάγεται για συγκεκριμένο σκοπό τείνει να χρησιμοποιείται σταδιακά για πολλαπλούς. Τυπικό παράδειγμα μιας τέτοιας επέκτασης αποτελεί ο προσωπικός αριθμός, η ενσωμάτωσή του δε σε ηλεκτρονική ταυτότητα επιτείνει τους κινδύνους, διότι επιτρέπει την ταχεία και αυτοματοποιημένη ανάγνωση δεδομένων, δημιουργεί δυνατότητα μαζικής επεξεργασίας, αυξάνει την πιθανότητα υποκλοπής ή μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης.
Η ύπαρξη τεχνολογικών μέσων επομένως αυξάνει και την τεχνολογική δυνατότητα επέμβασης με υποχρέωση τήρησης των συνταγματικών εγγυήσεων όπως και τον αυστηρότερο έλεγχο της αναλογικότητας.
Ι. Η ταυτόχρονη λειτουργία της ηλεκτρονικής ταυτότητας και του καθολικού προσωπικού αριθμού δημιουργεί ένα σύστημα συνολικής διαχείρισης του πολίτη, που προσεγγίζει μορφές συστημικής παρακολούθησης. Το κρίσιμο στοιχείο δηλαδή είναι ο γενικευμένος και διαρκής χαρακτήρας του μέτρου. Πρόκειται για στοχευμένη καθολική ρύθμιση που αφορά το σύνολο του πληθυσμού εφ’ όρου ζωής.
ΙΙ. Η δυνατότητα διασύνδεσης μητρώων δημιουργεί δομή παρακολούθησης αντίθετη και στο ενωσιακό δίκαιο όπως είναι τα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 (GDPR), ιδίως το άρθρο 5 (αρχές επεξεργασίας). Η διοίκηση βέβαια επικαλείται αποτελεσματικότητα, μείωση γραφειοκρατίας και αποφυγή λαθών ταυτοποίησης. Όμως, τα επιχειρήματα αυτά δεν αίρουν την υποχρέωση τήρησης της αναλογικότητας, των βασικών αρχών και εγγυήσεων που εξασφαλίζουν το κράτος δικαίου στη συνταγματική και ενωσιακή έννομη τάξη.
ΙΙΙ. Παραθέτουμε σχετική νομολογία όπως:
— 1. Του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ)
• Στην Υπόθεση C-293/12 και C-594/12, Digital Rights Ireland: «Η γενικευμένη και αδιάκριτη διατήρηση δεδομένων συνιστά δυσανάλογη επέμβαση στα θεμελιώδη δικαιώματα».
• Στην Υπόθεση C-203/15 και C-698/15, Tele2 Sverige: «Η αδιακρίτως εφαρμοζόμενη αποθήκευση δεδομένων χωρίς σαφή όρια και εγγυήσεις».
— 2. Του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ)
• Υπόθεση S. and Marper: «Η διατήρηση δεδομένων ταυτοποίησης χωρίς αναλογικές εγγυήσεις παραβιάζει το άρθρο 8 ΕΣΔΑ».
— 3. Του Συμβουλίου της Επικρατείας
• ΣτΕ 2387/2017: Αναγνώριση της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης ως ειδικότερης έκφανσης της προσωπικότητας.
• ΣτΕ 3312/2014: Υποχρέωση αυστηρής τήρησης της αρχής της αναλογικότητας στην επεξεργασία δεδομένων.
— 4. Συγκριτική νομολογία όπως:
• Γερμανικό Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο (1983): Καθιέρωση της έννοιας της «πληροφοριακής αυτοδιάθεσης».
— 5. Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα
• Γνωμοδότηση 1/2025: Επισημαίνονται οι κίνδυνοι από τη διασύνδεση δεδομένων και η ανάγκη αυξημένων εγγυήσεων.
ΙV. Όσον αφορά το άρθρο 43 §2 του Συντάγματος:
Προϋποθέσεις
Το Σύνταγμα ως προς το εύρος της εξουσιοδότησης στα όργανα της διοίκησης με νομοθετικές αρμοδιότητες τάσσει αυστηρές προϋποθέσεις. Η κανονιστική αρμοδιότητα παρέχεται στα διοικητικά όργανα είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε με πράξεις του νομοθετικού οργάνου, δηλαδή με νομοθετική εξουσιοδότηση. Τούτο ρυθμίζεται στις παραγράφους 2 και 4 του άρθρου 43 του Συντάγματος.
Η εξουσιοδότηση προς στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, όπως και έκδοση των κανονιστικών πράξεων, για να είναι συνταγματικώς επιτρεπτή πρέπει να είναι ειδική και ορισμένη (ΣτΕ Ολ. 2150, 2148, 2090/2015, 3405, 3299, 3013/2014). Με βάση αυτή θα ενεργήσει η διοίκηση προκειμένου να ρυθμίσει τα μερικότερα θέματα (βλ. ενδ. ΣτΕ Ολ. 869/2025, 1749/2016, 2150, 2148, 2090, 520, 148-150/2015, 3299, 3013/2014, 2186/2013, 235/2012, 1297-1300, 738/2011, 3427, 1210/2010, Ολ. 2815/2004, Ολ. 1101/2002, καθώς επίσης και ΣτΕ Ολ. 2113/2014, 3220/2010, 3489/2008, 1776/2007), άλλως πάσχουν από ακυρότητα (βλ. ΣτΕ Ολ. 720/2008).
Εν προκειμένω, το ΠΔ 40/2025 και η συμπροσβαλλόμενη ΚΥΑ ως προς τη διαδικασία έκδοσης και χορήγησης και τον τρόπο αναγραφής και αποθήκευσης του προσωπικού αριθμού στο Δελτίο Ταυτότητας Ελλήνων Πολιτών, εκδόθηκαν κατά παραπομπή δίχως ειδική και συγκεκριμένη εξουσιοδότηση του νομοθέτη, παρά μόνο εντός ενός γενικού και αορίστου πλαισίου προώθησης της «ψηφιοποίησης» της δημόσιας διοίκησης και της ψηφιακής διακυβέρνησης.
Οι πράξεις αυτές δε έχουν εκδοθεί και κατά παράβαση και του Ν. 4727/2020, όπως στο άρθρο 3 παρ. 1, 2, 5 και 6: «Γενικές αρχές ψηφιακής διακυβέρνησης […]». Χαρακτηριστική είναι διάταξη του τρόπου «αναγραφής και αποθήκευσης του προσωπικού αριθμού στο Δελτίο Ταυτότητας και η τήρησή του […] στο αρχείο ταυτοτήτων της Ελληνικής Αστυνομίας» (άρθρο 5 της KYA αριθμ. 14960 ΕΞ 2025 (ΦΕΚ Β 2637/29.05.2025), όλως αντιθέτως προς το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Γ. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η καθιέρωση και χρήση του Προσωπικού Αριθμού ως καθολικού αναγνωριστή στο Δελτίο Ταυτότητας συνιστά μέτρο ιδιαιτέρως επαχθές για τα θεμελιώδη δικαιώματα του πολίτη, προσβάλει βάναυσα την προσωπικότητα και την αξία του ανθρώπου και των ειδικών διατάξεων προστασίας των προσωπικών δεδομένων κατά το Σύνταγμα και το ενωσιακό δίκαιο. Κατά τούτο οι προσβαλλόμενες πράξεις κατέστησαν ακυρωτέες και θα πρέπει να ακυρωθούν. (Επί της έδρας ανάπτυξη ενώπιον του Δ΄ Τμήματος ΣτΕ, 21-4-2026).
Εφημερίδα Απογευματινή
