Ο Άντι Μπέρναμ μόλις που είχε προλάβει να τακτοποιηθεί στο γραφείο του στην Ντάουνινγκ Στριτ 10 όταν τηλεφώνησε στον Σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Σύμφωνα με την επίσημη καταγραφή της συνομιλίας τους, ο πρωθυπουργός, μόλις λίγες ημέρες αφότου ανέλαβε τα νέα του καθήκοντα, «ξεκίνησε ευχαριστώντας την Αυτού Υψηλότητα για τις επενδύσεις της χώρας του στο Μάντσεστερ και για τον απίστευτο αντίκτυπο που είχαν στην πόλη».
Ωστόσο, γνωρίζοντας τον εξυπηρετικό πρώην δήμαρχο του Μάντσεστερ όπως τον γνωρίζουμε, είναι δυνατόν να φανταστεί κανείς ότι ήταν πιο διαχυτικός στις ευχαριστίες του απ’ όσο υποδηλώνει η άχρωμη περιγραφή της τηλεφωνικής συνομιλίας από την Ντάουνινγκ Στριτ.
Εξάλλου, ήταν ο αδελφός του ηγέτη των Εμιράτων, Σεΐχης Μανσούρ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, ιδιοκτήτης της Μάντσεστερ Σίτι, εκείνος που μεταμόρφωσε όχι μόνο τον ποδοσφαιρικό σύλλογο αλλά και το ίδιο το κέντρο της πόλης, με τα εκατομμύριά του να συμβάλλουν στην πραγματοποίηση του αναπτυξιακού «θαύματος του Μάντσεστερ», το οποίο εκτόξευσε τον κ. Μπέρναμ στην κορυφή της βρετανικής πολιτικής.
Ίσως, λοιπόν, δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει ιδιαίτερα το γεγονός ότι έκανε εκείνο το τηλεφώνημα στον Σεΐχη Μοχάμεντ. Ούτε το γεγονός ότι, όπως ανακάλυψε η Daily Mail, ο πρεσβευτής των ΗΑΕ στο Ηνωμένο Βασίλειο, Μανσούρ Αμπουλχούλ, επισκέφθηκε τον κ. Μπέρναμ πριν από δύο εβδομάδες, συνοδευόμενος από κανέναν άλλον παρά από τον άνθρωπο που βρίσκεται στο επίκεντρο αυτού που εξελίσσεται γρήγορα στο μεγαλύτερο ποδοσφαιρικό σκάνδαλο στην ιστορία — τον πρόεδρο της Μάντσεστερ Σίτι, Χαλντούν Αλ Μουμπάρακ.
Προτού περάσει την πόρτα της Ντάουνινγκ Στριτ 10, για αυτό που προφανώς ήταν μια συνάντηση με τον υπουργό Επιχειρήσεων Τζόναθαν Ρέινολντς, ο κ. Μουμπάρακ εθεάθη να περπατά αμέριμνος κατά μήκος της Ντάουνινγκ Στριτ. Η συνάντηση, η οποία πραγματοποιήθηκε μόλις λίγες ημέρες προτού δημοσιοποιηθούν οι καταδικαστικές αποφάσεις εις βάρος του συλλόγου, φέρεται να αφορούσε τις υφιστάμενες και μελλοντικές επενδύσεις των ΗΑΕ στη Βρετανία.
Δεν ήταν η πρώτη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον ισχυρότερο μη γαλαζοαίματο του Άμπου Ντάμπι: οι δυο τους φωτογραφήθηκαν μαζί στο Στάδιο Έτιχαντ της Μάντσεστερ Σίτι το 2019. Έχοντας κατά νου αυτούς τους δεσμούς με τους Εμιρατιανούς, ίσως δεν προκαλεί ιδιαίτερη έκπληξη το γεγονός ότι, ενώ οι φίλαθλοι του ποδοσφαίρου αντέδρασαν με ένα μείγμα οργής και δυσπιστίας στην έκταση του σκανδάλου εξαπάτησης της Μάντσεστερ Σίτι την περασμένη εβδομάδα, ο πρωθυπουργός μας υποστήριξε τους ιδιοκτήτες του συλλόγου. Προκαλώντας ευρεία απογοήτευση, ο κ. Μπέρναμ δήλωσε ότι θα «ανησυχούσε πραγματικά» εάν εκείνοι αποφάσιζαν τώρα να πουλήσουν τον σύλλογο, επισημαίνοντας ότι είναι «απογοητευτικό όταν οι άνθρωποι σπεύδουν να βγάλουν συμπεράσματα».
Ωστόσο, δεν απαντούσε σε έναν απλό ισχυρισμό. Έπειτα από μακρά έρευνα, τρεις δικαστές σε ανεξάρτητη επιτροπή είχαν κρίνει τους ιδιοκτήτες της Μάντσεστερ Σίτι ένοχους για συστηματική παραβίαση των κανονισμών της Πρέμιερ Λιγκ επί σχεδόν μία δεκαετία — μια απόφαση κατά της οποίας ο σύλλογος ασκεί έφεση.
Τι στο καλό σκεφτόταν ο κ. Μπέρναμ, αναρωτήθηκε ένα δύσπιστο έθνος; Ο εκπρόσωπος του Reform για θέματα Οικονομικών, Ρόμπερτ Τζένρικ, δήλωσε: «Φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο για τα χρήματα από τη Μέση Ανατολή παρά για την προστασία της ακεραιότητας του αθλήματος».
Η Ντάουνινγκ Στριτ υπαναχώρησε από τις δηλώσεις του, λέγοντας ότι «όπου διαπιστώνεται παράνομη πράξη, οι υπεύθυνοι θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τις κατάλληλες συνέπειες».
Ωστόσο, ενισχύεται η αίσθηση ότι οι καλές σχέσεις του με τους Εμιρατιανούς τον καθιστούν ευάλωτο σε πιέσεις. Ο Νικ ΜακΓκίχαν, διευθυντής της FairSquare, μιας ερευνητικής οργάνωσης για τον αθλητισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα, δήλωσε στην Daily Mail ότι υπάρχει σοβαρή ανησυχία πως τα ΗΑΕ «θα χρησιμοποιήσουν τη σχέση που προφανώς έχουν αναπτύξει με τον Άντι Μπέρναμ» για να προσπαθήσουν να αποφύγουν τις κυρώσεις.
Είπε: «Υποψιάζομαι ότι θα ασκήσουν πολύ μεγάλη πίεση στη βρετανική κυβέρνηση, χρησιμοποιώντας τεράστια πολιτική πίεση με την ελπίδα ότι εκείνη θα πιέσει την Πρέμιερ Λιγκ».
Οι φίλαθλοι του ποδοσφαίρου έχουν καταστήσει σαφείς τις απόψεις τους σε διαδικτυακά φόρουμ. «Μακάρι ένας θαρραλέος πολιτικός να είχε ορθώσει το ανάστημά του απέναντι σε όλους αυτούς τους ύποπτους ξένους επενδυτές», είναι μια συνηθισμένη επωδός. Στην πραγματικότητα, κάποτε υπήρχε ένας τέτοιος πολιτικός. Το όνομά του; Άντι Μπέρναμ. Ως υπουργός Αθλητισμού το 2008, ο ισόβιος οπαδός της Έβερτον δήλωσε ότι πίστευε πως οι εξαγορές έναντι τεράστιων χρηματικών ποσών έθεταν σε κίνδυνο το μέλλον του εθνικού μας αθλήματος. Πρόσθεσε ότι θα έπρεπε να επιβάλλονται αυστηρότεροι έλεγχοι στους νέους ιδιοκτήτες ομάδων, ώστε να διασφαλίζεται ότι στα σχέδιά τους έχουν ως προτεραιότητα τα συμφέροντα του συλλόγου και της τοπικής κοινότητας. Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, τώρα φαίνεται να βρίσκεται στο πλευρό των πάμπλουτων επενδυτών.
Η περασμένη εβδομάδα δεν ήταν η πρώτη φορά που ο κ. Μπέρναμ υπερασπίστηκε τους ιδιοκτήτες της Μάντσεστερ Σίτι. Σε συνέντευξή του σε podcast το 2023, ρωτήθηκε σχετικά με το δημοτικό συμβούλιο του Μάντσεστερ που «πουλούσε τεράστιες εκτάσεις γης στους ιδιοκτήτες του συλλόγου». Ήταν κάτι που τον ανησυχούσε;
«Πηγαίνετε τώρα στο ανατολικό Μάντσεστερ και κοιτάξτε φωτογραφίες του πριν από 30 χρόνια», είπε ο κ. Μπέρναμ στο Pod Save The UK. «Ένα μεγάλο μέρος των επενδύσεων έχει προέλθει από τους ιδιοκτήτες της Μάντσεστερ Σίτι».
Είναι ασφαλώς αλήθεια ότι οι ιδιοκτήτες του συλλόγου δαπάνησαν πολλά χρήματα στο Μάντσεστερ. Υπήρξε ο χώρος εκδηλώσεων Co-op Live ύψους 450 εκατ. λιρών, μια ποδοσφαιρική εγκατάσταση ύψους 200 εκατ. λιρών και 300 εκατ. λίρες για τη βόρεια εξέδρα του Σταδίου Έτιχαντ.
Ο ίδιος ο σύλλογος είχε αγοραστεί έναντι 200 εκατ. λιρών το 2008 από την Abu Dhabi United Group (ADUG), έναν όμιλο ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων που ανήκει στον Σεΐχη Μανσούρ.
Η πώληση έγινε σε κατάλληλη χρονική στιγμή για το δημοτικό συμβούλιο του Μάντσεστερ, στο οποίο ανήκει το Έτιχαντ και το οποίο αντιμετώπιζε τα δικά του οικονομικά προβλήματα. Έξι χρόνια αργότερα, το δημοτικό συμβούλιο συνεργάστηκε με την ADUG σε μια επενδυτική συμφωνία ύψους 1 δισ. λιρών για την κατασκευή του Manchester Life — ενός έργου 6.000 κατοικιών στο ανατολικό Μάντσεστερ. Ακαδημαϊκοί του Πανεπιστημίου του Σέφιλντ διαπίστωσαν αργότερα ότι οι όροι αυτής της συμφωνίας ήταν εντυπωσιακά ευνοϊκοί για την ADUG.
Τα δικαιώματα μίσθωσης της γης, τα περιουσιακά στοιχεία ακινήτων, τα δικαιώματα επί των εσόδων από ενοίκια και πωλήσεις και ο τελικός έλεγχος των κοινοπραξιών βρίσκονταν όλα στην κατοχή οντοτήτων που ανήκαν στην ADUG, συχνά μέσω εταιρειών με έδρα το Τζέρσεϊ, γεγονός που επέτρεπε στις εταιρείες να επωφελούνται από αμελητέα φορολογία.
Εκπρόσωπος του δημοτικού συμβουλίου δήλωσε: «Οι ισχυρισμοί ότι κάποια γη πωλήθηκε υπερβολικά φθηνά στη Manchester Life αγνοούν το γεγονός ότι δεν υπήρχε κανένα ενδιαφέρον από την αγορά κατά τον χρόνο της πώλησης και ότι η γη αξίζει περισσότερο σήμερα ακριβώς λόγω της επένδυσης της Manchester Life».
Παρ’ όλα αυτά, άλλοι πιστεύουν ότι οι επενδύσεις των ΗΑΕ στο Μάντσεστερ αποτελούσαν μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου.
«Η Πρέμιερ Λιγκ παρέχει μια απίστευτη διεθνή διαφημιστική πλατφόρμα για τις κρατικές οντότητες του Άμπου Ντάμπι», δήλωσε ο Κρίστοφερ Ντέιβιντσον, ειδικός στα ΗΑΕ στο Πανεπιστήμιο του Ντάραμ. «Και επενδύοντας στο ποδόσφαιρο, σε μουσεία και νοσοκομεία ή ακόμη και στο ανατολικό Μάντσεστερ, το Άμπου Ντάμπι κερδίζει τις καρδιές και τα μυαλά των ανθρώπων».
Άλλοι έχουν ακόμη πιο κυνική άποψη. Η Διεθνής Αμνηστία, η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είχε δηλώσει κάποτε ότι η «τεράστια επένδυση» των ΗΑΕ στον σύλλογο ήταν «μία από τις πιο απροκάλυπτες προσπάθειες στο ποδόσφαιρο να “ξεπλυθεί μέσω του αθλητισμού” η βαθιά αμαυρωμένη εικόνα μιας χώρας», προσθέτοντας ότι η επιτυχία της Σίτι συνεπαγόταν μια «στενή σχέση με μια χώρα που βασίζεται στην εκμετάλλευση μεταναστών εργατών και φυλακίζει ειρηνικούς επικριτές».
Όχι ότι ο κ. Μπέρναμ θα ήταν ένας από αυτούς, αφού σε εκείνο το podcast του 2023 δήλωσε ότι «αυτά τα ζητήματα είναι δουλειά της κυβέρνησης να τα θέσει σε διαφορετικό επίπεδο».
Ωστόσο, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι υπήρχε και μια αρνητική πλευρά στην άνθηση του Μάντσεστερ που βασίστηκε στην ανάπτυξη ακινήτων. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί με ιλιγγιώδη ρυθμό, εν μέσω σοβαρής έλλειψης οικονομικά προσιτής στέγασης. Ως δήμαρχος, αυτό ήταν κάποτε ένα από τα κυριότερα ζητήματα που απασχολούσαν τον κ. Μπέρναμ. Τώρα έχει μεγαλύτερες ανησυχίες.
Ακόμη κι έτσι, όπως δείχνει το σκάνδαλο της Μάντσεστερ Σίτι, η θητεία του ως δημάρχου αρχίζει να ρίχνει τη σκιά της πάνω στην πρωθυπουργική του θητεία — και είναι μια σκιά που δεν δείχνει κανένα σημάδι ότι θα εξαφανιστεί σύντομα.
Του IAN GALLAGHER/ ©Associated Newspapers Limited
