Δεν υπάρχει πιθανότατα παιδί που να μην έχει στενοχωρηθεί, γονιός που να μην έχει ανησυχήσει, καθηγητής που να μην έχει προβληματιστεί, σε όλη την επικράτεια, μετά το τραγικό περιστατικό στην Ηλιούπολη με τα δύο 17χρονα κορίτσια, που σκόρπισε τη θλίψη στην ελληνική κοινωνία. Δεν θα προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε τα αίτια που οδήγησαν τις δύο μαθήτριες στη μοιραία απόφαση – δεν τα γνωρίζουμε ούτε θα μπορούσαμε να τα γνωρίζουμε. Θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε τη γενιά αυτή, που δεν έχει σχέση με καμία άλλη ούτε διεθνώς ούτε ειδικώς στη χώρα μας.
Η γενιά που αποφοιτά σε λίγες ημέρες από το λύκειο και δίνει στην πλειονότητά της Πανελλαδικές Εξετάσεις στη συνέχεια έχει ως έτος γέννησης το 2008. Είναι τα παιδιά που γεννήθηκαν πάνω ακριβώς στη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση, η οποία ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και εξαπλώθηκε στη συνέχεια σε όλο σχεδόν τον κόσμο, με αναρίθμητες επιπτώσεις. Θυμίζουμε ότι ήταν 9 Σεπτεμβρίου του 2008 όταν κατέρρευσε ο κολοσσός της Lehman Brothers και ξεκίνησε το ντόμινο. Είναι επίσης η γενιά που δεν γνώρισε τον κόσμο χωρίς έξυπνα κινητά τηλέφωνα και χωρίς μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το πρώτο iPhone κυκλοφόρησε το 2007, το πρώτο Samsung Galaxy το 2009. Το Instagram πρωτοεμφανίστηκε το 2010, το Snapchat το 2011, το TikTok το 2016. Μέχρι να φτάσουν στο δημοτικό σχολείο, είχε συντελεστεί ένα «Big Bang» στον τρόπο που επικοινωνούμε μεταξύ μας. Με την εμφάνιση του Netflix στα βρεφικά τους χρόνια, άλλαξε και ο τρόπος που βλέπουμε σειρές και ταινίες, μεταμορφώθηκε η σχέση μας με την τηλεόραση.
Στην Ελλάδα για τη γενιά αυτή έγινε ένα άλλο «Big Bang», με πολύ πιο βαθιές συνέπειες. Όταν οι σημερινοί τελειόφοιτοι λυκείου ήταν δύο χρονών, η χώρα αντίκρισε το φάσμα της χρεοκοπίας και γλίτωσε από αυτή την τελευταία στιγμή, με επιπτώσεις που πόνεσαν και σόκαραν την κοινωνία. Στα χρόνια του νηπιαγωγείου και του δημοτικού σχολείου μπορεί να είδαν τους γονείς τους να μένουν άνεργοι ή να κλείνουν το μαγαζί που είχαν ή να μειώνονται οι απολαβές τους και να δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα. Μπορεί ακόμα να είδαν φίλους ή συγγενείς να μεταναστεύουν, ζευγάρια να χωρίζουν και άλλες πολλές συνέπειες της κρίσης στο στενό τους περιβάλλον. Βίωσαν σίγουρα την απογοήτευση, τον θυμό, ενίοτε και την οργή στο ευρύτερο περιβάλλον τους. Κανείς δεν μπορεί να πει πώς ακριβώς όλα αυτά τους επηρέασαν, πώς σημάδεψαν τον ψυχισμό τους.
Μόλις πέρασαν εκπαιδευτική βαθμίδα και μπήκαν στο γυμνάσιο, η κρίση χρέους και τα μνημόνια ήταν πια παρελθόν. Τότε όμως ξέσπασε η πανδημία COVID-19. Στις τηλεοράσεις μέτραγαν νεκρούς στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες και ανακοίνωναν περιοριστικά μέτρα. Τα σχολεία έκλεισαν για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας. Τα δύο πρώτα χρόνια του γυμνασίου τα έβγαλαν σε μεγάλο βαθμό στο σπίτι, με τηλεκπαίδευση, σε δύσκολες και πρωτόγνωρες συνθήκες. Δεν έκαναν καινούργιους φίλους, δεν μπορούσαν να συζητήσουν τα όποια προβλήματα είχαν με τον δάσκαλο ή τη δασκάλα από κοντά. Τα λιγότερο κοινωνικά παιδιά απομονώθηκαν ακόμα περισσότερο.
Η πανδημία αντιμετωπίστηκε τελικά, τα σχολεία λειτούργησαν κανονικά και πάλι, αλλά πριν τα παιδιά αυτά τελειώσουν καλά καλά το γυμνάσιο, ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή. Νέες εικόνες με στρατιωτικές επιχειρήσεις στα τηλεοπτικά κανάλια και στο διαδίκτυο, αλλά και νέα άνοδος στις τιμές της ενέργειας, που συμπαρέσυρε μια σειρά από προϊόντα και έφερε κύμα ακρίβειας. Η είσοδος στο λύκειο συνοδεύτηκε από έναν ακόμα πόλεμο. Πρώτα ένα πάρτι νεολαίας στο νότιο Ισραήλ που οδήγησε σε σφαγές και βιασμούς από τη Χαμάς, έπειτα η σκληρή και αιματηρή αντεπίθεση διαρκείας των ισραηλινών δυνάμεων, αρκετά αργότερα η εμπλοκή των ΗΠΑ με το Ιράν και η γενίκευση των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.
Και κάπως έτσι, σαν μια αστραπή, όπως θα έλεγε ο μεγάλος Κρητικός, πέρασε όλη η παιδική ηλικία και η εφηβεία και έφτασαν στο κατώφλι της ενηλικίωσης και της ζωής μετά το σχολείο. Με νέες αβεβαιότητες που δημιουργεί η επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης. Θα υπάρχει σε λίγα χρόνια το επάγγελμα που σκοπεύω να κάνω; Κινδυνεύω να με αντικαταστήσει η ΑΙ αν ξεκινήσω να κάνω στη ζωή μου αυτό που θέλω; Ερωτήματα που αναδεικνύουν έναν εύλογο προβληματισμό και μια λογική ανησυχία και τα οποία δεν έχουν προς το παρόν απαντήσεις.
Η γενιά αυτή, με όλα τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, μπορεί κάλλιστα να μας εκπλήξει θετικά και να φέρει στο εγγύς μέλλον τις δικές της τομές και αλλαγές. Προς το παρόν χρειάζεται να την αφουγκραστούμε, να τη στηρίξουμε, να προσπαθήσουμε να την καταλάβουμε και να μην επιχειρούμε με τη λογική τού χθες να κατανοήσουμε την κουλτούρα και τη νοοτροπία τού σήμερα.
Εφημερίδα Απογευματινή
