Σαφείς αιχμές για τη στάση της κυβέρνησης της Βόρειας Μακεδονίας απέναντι στη Συμφωνία των Πρεσπών διατυπώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προειδοποιώντας ότι η μη συνεπής εφαρμογή της ενδέχεται να υπονομεύσει τις σχέσεις καλής γειτονίας με την Ελλάδα. Στην ετήσια έκθεση προόδου για τη χώρα, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα, η Κομισιόν επισημαίνει ότι κυβερνητικά στελέχη και ανώτεροι αξιωματούχοι παραβλέπουν κατά διαστήματα τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη διμερή συμφωνία, αποφεύγοντας ακόμη και τη χρήση της συνταγματικής ονομασίας του κράτους.
Η ευρωπαϊκή παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς αφορά μια συμφωνία που αποτέλεσε προϋπόθεση για την εξομάλυνση των σχέσεων Αθήνας και Σκοπίων και άνοιξε τον δρόμο για την ευρωπαϊκή προοπτική της γειτονικής χώρας. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η καλόπιστη εφαρμογή των διμερών συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας των Πρεσπών, παραμένει ουσιώδης, στέλνοντας μήνυμα προς την κυβέρνηση του Χρίστιαν Μίτσκοσκι ότι η αμφισβήτηση των συμφωνημένων όρων δεν περνά απαρατήρητη στις Βρυξέλλες.
Η προειδοποίηση της Κομισιόν για τη στάση της κυβέρνησης Μίτσκοσκι
Στην έκθεση προόδου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η συνεργασία της Βόρειας Μακεδονίας με την Ελλάδα συνεχίζεται σε σημαντικούς τομείς, όπως η οικονομία, οι υποδομές, η ενεργειακή διασυνδεσιμότητα, ο τουρισμός και ο πολιτισμός. Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι η διατήρηση θετικού κλίματος στις διμερείς σχέσεις προϋποθέτει την πλήρη τήρηση των συμφωνηθέντων.
Ειδικότερα, η έκθεση αναφέρει:
«Η συνεργασία με την Ελλάδα συνεχίζεται, ιδίως σε θέματα οικονομίας, υποδομών και ενεργειακής διασυνδεσιμότητας, τουρισμού και πολιτισμού. Η καλόπιστη εφαρμογή των διμερών συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας των Πρεσπών, παραμένει ουσιώδης. Μέλη της κυβέρνησης και ανώτεροι αξιωματούχοι παραβλέπουν κατά καιρούς τη Συμφωνία, μεταξύ άλλων μη χρησιμοποιώντας τη συνταγματική ονομασία της χώρας, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει τις σχέσεις καλής γειτονίας».
Η επισήμανση αυτή συνιστά σαφή προειδοποίηση προς τα κυβερνητικά στελέχη στα Σκόπια, καθώς η Κομισιόν συνδέει ευθέως τη δημόσια χρήση της συνταγματικής ονομασίας με την τήρηση των υποχρεώσεων που έχει αναλάβει η χώρα έναντι της Ελλάδας.
Ο Μίτσκοσκι και το VMRO-DPMNE επιμένουν στον όρο «Μακεδονία»
Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κριτικής βρίσκεται η πρακτική που ακολουθεί ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, αλλά και άλλα κυβερνητικά στελέχη και βουλευτές του δεξιού κυβερνώντος κόμματος VMRO-DPMNE.
Στις δημόσιες τοποθετήσεις τους χρησιμοποιούν συστηματικά την ονομασία «Μακεδονία», παραλείποντας τον γεωγραφικό προσδιορισμό «Βόρεια», παρά τις δεσμεύσεις που προβλέπει η Συμφωνία των Πρεσπών. Η πρακτική αυτή έχει προκαλέσει επανειλημμένες αντιδράσεις από την ελληνική πλευρά, η οποία επιμένει στην πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας και στη χρήση της συνταγματικής ονομασίας σε κάθε επίσημη και δημόσια αναφορά.
Τι προβλέπει η Συμφωνία των Πρεσπών
Η Συμφωνία των Πρεσπών υπογράφηκε τον Ιούνιο του 2018 και τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 2019, βάζοντας τέλος σε μια πολυετή διπλωματική διαμάχη μεταξύ Ελλάδας και τότε ΠΓΔΜ για το ζήτημα της ονομασίας.
Βασική της πρόβλεψη ήταν η υιοθέτηση της ονομασίας «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας», με σύντομη μορφή «Βόρεια Μακεδονία», η οποία θα χρησιμοποιείται τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στις διεθνείς σχέσεις της, έναντι όλων (erga omnes).
Η παρέκκλιση από αυτή την υποχρέωση αποτελεί πλέον αντικείμενο ευρωπαϊκής κριτικής, με την Κομισιόν να καθιστά σαφές ότι η τήρηση της συμφωνίας δεν αποτελεί απλώς ζήτημα διμερούς συνεννόησης, αλλά ουσιαστική προϋπόθεση για τις σχέσεις καλής γειτονίας και την ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας.
