Στρατόπεδα που δεν χρησιµοποιούνται πλέον για επιχειρησιακές ανάγκες των Ενόπλων ∆υνάµεων περνούν σταδιακά σε νέα χρήση, µε στόχο να καλυφθούν οι ανάγκες της ∆ικαιοσύνης σε κτιριακές υποδοµές. Το σχέδιο προβλέπει την αξιοποίηση διαθέσιµων στρατιωτικών ακινήτων, τα οποία µπορούν να ανακαινιστούν και να διαµορφωθούν ώστε να φιλοξενήσουν δικαστικές υπηρεσίες, σε µια προσπάθεια αντιµετώπισης χρόνιων προβληµάτων στέγασης δικαστηρίων σε ολόκληρη τη χώρα.
Το νέο πλαίσιο µπήκε σε επίσηµη βάση στις 2 Σεπτεµβρίου 2026, όταν υπογράφηκε Συµφωνία Συνεργασίας µεταξύ των υπουργείων ∆ικαιοσύνης και Εθνικής Αµυνας για την αξιοποίηση µη επιχειρησιακά αναγκαίων στρατοπέδων και την εγκατάσταση σε αυτά δικαστικών υπηρεσιών. Η συµφωνία προβλέπει την αξιοποίηση των διαθέσιµων χώρων και ακινήτων του υπουργείου Εθνικής Αµυνας, προκειµένου να καλυφθούν οι στεγαστικές ανάγκες της ∆ικαιοσύνης και να δηµιουργηθούν σύγχρονες και λειτουργικές εγκαταστάσεις.
Win win
Η λογική του σχεδιασµού είναι διπλή. Από τη µία πλευρά, δικαστικές υπηρεσίες, που σήµερα λειτουργούν σε παλαιά ή ανεπαρκή κτίρια, αποκτούν τη δυνατότητα να µεταφερθούν σε χώρους που µπορούν να ανακαινιστούν και να προσαρµοστούν στις σύγχρονες ανάγκες. Από την άλλη, ακίνητα του ∆ηµοσίου, που δεν είναι πλέον απαραίτητα για στρατιωτική χρήση, µπορούν να αξιοποιηθούν αντί να παραµένουν ανενεργά.
Στο πλαίσιο της συµφωνίας προβλέπεται οικονοµικό αντάλλαγµα για την παραχώρηση των κτιριακών υποδοµών από το υπουργείο Εθνικής Αµυνας. Με αυτόν τον τρόπο, η αξιοποίηση της στρατιωτικής ακίνητης περιουσίας συνδέεται µε την ενίσχυση των πόρων που επιστρέφουν στις Ενοπλες ∆υνάµεις για την κάλυψη αναγκών και τη µέριµνα του προσωπικού.
Το πρόγραµµα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κτιριακό σχέδιο του υπουργείου ∆ικαιοσύνης, το οποίο περιλαµβάνει έργα ανακαίνισης, βελτίωσης υφιστάµενων εγκαταστάσεων αλλά και ανέγερσης νέων δικαστικών κτιρίων. Το συνολικό ύψος του κτιριακού προγράµµατος υπολογίζεται σε περίπου 500 εκατ. ευρώ.
Η περίπτωση της Ευελπίδων
Χαρακτηριστικό προηγούµενο αποτελεί το συγκρότηµα της πρώην Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων στην Αθήνα, όπου σήµερα στεγάζονται δικαστικές υπηρεσίες. Η αξιοποίηση της συγκεκριµένης εγκατάστασης αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγµατα µετατροπής στρατιωτικού χώρου σε χώρο απονοµής της πολιτικής και ποινικής ∆ικαιοσύνης.
Αντίστοιχη ιστορική περίπτωση αποτελεί το Στρατόπεδο «Γαζή» στο Ρουφ. Στο συγκρότηµα στεγάζεται το Στρατοδικείο Αθηνών, ενώ το Αναθεωρητικό ∆ικαστήριο µεταφέρθηκε το 1969 στο ∆ικαστικό Μέγαρο που βρισκόταν εντός του στρατοπέδου, όπου συστεγάστηκε µε το Στρατοδικείο Αθηνών. Η περίπτωση αυτή δείχνει ότι η συνύπαρξη στρατιωτικής ακίνητης περιουσίας και δικαστικών λειτουργιών δεν αποτελεί καινούργια πρακτική.
Ναύπλιο – Γύθειο
Στο νέο κύκλο αξιοποίησης ξεχωρίζουν δύο έργα στην περιφέρεια. Πρόκειται για το πρώην Στρατόπεδο «Ζησιµόπουλου» στο Ναύπλιο και το πρώην Στρατόπεδο «Μαντούβαλου» στο Γύθειο. Οι δύο εγκαταστάσεις περιλαµβάνονται στα χαρακτηριστικά παραδείγµατα της συµφωνίας και προορίζονται να συµβάλουν στην κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των δικαστικών υπηρεσιών των δύο περιοχών.
Η αξιοποίηση των δύο πρώην στρατοπέδων αποκτά ιδιαίτερη σηµασία και λόγω της δυνατότητας επανάχρησης υφιστάµενων υποδοµών. Στο Ναύπλιο, η εγκατάσταση του πρώην ΚΕΜΧ αποτελεί έναν µεγάλο διαθέσιµο χώρο, ενώ στο Γύθειο το πρώην Στρατόπεδο «Μαντούβαλου» µπορεί να αποτελέσει βάση για τη συγκέντρωση δικαστικών υπηρεσιών. Η επιλογή τους εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια να αξιοποιηθεί δηµόσια περιουσία που έχει πάψει να είναι αναγκαία για την αρχική της αποστολή, αντί να δηµιουργούνται αποκλειστικά νέες εγκαταστάσεις σε άλλες εκτάσεις.
Η επιλογή τέτοιων χώρων µπορεί να περιορίσει την ανάγκη αναζήτησης νέων οικοπέδων και κατασκευής δικαστικών µεγάρων από µηδενική βάση, ενώ παράλληλα επιτρέπει τα υφιστάµενα κτίρια να αποκτήσουν νέα χρήση. Ωστόσο, κάθε εγκατάσταση απαιτεί διαφορετικό βαθµό παρεµβάσεων, καθώς τα στρατιωτικά κτίρια δεν έχουν σχεδιαστεί εξ αρχής για τις ανάγκες ενός σύγχρονου δικαστηρίου, αίθουσες ακροατηρίων, γραφεία δικαστών και εισαγγελέων, χώρους αρχείων, υποδοµές ασφαλείας και πρόσβαση του κοινού.
Προσαρµογή
Σηµαντικό µέρος του εγχειρήµατος θα είναι εποµένως η προσαρµογή των κτιρίων στις τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές της ∆ικαιοσύνης. Οι παρεµβάσεις δεν περιορίζονται σε εργασίες συντήρησης, αλλά µπορούν να περιλαµβάνουν ενεργειακή αναβάθµιση, διαµόρφωση νέων χώρων, εγκατάσταση σύγχρονων συστηµάτων ασφαλείας, προσβασιµότητα για άτοµα µε αναπηρία και δηµιουργία υποδοµών που απαιτούνται για την οµαλή λειτουργία των δικαστηρίων. Παράλληλα, η συγκέντρωση δικαστικών υπηρεσιών σε ενιαίες εγκαταστάσεις µπορεί να περιορίσει τη λειτουργική διασπορά υπηρεσιών µέσα στις ίδιες πόλεις.
Το ζητούµενο πλέον είναι η µετάβαση από τις συµφωνίες και τις παραχωρήσεις στην υλοποίηση των έργων. Η ανακαίνιση των υφιστάµενων χώρων, η εξασφάλιση των απαιτούµενων πόρων και η προσαρµογή τους στις ειδικές προδιαγραφές των δικαστικών υπηρεσιών θα κρίνουν την ταχύτητα µε την οποία τα πρώην στρατόπεδα θα αποκτήσουν νέα λειτουργία. Σε κάθε περίπτωση, η αξιοποίηση της στρατιωτικής ακίνητης περιουσίας εισέρχεται σε µια νέα φάση, µε τη ∆ικαιοσύνη να αποτελεί έναν από τους βασικούς αποδέκτες των διαθέσιµων δηµόσιων υποδοµών.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
