Οι πολίτες της Ισλανδίας κλήθηκαν πριν από λίγες ημέρες να αποφασίσουν για την επανενεργοποίηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της μικρής νησιωτικής χώρας τους με την ΕΕ. Με βραχεία πλειοψηφία αποφάσισαν να παραμείνουν παγωμένες αυτές οι διαπραγματεύσεις. Ένα καθ’ όλα κυριαρχικό τους δικαίωμα, προφανώς, αλλά και μια πολιτική απόφαση που μπορεί καθένας να κρίνει.
Αυτό που μας ενδιαφέρει στην προκειμένη περίπτωση είναι το δημοψήφισμα και το αποτέλεσμά του καθαυτό. Μας ενδιαφέρει κάτι που, αν παρατηρήσουμε ως φαινόμενο, προσφέρεται για ενδιαφέροντα συμπεράσματα για εμάς εδώ, τους Έλληνες πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της Ισλανδίας προκάλεσε στα ελληνικά κοινωνικά μέσα ένα κύμα ευαρέσκειας και χαιρεκακίας. Οι «περήφανοι Βίκινγκς» εμφανίστηκαν να γυρνάνε την πλάτη στη «γραφειοκρατία των Βρυξελλών». Φαίνεται πως καθετί που με οποιονδήποτε τρόπο δεν επιβεβαιώνει την κυριαρχία του ευρωπαϊκού οράματος μας εξιτάρει. Σαν να υπάρχει μεταξύ μας, μεταξύ των σημερινών Ελλήνων μια σοβούσα μνησικακία απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία με κάθε αφορμή εκφράζεται πληθωρικά.
Από πού πηγάζει όμως αυτή η έρπουσα οργή; Η Ελλάδα στα 45 πλέον χρόνια της συμμετοχής της στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι από κάθε άποψη ένα από τα πλέον ευνοημένα μέλη, δεν υπάρχει αμφιβολία σε αυτό. Ακόμα και αν δεν υπήρχαν τα πρωτοφανή προγράμματα δημοσιονομικής διάσωσης της χώρας μας τη δεκαετία 2010-19, πάλι θα ήμασταν από τους πιο ευνοημένους.
Η Ελλάδα προσπαθούσε με κάθε δυνατό τρόπο να είναι συνομιλητής και συνεργάτης των ευρωπαϊκών δυνάμεων από τη στιγμή που άρχισε να αναπνέει ελεύθερα. Στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες δε, με τη σφραγίδα της πολιτικής επιμονής του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ήθελε να συμμετάσχει ήδη από τη δεκαετία του 1950. Χρειάζεται πραγματικά κάποιος να απαριθμήσει τα θετικά που έχουμε αποκομίσει από τη συμμετοχή μας στην ΕΟΚ και ΕΕ από το 1981 ως σήμερα;
Δεν θα έπρεπε να χρειάζεται. Συγκρίνεται η σημερινή Ελλάδα με εκείνη της δεκαετίας του 1970; Όχι βέβαια. Και ασφαλώς οι αλλαγές δεν αφορούν αποκλειστικά την ευρωπαϊκή πορεία μας, όμως αφορούν και αυτή σε βαθμό κεφαλαιώδη. Με ποιο ιστορικό και πολιτικό έρμα σηκώνει το δάχτυλο και περιγελά ανέξοδα το ευρωπαϊκό κεκτημένο ο σημερινός Έλληνας;
Αναρωτιέμαι, πού βρίσκει νερό να ποτιστεί αυτό το δέντρο της αποστροφής προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση; Κοροϊδεύουμε τάχα την Ευρωπαϊκή Ένωση που ασχολείται με τα καπάκια των πλαστικών μπουκαλιών. Χωρίς να αναλογιστούμε για μια στιγμή έστω ότι την πολυτέλεια να ασχολούμαστε με αυτά μας την παρέχει ακριβώς η ειρήνη και η ευημερία που μας εξασφάλισε αυτή η ένωση. Αλλιώς θα συνεχίζαμε πιθανότατα να ζούμε σε μια ήπειρο μαστιζόμενη από πολεμικές συγκρούσεις και ανέχεια.
Ας είμαστε λίγο πιο ταπεινοί. Λίγο πιο σώφρονες. Εμείς όλοι, που ζούμε μέσα και χάρη στα ευεργετήματα που μας εξασφαλίζουν οι αγώνες των προηγούμενων γενιών, ας είμαστε μια στάλα πιο μυαλωμένοι. «Χόρτασε η ψείρα και βγήκε στο γιλέκο», έλεγαν οι παλιοί.
Οι παππούδες και προπαππούδες μας δεν θα μπορούσαν να φανταστούν καν ότι ο πρωθυπουργός της Ελλάδος θα κάθεται στο ίδιο τραπέζι με τον ηγέτη της Γαλλίας ή της Γερμανίας ως ίσος προς ίσο. Ότι θα έχουν στο πορτοφόλι τους το ίδιο νόμισμα με τριακόσια εκατομμύρια Ευρωπαίους. Ότι θα ταξιδεύουν σε όλη την ήπειρο ανεμπόδιστα. Ότι θα ζητούν και θα λαμβάνουν αποζημιώσεις από ταμεία που εγγυώνται κάποιες από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.
Τι μας συμβαίνει, δεν ξέρω, ειλικρινά. Τι λογής διαστροφή μάς έχει καταλάβει, τι τάση αυτοκαταστροφής. Οι Έλληνες, σύμφωνα με φετινά στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου, έχουμε τη χαμηλότερη εμπιστοσύνη στην ΕΕ. Τι κακό μάς έχει κάνει τάχα; Δεν λέει κανείς να μην κρίνουμε τα κακώς κείμενα ούτε ότι όλα είναι σωστά και ρόδινα. Αλλά τίποτα από αυτά δεν δικαιολογεί τέτοια μοχθηρία που κρύβουν μέσα τους πολλοί γύρω μας για την Ευρώπη. Σαν να μην είμαστε και εμείς κομμάτι της αναπόσπαστο. Κρίμα.
Ο κ. Χαραλαμπίδης είναι δημοσιογράφος και ιστορικός
Εφημερίδα Απογευματινή
