Είκοσι πέντε εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Τόση υπολογίστηκε η έκταση της τρύπας του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική στις 12 Σεπτεμβρίου 2026. Περίπου πέντε εκατομμύρια περισσότερα από την προηγούμενη μέτρηση. Η φετινή απότομη επέκταση αποδίδεται κυρίως στο ασυνήθιστα έντονο ψύχος της στρατόσφαιρας, που ευνοεί τις χημικές αντιδράσεις οι οποί-ες καταστρέφουν το όζον.
Ένας ακόμη αριθμός. Από εκείνους που διαβάζουμε στο κινητό ανάμεσα σε μια πολιτική αντιπαράθεση, έναν ποδοσφαιρικό αγώνα και το επόμενο σκάνδαλο. Τον κοιτάζουμε για λίγα δευτερόλεπτα, κουνάμε ίσως το κεφάλι με ανησυχία και συνεχίζουμε τη μέρα μας. Μόνο που η ατμόσφαιρα δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την επικαιρότητα. Πρέπει λοιπόν να πανικοβληθούμε; Όχι. Να ενδιαφερθούμε; Και βέβαια.
Η στιβάδα του όζοντος δεν είναι κάποια δυσνόητη επιστημονική λεπτομέρεια. Είναι η φυσική ασπίδα που συγκρατεί μεγάλο μέρος της επικίνδυνης υπεριώδους ακτινοβολίας. Η εξασθένησή της συνδέεται με μεγαλύτερους κινδύνους καρκίνου του δέρματος και καταρράκτη. Ενώ μπορεί να επηρεάσει φυτά, καλλιέργειες, θαλάσσιους οργανισμούς και οικοσυστήματα. Με απλά λόγια, αφορά το σώμα μας, την τροφή μας και το περι-βάλλον μέσα στο οποίο προσπαθούμε να ζήσουμε.
Χρειάζεται βέβαια προσοχή και στην αγαπημένη μας καταστροφολογία. Η μεγάλη φετινή έκταση δεν σημαίνει ότι η Γη βρίσκεται ξαφνικά ένα βήμα πριν από την περιβαλλοντική αποκάλυψη. Το φαινόμενο παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις και η συνολική επιστημονική εικόνα εξακολουθεί να δείχνει μακροπρόθεσμη αποκατάσταση της στιβάδας του όζοντος. Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία.
Η ανθρωπότητα απέδειξε ήδη ότι όταν στριμώχνεται αρκετά μπορεί να κάνει και κάτι σωστό. Το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ περιόρισε δραστικά τις ουσίες που κατέστρεφαν το όζον και θεωρείται μία από τις σημαντικότερες περιπτώσεις διεθνούς περιβαλλοντικής συνεργασίας. Εάν συνεχιστούν οι σημερινές πολιτικές, οι επιστημονικές εκτιμήσεις προβλέπουν σταδιακή επιστροφή περίπου στα επίπεδα του 1980 γύρω στο 2040 για μεγάλο μέρος του πλανήτη και αργότερα για την Ανταρκτική. Άρα μπορούμε.
Το πρόβλημα είναι ότι συνήθως προτιμούμε να μπορούμε… από Δευτέρα. Υπογράφουμε διακηρύξεις, διοργανώνουμε συνόδους, φωτογραφιζόμαστε μπροστά σε πράσινα λογότυπα και εκφωνούμε βαρύγδουπες ομιλίες για τις επόμενες γενιές. Ύστερα επιστρέφουμε στην κανονικότητα της υπερκατανάλωσης, της σπατάλης και της βολικής πεποίθησης ότι κάποιος άλλος θα πληρώσει τον λογαριασμό. Κάποιος άλλος υπάρχει. Είναι τα παιδιά μας. Επειδή τα περιβαλλοντικά προβλήματα κρύβουν μια αδικία. Εκείνοι που δημιουργούν το πρόβλημα δεν είναι πάντοτε εκείνοι που υφίστανται ολόκληρη τη συνέπειά του. Μπορούμε να καταναλώσουμε σήμερα και να αφήσουμε το κόστος για αύριο. Εξαιρετική συμφωνία, αρκεί να μην είσαι το αύριο.
Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε την οικολογία σε θρησκεία φόβου ούτε να ζούμε περιμένοντας την καταστροφή. Χρειάζεται σοβαρότητα, συνέπεια και την παραδοχή ότι η Γη δεν είναι κληρονομικό μας οικόπεδο για να το παραδώσουμε όπως μας βολεύει. Κάποτε δεν γνωρίζαμε. Σήμερα έχουμε τη γνώση, μετράμε, παρακολουθούμε, προβλέπουμε. Και γι’ αυτό η αδιαφορία δεν μπορεί πια να κρυφτεί πίσω από την άγνοια. Είναι συνειδητή επιλογή. Και δυστυχώς, τον λογαριασμό αυτής της επιλογής μπορεί να τον ανοίξουν άνθρωποι οι οποίοι δεν έχουν ακόμη γεννηθεί.
Εφημερίδα Απογευματινή
